Қазақша рефераттар

Сен қызға бар деп отырмын ана жаққа

Диалогтың өзегі

Әңгіме әзілден басталғанымен, бір үйдің ішіндегі реніш, шаршау, күйініш пен жанға батқан сөздер бірінен соң бірі ашыла береді. Қалдыгүл үшін анекдот — күлкі емес, өзіне бағытталған мазақ секілді. Бір сөзден от тұтанып, отбасының ескі жарасы қайта ашылады.

Бастау: «Не анекдот?!»

Нағи анекдот айтуға кіріседі. Сюжеті қарапайым: Брежнев Олимпиаданы ашып тұрып, мәтіннің орнына эмблемадағы «О»-ны қайта-қайта оқиды. Алғашқы екі «О»-да жұрт қол шапалақтайды, үшіншісінде үнсіз қалады. Сонда көмекшісі: «Леонид Ильич, оқитын мәтініңіз төменде. Сіз эмблеманы оқып тұрсыз» дейді.

Бірақ Қалдыгүл күлмейді. Керісінше, бұл әзіл оған біреудің «оқымағансың» деп бетіне басқанындай көрінеді.

Қалдыгүлдің өкпесі: білім емес, қадір

Қалдыгүлдің жанайқайы бір сәтте басқа арнаға бұрылады: ол өзін кемсітуге, отбасындағы қыздардың «бағы ашылмады» деген қайталанатын ауыр ойға тіреледі. Оның сөзінен әзіліңнің астарынан қадір сұраған адам көрінеді.

Ол Сапабекті де, Нартайды да кінәлайды: күйеу болған соң, үлкен-кіші демей, үйге сый-құрмет әкелсін дейді. Бірақ бірінен — орынсыз қалжың, бірінен — жауапсыздық көреді.

  • Сапабек — «үлкен күйеу» бола тұра, әр сөзінің аяғы анекдотқа барып тіреледі.
  • Нартай — ішіп келіп, дер кезінде көмектеспей, үстіне анекдот айтып жүйкені жұқартады.

Бір анекдоттың салдары: үй ішіндегі «тізбекті реакция»

Қалдыгүлдің айтуынша, Нартайдың Брежнев туралы қалжыңы анасының жүрегіне тиеді. Жүрегі ауыратын кісіге «қартайдың, алжыдың» дегенге меңзегендей болып естіледі. Содан кейін сөз сөзді қуып, бір үйдің ішінде ғана емес, екі үйдің арасында да дау ұлғаяды:

  1. 1 Сапагүл жылайды, ашумен Тазагүлге қоңырау шалады.
  2. 2 Тазагүл де жылайды, Нартаймен ұрысады.
  3. 3 Сол күні Тазагүлдің үйінде үлкен жанжал шығады.

Бір ауыз «әзіл» сөйтіп бірнеше адамның көңілін құлатып, отбасының берекесін кетіретін сөзге айналады.

Шаршау шегіне жеткен сәт

Қалдыгүлдің монологы бірте-бірте тұрмыстық күйбеңге ұласады: үй жинау, сабақ оқу, баланы қарау, телефон іздеу. Ыза мен шаршау соншалық — ол өзін де тежей алмайды, өзгені де тыңдай алмайды.

Нағи болса, ақыры әңгімені доғарып, басқа бөлмеге шығып кетеді. Ал Қалдыгүл телефонды қолға алған сәтте де сол баяғы ойға қайта оралады: екі шекесі солқылдап, жүрегі шаншып, «біздің үйдің қыздарының бағы ашылмады» деген уайымын тағы қайталайды.