Атаңның баласы
«Мен және менің отбасым»
Төменгі сынып оқушыларына арналған әдеби-музыкалық кеш.
Дайындық кезеңі
- Оқушыларға алдын ала отбасы мүшелеріне арналған өлең шумақтарын жаттау тапсырылды.
- Ән үйреніп, орындап келу ұсынылды.
Безендіру
- Кітап көрмесі ұйымдастырылды.
- Отбасы туралы нақыл сөздер, гүлдер, шарлар, суреттер ілінді.
- Әуез ретінде Нұрғиса Тілендиевтің «Балбырауын» күйі баяу ойнатылады.
Кештің ашылуы (жүргізуші сөзі)
Жүргізуші: Сәлем, ата — алтын күн! Сәлем, қартты халқымның! Бақытты болыңдар, балалар, ашық болсын күніңіз, жайнай берсін жүзіңіз!
Бүгінгі мерекемізді өзіміздің ата-әжелерімізге, әке-шешелерімізге арнаймыз.
Ақкүшік қонаққа келеді
Сырттан иттің үрген дауысы естіліп, жүргізушінің көмекшісі — Ақкүшік ортаға шығады.
Ақкүшіктің таныстыруы
Күшік: Мен күшікпін, ақ күшік! Қырағы да, сақ күшік. Түні бойы жатпаймын, қоралы малды сақтаймын…
Өтебай Тұрманжанов өлеңі негізінде өңделген.
Ойын шарты
Ақкүшік жұмбақ жасырады. Оқушылар жауабын тауып қана қоймай, жауабына сай өлең оқып, ән айтып береді.
Ата туралы
1-жұмбақ: Кітапты көп оқитын, тарихи оқиғаларды жақсы білетін, мақал-мәтелді жиі қолданатын, немерелерін еркелетіп қасынан тастамайтын ақ сақалды кісі кім? Жауап: Ата
2-жұмбақ: Айтары мол ғұлама, көп жасаған бұл адам. Әкесі ол әкеңнің — білер оны сұраған. Ол кім? Жауап: Атаң
Оқушы тақпақтары (іріктеме)
Бала: Ақ сақалын салалап, ата айтқан ертекке құмарым тарқайды… Ардақтаймын өмірде асқар таудай атамды.
Бала: Біздің атай күлімдейді — айнала қоршайды бар бала… Көңілі қандай таза еді, жүрегі қандай кең еді!
Ана туралы
3-жұмбақ: «Бала, бала…» деп түн ұйқысын төрт бөліп, бесік таянған; қолын қатты тигізбей, иісін жұпар аңқытқан. Бұл кім? Жауап: Ана
Ыбырай Алтынсариннің жолдарымен байланысты жұмбақ та беріледі: «Әлпештеп өзіңдей өсірген… Бұл күнде жиеннің анасы — ол кім?» (Жауабы: Анаң)
Еркелету сөздері
Жүргізуші балалардан: «Аналарың сендерді қалай еркелетеді?» — деп сұрайды. Жауаптар: балапаным, аппағым, қозым, ботам, құлыншағым, қарғам және т.б.
Ән шашу (іріктеме)
«Ана туралы жыр» — анаға деген махаббат пен қарызды арқау еткен әсерлі ән орындалады (Ғафу Қайырбеков сөзі).
Алғыс
«Анамызға мың алғыс» (Жаппар Өмірбеков) өлеңі оқылады.
Әке туралы
4-жұмбақ: Өзі салмақты, байсалды; бос уақытын балаларға арнайды; қорғаушы әрі асыраушы. Ол кім? Жауап: Әке
5-жұмбақ: «Атаңның баласы…» — кейде таласып, әжеге қаласың. Ол кім? Жауап: Әкең
Өлеңдер мен әндер
Бала: Атам айтса «ұлым» деп, әжем айтар «күнім» деп… Айтады әкем «інім» деп.
«Жан әке» әні орындалады (Х. Талғаров сөзі, М. Ілиясов әні).
Әже туралы
6-жұмбақ: Өте мейірімді, ақ шашты; бауырсақ пісіреді; қолғап, шұлық тоқиды; ұйықтар алдында ән не ертегі айтады. Бұл кім? Жауап: Әже
7-жұмбақ: «Аймалайды күнім» деп, немересін тәтті-ақ деп еркелететін. Ол кім? Жауап: Әжең
Оқушы өлеңдері (іріктеме)
«Әже ақылы»: Әжем — ақыл бесігі, мейірімімен тербеткен…
«Әрқашан, әже, аман жүр» әні орындалады (М. Көбегенов сөзі, Ә. Қиясов әні).
Сергіту сәті: ойын және санамақ
Ақкүшік балаларды ойынға шақырады: «Қуыр-қуыр — қуырмаш». Одан кейін саусаққа ат қойып айтылатын санамақ орындалады.
Санамақ (саусақ атаулары)
- Бас бармағым — атам
- Балан үйрек — апам
- Ортан терек — әкем
- Шылдыр шүмек — анам
- Кішкентай бөбек — мен
Қуырмаш ойыны (мәні)
Шынашақты алақанға бүгіп ұстап, өлеңдетіп айналдыра отырып, баланың алақанын қытықтау арқылы көңіл көтеру ұйымдастырылады.
Кештің аяқталуы
Жүргізуші жұмбақтар шешіліп, ойындар ойналғанын атап өтіп, Ақкүшікке алғыс білдіреді. Кеш қорытындыланып, қоштасу сөзі айтылады.
«Парасатты арулар» және «Ержүрек азаматтар» сайыс-байқауы
5–7 сынып оқушыларына арналған танымдық-өнер сайысы. Өтетін орын: кітапхананың оқу залы (гүл шоқтары, шарлар, суреттермен безендірілген). Тақырыпқа сай кітап көрмесі қойылады. Әуез ретінде Нұрғиса Тілендиевтің «Ататолғау» күйі баяу естіледі.
Сюжеттік кіріспе: Алдар көсе және Бай
Сахнада бай және көмекшілері отырады. Екі жігіт Алдар көсені алып келеді. Бай жаңа заман туралы сұрайды, Алдар көсе кітапханадағы сайысты көргенін айтып береді.
Алдар көсе: «Кітапхана деген бар орын — кітаптардың ордасы. Арулар мен азаматтар сайысы да сол жерде екен…»
Мақсаты мен ережесі
- Қатысушыларға кезекпен сұрақ қойылады.
- Жауап бере алмаса, қарсылас топ жауап бере алады.
- Жауаптар ұпаймен бағаланады (негізгі өлшем — 5 ұпай).
- Қате жауап ұпайдың кемуіне әсер етеді.
Сайыс кезеңдері
1) Жорға
Тарих, спорт, дәстүр, таным сұрақтары.
2) Қонақ күте білеміз бе?
Салт-дәстүр, жөн-жоралғы.
3) Сөздің көркі — мақал
Мақал-мәтелді жалғастыру.
4) Өнер сайысы
Ән, би, көрініс.
5) Поэзия минуттары
Ақындардан өлең оқу.
6) «Білгенге маржан…»
Сұрақ-жауап ойыны.
I кезең: «Жорға» (сұрақтардан іріктеме)
- Қазақта топ аттылар жарысы — бәйге.
- Топ аттылар тартыс ойыны — көкпар.
- Алғашқы қазақ ғарышкері — Тоқтар Әубәкіров.
- «Үш дана» — Абай, Ыбырай, Шоқан.
- «Жеті ата» — ата, әке, бала, немере, шөбере, шөпшек, немене.
II кезең: «Қонақ күте білеміз бе?» (іріктеме)
- Малдың басы ұсынылатын қонақ — сыйлы қонақ.
- Төс тартылатын адам — күйеу бала.
- «Абысын» — ағайынды адамдардың әйелдері.
- Үй иесінің атауы — отағасы.
III кезең: «Сөздің көркі — мақал»
Жүргізуші мақалдың басын айтады, қатысушылар жалғастырады. Сергіту ретінде «Асыл жандар» сөзжұмбағы да ұсынылады.
Мақал-мәтелдер (іріктеме)
- Тойдың болғанынан… болатыны қызық.
- Жүзігің алтын болғанша… жүзің жарқын болсын.
- Атаңның баласы болма… адамның баласы бол.
- Білекті бірді жығар… білімді мыңды жығар.
- Әке көрген оқ жонар… шеше көрген тон пішер.
«Асыл жандар» сөзжұмбағы
Жауаптар тізімі: Дариға, Сәукеле, Наурыз, Алқа, Ұлжан, Ақбота, Мәншүк, Домбыра, Сара, Фариза.
IV–VI кезеңдер: өнер, поэзия және сұрақ-жауап
Қатысушылар өнер көрсетіп, өлең оқиды. «Білгенге маржан…» бөлімінде эпостар, махаббат жырлары, тарихи-мәдени нысандар бойынша сұрақтарға жауап береді.
Пікірталас тапсырмасы
«Егер мен болсам… не істер едім?» тақырыбында ой бөлісу:
- Азаматтарға: Президент, әкім, прокурор, банкир болсам…
- Аруларға: министр, мұғалім, кітапхана директоры, Президенттің қызы болсам…
Марапаттау
Әділқазылар қорытынды шығарып, «Ең парасатты», «Ең епті», «Ең ақылды», «Ең білімді» номинациялары бойынша мақтау қағаздарын табыстайды.
«Алтын сақа» ойыны
8–9 сынып оқушыларына арналған ойын.
Шарты
Оқушыларға алдын ала Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» романын мұқият оқып, романдағы әке мен бала туралы эпизодтарды есте сақтап келу тапсырылады.