Дәметкен сары майдан кеудең құрсын (халық өлеңі)
«Дәметкен сары майдан кеудең құрсын»
Халық өлеңі
Қазақы танымда дәмету — тек қана бір нәрсеге қызығу емес, көңілдің қалауымен, дәстүрдің жібімен байланысқан нәзік ұғым. Дәметудің түрі көп, ал ырым-наным ішінде жас келіншектердің дәметуі айрықша мәнге ие.
Үйге келген кісіден тәтті дәмету
Жас балалар мен келіндер ата-енелері қонақтан келсе, олардан тәтті дәм дәмететін әдеті бар. Бұл — үй ішіндегі жылылықты, ырыс-берекені бөлісуге үндейтін, көнеден келе жатқан ұғым.
Балалы жас келіннің дәметуі
Әсіресе, балалы жас келін дәметсе — оның меселін қайтаруға болмайды деп есептелген. Ел ішінде: дәметіп отырғаны орындалмаса, келіннің емшегі ісіп кетеді деген түсінік бар. Бұл ұғым өмір тәжірибесімен астасып, ана көңілі мен денсаулығына деген ескі қамқорлықтың бір көрінісі ретінде айтылады.
Қорытынды
Бұл — әркім ескере жүретін, ескіден келе жатқан ырым. Дәмету жай ғана «қалау» емес, ұрпақтан-ұрпаққа жеткен ілтипат, үй ішіндегі жарасым мен жан жылуын сақтаудың бір жолы ретінде танылған.