Ескі киім жаңа киімнің қорғаушысы
Үнем мен есеп туралы халық даналығы
Төмендегі нақыл сөздер — тұрмыстағы ұқыптылықты, еңбектің қадірін, барды бағалауды және ысыраптан сақтануды еске салатын қысқа да нұсқа ойлар. Мағынасы терең бұл сөздер бүгінгі күнде де өзектілігін жоғалтпайды: ақша мен уақыттың да, судың да, дүниенің де сұрауы бар.
Есеп, ақша және байлық
- Теңге тиыннан өсер, жылқы құлыннан өсер.
- Есепсіз дүние жоқ.
- Алтын тапсаң, санап ал.
- Ақша кетуге тырысады, есеп ұстау — сақтауға тырысу.
- Қасықтап жинағанды шөміштеп төкпе.
- Шашу оңай, жинау қиын.
- Тамшыдан тама берсе, дария болар.
- Дария басы — бұлақ.
- Базары жақын байымас.
Барды бағалау және үнем
Қадірді кеш түсіндірмейді
Қолда барда алтынның қадірі жоқ. Қолдағының құны жоқ.
Ұқып — ұзаққа жеткізеді
Ескі киімді баптағаның — жаңа киімді сақтағаның. Ескі киім — жаңа киімнің қорғаушысы.
Күндік пайдаға алданып қалма
Сауып ішсең — мың күндік, сойып жесең — бір күндік.
Ұсақты елемеу — үлкен шығын
Жұмыртқаны жегенің — тауықты құрттым дегенің.
Қашық пен жақын, жоспар мен тірлік
- Алыстан арбалағанша, жақыннан дорбала.
- Жыраққа қойсаң, жақыннан аларсың.
- Үй болғанда, көсеу де керек.
- Қазанға түскен қайта қапқа түспейді.
- Түстік өмірің болса, кештік мал жина.
Жауапкершілік және өлшем
Судың да сұрауы бар.
Кез келген игіліктің шегі бар: табиғи ресурс та, дүние-мүлік те есеппен жұмсалғанда ғана қадірленеді.
Есептемегенге бәрі түгел.
Есепсіздік көбіне «бәрі жеткілікті» деген алдамшы сезім тудырады; ал нақты есеп — артық шығынды ашады.
Тәжірибе мен тәмсіл
- Саумал ішсең — қымыз жоқ, байтал мінсең — құлын жоқ.
- Атыңнан айырылсаң да, ер-тоқымыңа айырылма.
- Үзіп жеген үнемге жатпайды.
- Жаман қойшы жайлауын бір күн жейді, жақсы қойшы жайлауын мың күн жейді.
- Атын алдырған ерін жоқтамайды, басын алдырған сақалын жоқтамайды.