Бір кісі өмірінде өтірікке ешкімді алдына салмаған суайт екен
Өтіріктің өршіп, шындықтың шегінуі
Бір адам өмір бойы өтірік айтуға келгенде алдына жан салмаған суайт болады. Ол баласын да солай тәрбиелеп, өзіне ұқсатып өсіреді. Уақыт өте келе баласы әкесінен де асып түсіп, өтірікті одан бетер шебер соғатын деңгейге жетеді.
Әкенің сынағы
Бір күні әкесі баласының өтірігі қаншалықты «асқындығын» байқамақ болып, оны әдейі сынайды. Дөңге шыққан соң, алыста бұлдырап көрінген бір нәрсені нұсқап:
Әкесі: «Балам, көзім жетіңкіремей тұр. Анау қабақтағы бұлдыраған киік пе, немене?»
Баласы: «Е, ананы айтасыз ба? Ол киік емес, арқар ғой. Баурында егіз қозысы еміп тұр».
Өтіріктің «дәлелі» мен бағыт-бағдары
Әкесі әңгімені әрі қарай жалғап, әлгі «арқарға» қай жағынан барса жақыннан көретінін сұрайды. Баласы болса, өтірігін қоюлата түсіп, әкесінің көзін мін етіп:
Әкесі: «Шырағым, сол арқарға қай жағынан барсақ, жақындап көргендей боламыз?»
Баласы: «Ай, әке-ай! Көзіңіздің жанары әбден кеткен екен. Осы тұрған арыстандай арқарды көре алмадыңыз ба? Арғы қырқаның берісінен, бергі қырқаның арысын жағалап барсаңыз, қақ желкесінен сығалайсыз».
Шындық ашылған сәт
Әкесі баласының сөзіне шын сеніп, айтқан жеріне барып қараса, арқар түгілі ештеңе жоқ болып шығады. Артынан жеткен баласынан әкесі сұрайды:
Әкесі: «Қане, балам, арқарың қайда?»
Баласы: «Арбаңдап қашқанын да көрмей қалдыңыз ба? Көзіңіз әбден бұлдырап кеткен екен».
Ащы қорытынды
Сонда әкесі баласының өзінен де асып түскенін мойындап:
«Балам, өтірікке баулуым әбден жеткен екен. Өзің менен де асыпсың», — деп батасын береді.
Ой түйін
- Өтірік дағдыға айналса, ол біртіндеп шындықты көлегейлеп, адамды өз сөзіне өзі сендіре бастайды.
- Жалғанды «өнер» көріп дәріптеу — ең қауіпті мұра: ол ұрпаққа мінез болып жұғады.
- Ақиқаттан алыстаған сайын, адам өзгесін ғана емес, өзін де алдауға бейімделеді.