Сыйыну адамның сенім күшін, іске қабілетін арттыратын құпия құбылыс
“Сүйендім абақтының шарбағына, сыйындым атам Қазыбек аруағына” (Мәди).
Әруаққа, тәңірге, пірге және өзге де күш пен сенім иелеріне сыйыну — түркі халықтарының көне дәстүрі. Бұл ұғым адамның өміріндегі әртүрлі сәттерде: жауға шапқанда, ауыр сапарда, дертке ұшырағанда, жараланғанда, тіпті жайшылық пен тыныш күндерде де ішкі сүйеніш іздеуімен астасып жатады.
Сыйыну дәстүрінің өмірдегі орны
Әсіресе палуандар, мергендер мен аңшылар, қарт кісілер және белгілі бір іске тәуекел етіп кірісетін талапкерлер арасында аруаққа сыйыну жиі ұшырасады. Халық түсінігінде бұл — қорғаныш пен демеу сұрау ғана емес, адамның сенімін күшейтіп, жігерін жинақтайтын рухани амал.
Негізгі ой
Сыйыну — адамның ішкі қуатын арттырып, ниетін бекітетін, көзге көрінбейтін терең психологиялық әрі рухани құбылыс.
Пірлер мен тұлғаларға сыйыну
Қазақ дүниетанымында адамның да, малдың да сыйынатын пірлері бар деп ұғынылады. Мәселен, ауру-сырқауға душар болғандар дерт иесі Лұқпанға, әйелдер Бибі Фатима анаға, ал жас батырлар Қабанбай мен Бөгенбай аруағына сыйынады.
Төрт түліктің пірлері
- Жылқы
- Қамбар ата
- Түйе
- Ойсыл қара
- Сиыр
- Зеңгі баба
- Қой
- Шопан ата
- Ешкі
- Шекшек ата
Малшылар осы пірлерді атап, ниетін түзеп, берекет тілеп барып жұмысына кіріседі.
Ұрпаққа аманат
Бұл дәстүрдің мәнін жас ұрпақтың жадына сіңіру — ата-анаға да, ұстазға да, тәрбиешіге де ортақ міндет. Өйткені сыйыну мәдениеті адамның рухани тамырына, тарихи жадқа және жауапкершілік сезіміне ұласып жатыр.