Рухани жаңғырудың алты бағыты

Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласы — ел дамуының жарқын үлгісі мен нақты қадамдарын айқындайтын, келелі ой мен батыл шешімдерге құрылған маңызды құжат.

Мақалада сананы жаңғырту мәселесі өзек етіледі: ұлттық болмыстан, ұлттық кодтан айырылмай, оны әлемдік құндылықтармен үйлестіре отырып Қазақстанның игілігіне жарату — уақыт талабы.

Ел Президенті Қазақстан үшін қайта түлеудің екі маңызды үдерісін — саяси реформа мен экономикалық жаңғыруды — қатар қолға алудың мәнін атап көрсетеді. Біртұтас Ұлт болу үшін болашаққа қалай қадам басатынымыз және бұқаралық сананы қалай өзгертетініміз туралы алысқа бағдарланған пайым ұсынады.

Әр халық пен әр мемлекет ғасырлар бедерінде рухани жаңғырып, жаңарып отырады. Бұл үдерісте білім берудің рөлі айрықша. Ұлттық ерекшеліктерімізді сақтай отырып, әлемдегі жаңалықты қабылдай білуіміз қажет. Бірнеше тіл білу — мүмкіндік пен көкжиекті кеңейтетін артықшылық.

Ұлы Мұхтар Әуезовтің «Ел болам десең, бесігіңді түзе» деген сөзі жас ұрпақ тәрбиесіне тікелей жауапкершілік жүктейді. Әрбір білім алушы өз жері мен оның байлығының иесі болу үшін жаңа технологияларды меңгеріп, жаңаша өмір сүруге үйренудің жолдарын білуі тиіс.

Қоғам дамуы білімді адамдардың жаңаша қызмет атқаруын талап етсе, сол жаңашыл тұлғаларды даярлайтын білім беру ұйымдары да заман талабына сай болуы керек. Бүгінде білім беруге қойылған жаңа талаптарды орындау бағытында жастардың үш тілде білім алуына жағдай жасау, білім беру жүйесіне жаңа технологияларды енгізу бойынша жүйелі жұмыстар жүргізілуде.

Ұлт жоспарын іске асыруда әр саланың өзіндік үлесі бар. Ұстаздар қауымының үлесі — жас ұрпаққа білім мен тәрбие беруді жаңаша құрып, оны ел дамуының стратегиялық талаптарымен үйлестіре орындау.

Елбасы өз Жолдауында Қазақстанның үшінші жаңғыруы басталғанын жариялап, қайта түлеудің екі маңызды процесін — саяси реформа мен экономикалық жаңғыруды — іске қосқанын атап өтті.

Стратегиялық мақсат Әлемдегі ең дамыған 30 елдің қатарына қосылу.

Бұл екі жаңғыру процесінің нақты мақсат-міндеттері, басымдықтары және оған жеткізетін жолдары бар. Алайда мақсатқа жету үшін тек институционалдық өзгерістер жеткіліксіз: санамыз ісімізден озып жүруі, яғни алдын ала жаңғырып отыруы қажет. Рухани жаңғыру саяси және экономикалық жаңғыруларды толықтырып қана қоймай, олардың өзегіне айналуға тиіс.

Тәуелсіздік кезеңінде рухани жаңғыруға бағытталған ауқымды бастамалар жүзеге асты: 2004 жылғы «Мәдени мұра» бағдарламасы тарихи-мәдени ескерткіштерді жаңғыртуға жол ашса, 2013 жылғы «Халық — тарих толқынында» бағдарламасы әлем архивтерінен төл тарихымызға қатысты құжаттарды жүйелі жинап, зерттеуге мүмкіндік берді. Енді осының бәрінен де ауқымды әрі іргелі жұмыстардың жаңа кезеңі басталды.

Елбасы Н.Ә. Назарбаев атап өткен, нақты бәсекеге бастайтын үш бағдарлама — ұлттық әлеуетті күшейтудің практикалық тетігі. Оларды қолдау және тиімді игеру арқылы нәтижеге қол жеткізуге болады:

Осы үш бағыттың ішінде «Үш тілде білім беру» жүйесі белсенді іске асырылуда: мектептер мен жоғары оқу орындарында көптілді оқыту, тіл меңгерудің әдістемесі кең талқыланып келеді.

Аталған бағыттардың бәрі өзектілігімен және уақыт талабына нақты жауап беруімен ерекшеленеді. Мәңгілік Ел болуымыз үшін ауадай қажет қасиеттер мен құндылықтардың қайнары тоғысып, ақыл-парасаты толысқан, ғаламдық ғылымды игерген азаматтар саны артқан сайын еліміздің өркениетті әрі бәсекеге қабілетті болуы — заңды нәтиже.

Бәсекеге қабілеттілік саясат пен экономикада ғана емес, білім мен ғылымда, технологияда, жалпы барлық салада көрініс табуы тиіс. Латын әліпбиіне көшу — рухани жаңғырудың маңызды қадамы болса, «Туған жер» бағдарламасы жаңа ғасырдағы әлемдік, өңірлік және ішкі-сыртқы тәуекелдерге қарсы тұра алатын отансүйгіштік тәрбиенің берік негізі болмақ.

Алда әлі ұзақ жол мен үлкен асулар бар. Оларды еңсеру үшін білектің күші мен найзаның ұшы емес, жүрек, білім, талант және талап қажет. Қазақ елінің абыройын асырып, мерейін үстем ететін, әлемді таңғалдырған жаңалық ашатын білімді ұрпақ керек.

Бүгінгі ұрпақ — Тәуелсіз еліміздің намысын қорғайтын, бүгінімізді ертеңге жалғайтын, ел болашағы үшін жауап беретін негізгі күш екенін сезінуі тиіс. Жаңа жағдайда жаңғыруға деген ішкі ұмтылыс — дамуымыздың басты қағидасы. Өмір сүру үшін өзгере білу керек; оған көнбегендер тарих көшінен қалып қояды.

«Сен де бір кірпіш дүниеге,
Кетігін тап та бар қалан!»

— Абай