Рецензияның түрлері
1) Ғылыми әдебиетпен жұмыс
Бұл кезеңнің мақсаты — оқушылардың (немесе зерттеушінің) тақырып бойынша әдебиеттерді сауатты іріктеуін, сондай-ақ библиографиялық тізімді дұрыс құрастыруын қалыптастыру.
Әдебиеттерді іріктеудің талаптары
- Библиографиялық тізімде кемінде 15 түрлі дереккөз болуы керек: монографиялар, жинақ мақалалары, ғылыми журнал мақалалары, диссертация авторефераттары, арнайы зерттеулер және басқа материалдар.
- Жаңашылдық пен көкейкестілік қағидасы соңғы 3–5 жыл ішіндегі еңбектермен жиі жұмыс істеуді талап етеді.
- Мәселені жан-жақты қарастыру үшін қазақстандық, ресейлік және әлемдік әдебиеттер қамтылуы тиіс.
Тізімді рәсімдеу тәртібі
- Тізімге енген барлық дереккөз алфавиттік ретпен беріледі.
- Кітап сипаттамасында: автордың тегі, аты-жөні, еңбектің атауы, шығу мәліметтері (қала, баспа, жыл), бет саны көрсетіледі.
- Журнал мақаласы үшін: журнал атауы, шыққан жылы және нөмірі міндетті.
- Жинақ мақаласы сипатталса, жинақ атауынан кейін редактордың тегі көрсетіледі.
2) Әдеби көздердің библиографиялық деректері
Төменде әдебиет көздерін сипаттаудың үлгілері берілген. Бұл форматтар дереккөздің түріне қарай (кітап, мақала, сөздік, жинақ) толықтырылады.
Сипаттау үлгілері
- Жексембекова В. Қазақстандағы этникалық қарым-қатынастар: прогресс үшін бірігу. Саясат, 2002, №11. 30–32 б.
- Борисова Б.М. Даралық және кәсіп. — М: Білім, 1991. 116 б.
- Қысқаша психологиялық сөздік. Ред. А.В. Петровский. Ростов н/Д: Феникс, 1998. 81–82 б.
Интернет дереккөздерін көрсету
Интернеттен алынған мақалалар мен дәйексөздер жалпы тізімде төмендегідей көрсетіледі:
- Автор (егер көрсетілсе)
- Мақала атауы
- Электрондық мекенжай (интернеттегі сілтеме)
Мәтін ішіндегі сілтеме
Ғылыми жұмыста пайдаланылған әдебиеттерге сілтеме төртбұрышты жақша ішінде беріледі және әдебиеттер тізіміндегі нөмірін көрсетеді.
Мысал
Тәрбие әдістері ... [5].
Нөмірлеу мәтінде кездесуі бойынша рет-ретімен берілуі тиіс.
3) Ғылыми мәтін: кіріспе, рәсімдеу талаптары, аннотация және рецензия
Ғылыми жобаның кіріспесін ресімдеу
- Кіріспеде (кемінде 2 бет) тақырыптың көкейкестілігі, мақсаты және тапсырмалары көрсетіледі.
- Кіріспе жаңа беттен басталады және 3-бет ретінде нөмірленеді.
- Бет нөмірі беттің төменгі бөлігінің оң жағында көрсетіледі.
Мәтінді рәсімдеудің жалпы ережелері
- Мәтін компьютерде теріледі.
- Өрістер: сол жақ — 2,5 см; оң жақ — 1 см; жоғары — 2 см; төменгі — 2 см.
- Қаріп: Times New Roman (KZ), 14 кегль.
- Абзац болуы керек; жоларалық интервал — бірқатарлы.
Құрылым және бөлімдерді орналастыру
- Кіріспе, әр жаңа тарау, қорытынды, әдебиеттер тізімі және қосымша жаңа беттен басталады.
- Тарау тармақшалары жаңа беттен басталмайды; бірінен кейін бірі жазылады және аздаған арақашықтықпен ажыратылады.
- Әр бөлімнің атауы майлы қаріппен жазылып, ортаға тураланады.
- Тараулар мен тармақшалар міндетті түрде нөмірленеді (мысалы: 1.1, 1.2).
Міндетті талаптар: сілтеме, көлем және қорытынды
- Мәтінде пайдаланылған әдебиеттерге міндетті түрде сілтеме беріледі (төртбұрышты жақшада).
- Теориялық бөлімнің көлемі 20 беттен кем болмауы керек.
- Қорытынды (кемінде 1 бет) негізгі нәтижелерді, тұжырымдарды және нәтижелерді ғылыми әрі практикалық мақсатта қолдану бойынша ұсынымдарды қамтиды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімін рәсімдеу
Пайдаланылған әдебиеттер жұмыс соңында жалпы тізіммен беріледі және келесі мәліметтерді қамтиды: автордың тегі мен аты-жөні, мақала/кітап атауы, журнал атауы (мақала болса), басылым орны мен баспасы (кітап болса), шыққан жылы, нөмірі және беттері. Тізім алфавиттік тәртіппен орналастырылады.
Қосымша (қажет болса) әдебиеттер тізімінен кейін беріледі және карта, сурет, сызба, кесте, диаграмма, мәлімет кестелері сияқты материалдарды қамтуы мүмкін. Қосымшалар мәтінде кездесуі бойынша реттеліп, нөмірленеді.
Аннотация (абстракт) жазу
Аннотация (абстракт) көлемі кемінде 250 сөз болуы керек және жобаның қысқаша мазмұнын береді.
- Зерттеу мақсаты мен тапсырмалары
- Зерттеу объектісі мен заты
- Гипотеза
- Зерттеу кезеңдері мен процедурасы
- Эксперимент әдісі
- Жаңалығы және өз бетінше жұмыс істеу дәрежесі
- Нәтижелер, қорытынды және практикалық қолдану саласы
Жетекшінің пікірі және рецензия
Әр жұмысқа жетекшінің пікірі берілуі тиіс. Онда тақырыптың көкейкестілігі, автордың үлесі, жұмыстың кемшіліктері және нәтижелерді әрі қарай қолдану бойынша ұсынымдар көрсетіледі. Пікір ғылыми жетекшінің қолымен расталады.
Рецензия (орыс.: обзор, ағылш.: review, лат.: recensio) — көпшілік назарына ұсынылған туындыларға (кітап, кино, мақала, өнім және т.б.) талдау жасап, сараптамалық баға беру.
Рецензияны әдетте тиісті сала мамандары жазады, себебі әр бағыттың өзіндік ерекшеліктері мен бағалау критерийлері бар. Рецензия көлемі әртүрлі болуы мүмкін: бір беттен бастап, тұтас кітап деңгейіне дейін.
Рецензия түрлері
- Тұтынушы рецензиясы
- Сауда саласындағы және өнімдерге қатысты рецензия
- Өнер саласындағы рецензия (ән-күй, концерт және т.б.)
- Әдеби туындыларға, газет-журнал мақалаларына қатысты рецензия
- Арнайы мамандардың сараптамалық-салыстырмалық рецензиясы
Бақылау сұрақтары мен тапсырмалар
- Ғылыми әдебиетпен жұмыс кезеңінің мазмұны қандай?
- Библиографиялық тізімнің құрылымы қандай?
- Әдебиет көздерін сипаттау үлгілерін келтіріңіз.
- Мәтінді рәсімдеудің жалпы ережелерін атаңыз.
- Ғылыми мәтіндерге нелер жатады?
- Аннотация дегеніміз не?
- Рецензия дегеніміз не?
Пайдаланылған әдебиеттер
- Жексенбаева Ү.Б. Оқушылардың ғылыми-зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру. — А., 2005.
- Усачева И.В. Курс эффективного чтения учебного и научного текста. — М., 1993.
- Краевский В.В. Методология педагогического исследования. — Самара, 1994.
- Брежнова Е.В., Краевский В.В. Основы учебно-исследовательской деятельности студентов. — М., 2005.