Жамандық жақын, жақсылық алыс
Жақсылық пен жамандық туралы нақылдар
Төмендегі ой-түйіндер жақсылықтың қадірін арттырып, жамандықтың зардабын еске салады. Әр нақыл — мінез бен пейілге өлшем, іс пен ниетке айна.
Ниет пен жақсылықтың күші
-
Жақсылыққа жақсылық — әр кісінің ісі; жамандыққа жақсылық — ер кісінің ісі.
-
Игіліктің ерте-кеші жоқ.
-
Көрнекті іс көмілмейді.
-
Жақсылық суға батпас; бір шын ар тегін жатпас.
-
Жақсылық қылсаң — жасыр, жақсылық көрсең — асыр.
-
Қайыр қылсаң, бүтін қыл.
-
Жақсылық біреуден қайтпаса, біреуден қайтады.
-
Кең болсаң, кем болмассың.
-
Жамандық пайда етпейді, жақсылық зая кетпейді.
-
Жақсы жүрген жеріне кент салады, жаман жүрген жеріне өрт салады.
-
Мейірімділік — жүректен, мейірімсіздік — білектен.
-
Жайылым тапса — мал семіреді, қайырым тапса — жан семіреді.
-
Жақсы да, жақсылық та — жалпыға ортақ.
-
Жақсылық жүрген жерде тапшылық болмайды.
Сөз, мінез және адам тану
Екі жүзді пышақтан сақтанба, екі жүзді адамнан сақтан.
Үндемеген ит қабар.
Бал тамған тілден у тамар.
Жағымпаз надан — жаудан жаман.
Қудың аяғына су жұқпас.
Қисықтың көлеңкесі де қисық.
Ала ойлаған алысқа бармайды.
Ақ ит, қара ит — бәрі бір ит.
Әдіс, есеп және сақтық
-
Айлалы түлкі алдырмас.
-
Есебін тапқан — екі асар.
-
Арыстан болсаң — жау үшін, түлкідей болсын әдісің.
-
Біреуге ор қазба: ор қазсаң — зор қаз; өзің түскеніңе жақсы.
-
Біреудің бұзауына дегенің, өзіңнің өгізіңе болады.
-
Кәрі қасқыр қақпанға түспейді.
Қоғам, жауапкершілік және салдар
Мың адам салған көпірді бір адам бұзады.
Құрылысты ғана емес, сенімді де бұзу оңай; қайта тұрғызу қиын.
Бір адамның жаққан отына он адам жылынады.
Бір ізгі іс талай жанға жылу береді.
Жамандықты көп қуған — бір бәлеге жолығар; жақсылықты көп қуған — бақ-дәулетке молығар.
Судың жолын құм бөгер, ердің жолын сұм бөгер.
Жақсылық — ағаш басында, жамандық — аяқ астында.
Бір құмалақ бір қарын майды шірітеді.
Мың жаудан бір жансыз жаман.
Жаман арба жол бұзар, жаман адам ел бұзар.
Адамның ішкі әлемі
-
Өз басына іс түспеген — өзгенің қайғысын білмейді.
-
Кекшіл болма, көпшіл бол.
-
Біреуді азаптағаның — өзіңді мазақтағаның.
-
Біреуге өлім тілегенше, өзіңе өмір тіле.
-
Іші тар — қатып, бала тумас.
-
Күншілдің күнін итке берсін.
-
Жамандық жақын, жақсылық алыс.