Ақылы көпті жау алмас, досы көпті жау алмас
Достықтың мәні: түсіністік пен сенім
Өмірге көзқарасы ортақ, дүниетанымы деңгейлес, бір-бірін оңай түсінетін жандардың достасуы табиғи. Бірақ мұндай байланыстың сақтаушысы — адалдық пен шынайылық. Дос — басыңдағы кез келген жағдайды өзгенің бәрінен артық ұғына алатын, өзің қалай сезінсең, солай сезіне алатын жақын жан, өзіңнің «екінші сыңарың» тәрізді.
Достық — сән де, кездейсоқ таныстық та емес. Ол — уақытпен сыналып, мінезбен бекитін, сеніммен өлшенетін байланыс.
Дос пен жолдастың айырмасы
Менің түсінігімде достың жолдастан айырмасы мынада: жолдасыңды қатты сыйлайсың, ал досқа арнайы ілтипат танытып, құрмет көрсетудің өзі кейде артық. Өйткені досыңды өзіңдей көрген соң, өз көңіліңді өзің аулаудың қажеті болмайды: ол бәрін түсінеді, бәрін де біледі.
Сондықтан досыңа кез келген істі сеніп тапсыра аласың немесе ол саған жүктеген шаруаны өзіңнің қара басыңның қамындай адал атқарасың. Ал жолдасыңнан бір нәрсе сұрарда кейде «қалай қабылдар екен?» деп ойланасың; тіпті «қойшы, бәлкім түсінбей қалар» деп райыңнан қайтатын сәт те болады. Дос — жүз пайыз сенім артатын адам: қалай айтсаң да жарасады.
Достықтың құны және қазақ танымы
Буат-буат ақшаң болғанымен, бақытыңды бөлісер бір досың болмаса, тірлігіңнің мазмұнды болуы қиын. Қазақ халқы үшін «дос» — киелі ұғым. Батыр бабаларымыздың досы үшін жанын пида етуге дейін барғаны соның айғағы.
Бүгінгі таңда достықтың құны базардағы бағадай құбылып тұрғандай көрінеді: кейде қымбат, кейде арзан. Бірақ достықтың шынайы бағасы сыртқы пайдамен емес, ішкі адалдықпен өлшенеді.
Сенімділігіне қарай достықтың үш түрі
1) Жан дос
Қуанышта да, қиыншылықта да қасыңнан табылатын сенімді серік. Жан дос қайғыңды да тең бөлісе алады.
2) Жалған дос
Әрдайым қасыңда жүргендей көрінеді, бірақ қиын шақта жоқ. Қара басының қамын күйттеп, пайдасын ғана ойлайтындар.
3) Виртуалды дос
Сенуге де, сенбеуге де келмейтін күңгірт ұғым: қазіргіше айтсақ, желідегі таныс. Бірі жақын, бірі жат; бірі ашық, бірі жұмбақ. Дегенмен кейде интернет арқылы танысып, бақытты өмір құрып жатқандар да кездеседі.
Қорытынды: дос — биікке жетелейтін тірек
Дос — биікке жетелейтін, қуанышыңа ортақ, қиындықта демеу болатын жан. «Жігітті досына қарап таны!» деген қазақ пәлсапасы бекер айтылмаған. Бұл ұғым аласармасын десек, әрбір адам досқа қатысты да адал міндет атқаруы керек. Сонда ғана достықтың қадірі өсіп, құны жоғары болмақ.
Өзіңе сұрақ
- Мен сенім артқан адамымның жан дос екеніне қандай дәлелім бар?
- Өзім біреудің досы бола аламын ба: уәдем мен ісім бір жерден шыға ма?
- Қиын сәтте жанымнан табылатын адамдардың тізімі өзгеріп жатыр ма?