Қазақша рефераттар

Молдаға намаз үйреткен тамақ

Мақал-мәтелдер: діндарлық, ниет және адам мінезі

Төмендегі ой-түйіндер халықтың өмірлік тәжірибесінен туған. Олар дін, молда-қожа бейнесі, қоғамдағы алдамшылық пен адалдық, сондай-ақ адам мінезі туралы ащы да өткір пайымдарды жеткізеді. Оқуға жеңіл болуы үшін мәтін мазмұндық топтарға бөлінді.

Тағдыр, береке және әділет туралы

  • Құдай өзі бермейді — біреудікің біреуге ауыстырып береді.

  • Күштіде тәңірі жоқ.

  • Тана пайда бермесе, тәңірі пайда бермейді.

  • Көп қайда болса, құдай сонда.

Білім, тәжірибе және екіжүзділік

  • Қарға көргенін шоқиды, молда білгенін оқиды.

  • Надан молда — намазқой.

  • Сауатсыз молданың сәлдесі үлкен.

  • Молданың сәлдесі ақ болғанмен, ниеті қара.

  • Молданың істегенін істеме, айтқанын істе.

Пайда, дүниеқоңыздық және делдалдық

Өлеңді жерде өгіз семіреді, өлімді жерде молда семіреді.

Адам қайғысына «пайда» араласқанда, сөздің салмағы өзгереді.

Молдаларға мал қайғы, момындарға жан қайғы.

Біріне — дүние, біріне — жан. Қайғының да өлшемі әркімде әрқалай.

Молданы намазда көр, делдалды базарда көр.

Әркімнің орны — ісі байқалатын жер.

Алла бермегенді молда да бермейді.

Үміт пен уәденің шегі барын еске салады.

Қулық, алдау және «қасиетті» бейненің көлеңкесі

  • Аңқау елге — арамза молда.

  • Қожаң берсе, қойныңа тық.

  • Ақ сәлделі қожадан ақ жаулықты әйел артық.

  • Молда «бер» деген сөзді білмейді, «ал» деген сөзді біледі.

  • Аюға намаз үйреткен — таяқ, молдаға намаз үйреткен — тамақ.

Ала шапанды молда да бір, ала қанатты сауысқан да бір:

екеуі де арам ниет — жығылғанның қасында, өлгеннің басында.

Ниет, намыс және адамның ішкі күйі

Жаны күйген тәңірісін қарғайды.

Қиналған сәтте адамның сабыры мен сенімі сыналады.

Өлейін деп өліп бара жатқан жоқпын — молдадан ұялғанымнан өліп бара жатырмын.

Қоғамдық қысым мен «ұят» ұғымы кейде адамның жанын ауырлатады.

Жарымды алған құдайдың келіні мендей жыласын.

Кескіннен тану және қоғамға көзқарас

  • Қожа-молданың кім екенін басындағысынан білерсің, бек пен төрені қасындағысынан білерсің.

  • Екі молда — бір кісі, бір молда — жарты кісі.

Ырым, рәсім және тұрмыстық шындық

Аллаға жағайын десең — азаның болсын, қазыға жағайын десең — қазаның болсын.

Май — әулие: майсыз жарылқайтын қай әулие?