Мұның да жөн - жоралары бар
Асырап алу дәстүрінің мәні
Баласы жоқ адамдардың біреудің баласын асырап алуы — қазақ қоғамында ежелден бар қағида. Бұл үрдіс тек ниетпен ғана емес, белгілі бір жөн-жоралармен бекітіліп отырған.
Жаңа туған баланы қабылдау рәсімі
Ананың ишарасы
Дәстүр бойынша жаңа туған баланы асыраушы анасы шаранасынан өз етегіне салып алады. Бұл қимыл баланы үйдің бауырына басып, отбасына қабылдаудың белгісі саналған.
Ат қою
Қазақтың ежелгі заңы бойынша асыраушы адам жаңа туған балаға ат қояды. Бұл — қамқорлық пен жауапкершіліктің жария түрде мойындалуы.
Асық жілік ұстату
Асыраушы адам баланың оң қолына асық жілік ұстатады. Асық жілік ұстаған бала сол үйдің баласы деп есептеледі.
Дау-дамайдағы дәлел
Кейде баланың туған әке-шешесі кейіннен балаға таласқан жағдайда, асыраушы адам: «Оң қолына асық жілік ұстатылған еді ғой» деп дау айтады. Мұндай сөз — жай уәж емес, қоғам ішінде үлкен дәлел әрі куәлік ретінде жүрген.
Отбасындағы орны және «майқұйрық» ұғымы
Асырап алғаннан кейін сол үйдің әйелі кейін өзі перзентті болса, асырап алған баланы бұдан былай «майқұйрық» деп әлпештеп, бұрынғысынан бетер жақсы көреді. Бұл атау — баланың отбасындағы орнын айқындайтын, мейірімге толы сөз.
Қайғылы жағдайдағы қағида
Алайда бала қайтыс болған жағдайда оның туған әке-шешесінің аты аталып, жаназасы солардың есімімен шығарылады. Бұл — асырап алу дәстүрі орныққанымен, түп-тамырды ұмыттырмайтын моральдық өлшем.
Түйін
Қазақ дәстүріндегі асырап алу — қоғамдық келісіммен бекіген рәсімдерге сүйенген жүйе. Онда қабылдау ишарасы, ат қою, «асы қ жілік ұстату» секілді белгілер құқықтық мәнге ие болып, баланың отбасындағы орнын айқындаған.