Аққу жүрек
Қазақ поэзиясы
Марфуға Айтхожина — «Жыр аққуы» атанған қазақтың көрнекті ақыны
Марфуға Айтхожина — лирикасы нәзік, үні айрықша, туған жер мен ел тағдырын кең тыныспен жырлаған қаламгер. Оның өлеңдерінен адам жанын тебірентетін сезім, ойды тербейтін қуат және табиғат бояуын дәл беретін суреткерлік айқын аңғарылады.
Өмірбаяны
Марфуға Айтхожина 1936 жылы 25 тамызда Құлжа қаласында (ҚХР) дүниеге келген.
Атасы Айтхожа — топжарған шешен, суырыпсалма ақын, ел сыйлаған би болған. Қазақ елінің басына қаралы күн туған тұста ол алғашқы құрбандардың бірі ретінде «Итжеккенге» айдалады.
Әкесі Ғали — арабша да, орысша да сауаты бар, жан-жақты білімді зиялы адам. Сол жылдары оны да «Қарағаш» мектебінен (сол кездегі Қапал уезі) Алматыға сексен адаммен бірге айдап әкелген. Аштық пен қуғын-сүргін зардабын тартқан отбасы кейін Қытай жерінде қайта табысып, осы жерде Марфуға дүниеге келеді.
Ақынның балалық шағы салт-санасы тұнық сақталған, дәстүрі берік ортада өтті.
Білім жолы
- 1956 жылы Құлжадағы қыздар гимназиясын бітірді.
- 1958 жылы атамекенге оралды.
- 1965 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін тәмамдады.
- 1971 жылы Мәскеудегі Жоғары әдеби курсты аяқтады.
Қызметі
1961–1969 жылдары «Қазақ әдебиеті» және «Қазақстан мұғалімі» газеттерінде әдеби қызметкер болып еңбек етті.
Ақын поэзиясына тән белгі — ерекше әуен. Көңіл-күй лирикасы адам жанын тербеп, ойын толқытады; туған жер тақырыбында сөз бояуы қоюланып, сурет айқындалады.
Шығармашылығы
Өлең өрнегі
Марфуға Айтхожина туған өлке табиғатын, тау мен даланың тынысын көркем бейнелермен береді. Оның жырларында кеңістік пен уақыт сезімі айқын: ай, тау, кешкі самал тәрізді детальдар поэтикалық ойға қызмет етеді.
Елдік тақырып
«Аңсау», «Аққу жүрек», «Алатаудың ақ батасы» секілді туындыларында Тәуелсіз Қазақстанның жетістіктері эпикалық кең тыныспен жырланады.
Жинақтары мен аудармалары
1960-жылдардан бері бүгінге дейін ақынның жиырма беске жуық жыр жинағы жарық көрді. Алғашқы өлеңдер жинағы «Балқұрақ» 1962 жылы жарияланды. Бірқатар шығармалары болгар, поляк, венгр, чех, парсы және басқа да тілдерге аударылған.
Жетістіктері
Мемлекеттік сыйлық
2002 жылы «Аңсау» атты жыр жинағына Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығы берілді.
Марапаттары
- «Құрмет белгісі» ордені
- «Парасат» ордені
- Бірнеше медаль
Халықаралық және мерейтойлық марапат
- Болгарияның «Достық» медалі
- Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі
Қысқаша түйін
Марфуға Айтхожина — тағдыр тауқыметін көрген әулеттің ұрпағы бола тұра, поэзияда биік рух пен нәзік сырды қатар өрген ақын. Оның жырлары туған жерге сүйіспеншілікті, ұлттық жадты және тәуелсіздік дәуірінің үмітін көркем тілмен айшықтайды.