Ащы ішекке
Ішек (кишечник) дегеніміз не?
Ішек — ас құрамындағы қоректік заттардың қорытылуы (химиялық өңделуі) және сіңірілуі жүретін түтікше асқорыту мүшесі. Ол ауыз қуысынан басталып, тік ішекпен аяқталатын ас қорыту түтікшесінің негізгі бөлігі болып саналады (кейбір жануарларда ішек бітеу аяқталуы мүмкін).
Негізгі қызметі: қоректік заттарды қорыту, сіңіру және қорытылмаған қалдықтарды сыртқы ортаға шығаруға қатысу.
Ішектің бөлімдері
Ішек екі ірі бөлімге бөлінеді: ащы ішек және жуан ішек.
Ащы ішек
- Он екі елі ішек (ұлтабар)
- Аш ішек
- Мықын ішек
Ащы ішектің ішкі бетінде ішек бүрлері орналасады, олар сіңіру беткейін ұлғайтады.
Жуан ішек
- Бүйен
- Тоқ ішек
- Тік ішек
Жуан ішек қорытылмаған қалдықтардың өтуіне және шығарылуына қатысады.
Ішек қабырғасының құрылысы
Ішектің қабырғасы үш қабықтан тұрады:
Ішкі қабық
Кілегейлі қабық — қорытылу мен сіңірілуге тікелей қатысатын ішкі беткей.
Ортаңғы қабық
Етті қабық — ішек қимылдарын (перистальтика) қамтамасыз етеді.
Сыртқы қабық
Сірлі қабық — ішекті сыртынан қаптап, қорғаныш қызметін атқарады.
Бездер және ішек сөлі
Ішектің кілегейлі қабығында ішек сөлін бөлетін жалпыішектік бездер орналасады. Ал он екі елі ішекте (ұлтабарда) қосымша түрде дуоденальды қабырғалық бездер болады.
Ішектің ұзындығы (салыстырмалы деректер)
Ішектің ұзындығы жануар түріне қарай әркелкі және көбіне дене ұзындығымен салыстырылып беріледі:
Пайдаланылған әдебиеттер
- Биоморфология терминдерінің түсіндірме сөздігі. Алматы: «Сөздік-Словарь», 2009. ISBN 9965-822-54-9.
- Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Биология. Жалпы редакциясын басқарған профессор Е. Арын. Павлодар, 2007. 1028 б. ISBN 9965-08-286-3.