Ұлын - ұяға, қызын - қияға қондыру - ата - ананың тілегі әрі парызы

«Ұлын — ұяға, қызын — қияға қондыру»: қыз ұзатудың мәні мен рәсімі

«Ұлын — ұяға, қызын — қияға қондыру» — ата-ананың тілегі әрі парызы. Соның ішінде қыз ұзату — үлкен той, думан әрі қуанышы мол дәстүр. Бұл күні ата-ана бір жағынан қуанып, бір жағынан толқып, көзге жас алады: қуанышы — қыз өсіріп, оны құтты қонысына қондырғаны; ал қимастығы — перзентпен қоштасудың табиғи сезімі.

Құда келу: кімдер келеді және қашан келеді?

Қызды алуға құдалар тақ санмен келеді: көбіне бес не жеті, кейде одан да көп адам болады. Олардың ішінде бас құда, өзге құдалар және күйеу жолдас бірге жүреді. Солтүстік және Орталық Қазақстанда бұл сапарға көбіне тек ер адамдар барады.

Дәстүр бойынша құдалар әдетте кешкілік жетуі керек. Осы уақытта ойын-сауық ұйымдастырылып, құдалыққа қатысты рәсімдер мен кәде-жоралар атқарылады. Жақын-жуық құдаларды өз үйлеріне шақырып, қонақ етеді.

Қызды шығарып салу: таңғы жол және қоштасу жырлары

Ұзатылатын қызды дәстүр бойынша таң ата, күн шыға жөнелтеді. Жолға шығар алдында қыз «Қоштасу жырын» айтады, ал жастар «Жар-жар», «Ау-жар», «Аушадияр» секілді ән-жырларды орындайды. Салтанат соңында құда аттандырар кәдесі беріліп, құдалар жолға шығады.