Тойдың болғанынан боладысы қызық
Халық даналығы: той, өлең, күлкі және сыйластық
Қазақтың мақал-мәтелдері мен қанатты сөздері тойдың сәнін, сөздің салмағын, күлкінің қуатын, адамдар арасындағы әдеп пен сыйластықты айқын көрсетеді. Төмендегі жинақ — өмірдің өзінен туған, ойға тоқылатын нақылдар.
Той және береке
Тойдың болғанынан, болатыны қызық.
Күту мен дайындық — қуаныштың бір бөлігі.
- Тойға барсаң бұрын бар, бұрын барсаң орын бар.
- Қой жүрген жер — береке, қыз жүрген жер — мереке.
- Берекесіздің ауылы — мерекесіз.
- Шақырусыз тойға барғанша, таяқ алып қойға бар.
- Жиған-тергенің тойда шашылсын!
- Той тойға ұлассын, бақыт балаға ұлассын.
Өлең, өнер және көңіл
Өлең — сөздің патшасы.
Өлең — көңілдің ажары.
- Өлең өмірді ұзартады.
- Жігітке өлең де — өнер, өнер де — өнер.
- Ақын мен әнші — адамзаттың бұлбұлы.
- Батыл жігіт жол бастар, ақын жігіт той бастар.
- Өлең — алтын, сөз — күміс.
Күлкі мен қуаныш
Гүлсіз болса жер мұңды, күлкісіз болса ел мұңды.
Күлкі — ашылған гүл, көңіл — шашылған нұр.
- Жылағанды сұрама, күлгенді сұра.
- Мысық та жолбарыстай қуанады.
- Аузында әзілі жоқтың қолында шоқпары бар.
- Әзілің жарасса, атаңмен ойна.
Әдеп, сөз және қадір
Жаман сөз — жанға кірген тікен, жақсы сөз — таптырмайтын ем.
- Әуелгі сөз — ағадан, әдепсіз сөз — ініден.
- Жүзігің алтын болғанша, жүзің жарқын болсын.
Құда-жекжат және қарым-қатынас
Құданы — құдай қосады, досты — періште қосады.
- Құда болар алдында түп-тегіңді сұрас, құда болған соң қол қусырып сыйлас.
- Аты-төні бар кісі — жиын-тойға барысар; ұлы-қызы бар кісі — құдалыққа барысар.
- Ағайынды іске шақырма — асқа шақыр.
- Қызды ауылдың иті жатпас.
- Балалығыңды сағынсаң — нағашыңа бар, жігіттігіңді сағынсаң — қайыныңа бар.
Қорытынды ой
Тойдың болғанынан, болатыны қызық — өйткені адамды баурайтын қуаныш тек нәтижеде емес, жолдың өзінде.
Сөзді орнықты айтып, күлкіні көбейтіп, әдепті сақтап, жақыныңды қадірлегенде — мереке де, береке де молаяды.