Көптен бақыт құтылмас
Халық даналығы: бірлік, ел, көптің күші
Төмендегі нақыл сөздер мен мақал-мәтелдер халықтың елдік, бірлік, жауапкершілік және көптің қадірі туралы ойларын жинақтайды. Мағынасы терең, тілі ықшам бұл сөздер — өмірлік бағдар.
Өзін тану, өзін басқару
Өзін өзі білген ер бақытты, өзін өзі билеген ел бақытты.
Береке, мереке және ортақ игілік
Су жүрген жер — береке, ел жүрген жер — мереке.
Көптің күлкісі күннен де жылы.
Көптік қайда болса, тоқтық сонда болады.
Көп түкірсе — көл болады.
Көп тепкен жерден көл шығады.
Халық — айна, халық — өлшем
Айна айна емес, халық — айна.
Халық — қатесіз сыншы.
Халық — дана.
Халық қартаймайды, қара жер қартаймайды.
Халық айтпайды; халық айтса, қате айтпайды.
Көптің көзі, көптің үні
Елдің көзі — елу.
Елдің құлағы — елу.
Халық аузына қақпақ қоюға болмайды.
Ел аузына елек қоюға болмайды.
Бірлік — берекенің бастауы
Берекені көктен тілеме, бірлігі мол көптен тіле.
Көптің қолы көкке жетеді.
Көптің көзі — көреген, қолы — береген.
Көптің алғысы көгертер.
Көзсіз күнелтсең де, көпсіз күнелте алмайсың.
Елге адалдық, жұртқа қызмет
Елді сыйлағаның — өзіңді сыйлағаның.
Өзге елге ұл болғанша, өз еліңе құл бол.
Аздың азаншысы болғанша, көптің қазаншысы бол.
Елін сатып ас ішкен — екі күн-ақ жасайды.
Елден безген — көмусіз қалар.
Үштаған өсиет
Атыңнан айрылсаң да, ер-тоқымыңнан айрылма.
Қатыныңнан айрылсаң да, қазан-ошағыңнан айрылма.
Қазан-ошағыңнан айрылсаң да, халқыңнан айрылма.
Көпке қарсы келме: күш — ынтымақта
Халыққа қарсы жүру — ағысқа қарсы жүзу.
Көппен көрген — ұлы той.
Жалғыз жүріп жол тапқанша, көппен бірге адас.
Кеңес бар жерде — кек болмайды.
Көпті сөккен — көгермес.
Көптен қулық артылмас.
Қасықпен көлді құрта алмайсың, қастықпен елді құрта алмайсың.
Көптен қоян құтылмас.
Қуат пен қаһар: халықтың салмағы
Халық қаһары — қамал бұзар.
Қол толқыса — жар құлайды, көп толқыса — хан құлайды.
Құдай қарғысынан халық қарғысы қаһарлы.
Көпке тентек — құдайға жат.
Құдайға жазсаң жаз, көпке жазба.
Жер, ел және сабақтастық
Елге дұшпан — жерге сыймас, жерге дұшпан — елге сыймас.
Жер шежіресі — ел шежіресі.
Жол жолға жалғасады, ел елге жалғасады.
Тай тулап үйірінен шықпас.
Қара жерді жамандама — қайтып соған барасың.
Қауым елді жамандама — қарғысына қаласың.
Таңдау мен өлшем: кішіпейілділік, кісілік
Атаңның баласы болма, адамның баласы бол.
Бестің басы болғанша, алтының аяғы бол.
Халық сүймеген — суға батпас, отқа күймес.
Көп іздеген — көмбе үстінен шығады.
Көптің қолы — ұзын.
Қорытынды ой
Көптен бақыт қашпайды. Елде түлкі аштан өлмейді.
Ел артындағы шаң жұтады, ел алдындағы май жұтады.