Қой басты дейтін әдемі ырым жасап

Қазақ тұрмысындағы киіз басу және «Қой басты» дәстүрі

Қазақ мәдениеті мен шаруашылығында киіз басу өнері кең дамыған. Бұл — ауыл адамдары үшін елеулі әрі маңызды жұмыстың бірі. Киіз бір үйдікі болғанымен, салт бойынша бұл іске бүкіл ауыл болып араласып, қол ұшын беру шарт саналған.

«Қой басты!» — әзіл мен берекенің белгісі

Мұндай күндері киіз басушылар киіз тебу, киіз пісіру кезінде оны үйлердің арасымен домалатып алып жүріп, бір үйдің тұсына келгенде: «Қой басты, қой басты!» деп айғайлап, шулап-күлісетін болған.

Мұның мағынасы — «үйіңді қой басып бара жатыр» деген әзіл-ишара. Бұл сөзді естіген үй иесі әйел сыртқа жүгіріп шығып, киіз басушыларға қымыз, құрт, май, нан сияқты тағамдар ұсынады. Кейде қой сойып, дастарқанға шақыру да дәстүрдің бір көрінісі болған.

Бүгінгі жағдай: ұмыт қалып бара жатқан көңілді салт

«Қой басты» — әзіл-күлкі мен ойын-сауыққа арналған көңілді дәстүр. Алайда киіз басу жұмысының сиреуіне байланысты бұл ғұрып та бірте-бірте ұмытылып бара жатыр.