Аудиторлық қызмет көрсетудің ұйымдастыру формалары
Аудиторлық қызмет көрсетудің ұйымдастыру формалары
«Аудиторлық қызмет көрсету» ұғымына республикалық және аумақтық (территориялық) аудиторлар палаталары, аудиторлық фирмалар және тәуелсіз аудиторлар кіреді.
Республикалық аудиторлар палатасының мәртебесі
Қазақстан Республикасының «Аудиторлық қызмет туралы» заңына сәйкес Республикалық аудиторлар палатасы тәуелсіз, бейүкіметтік, қоғамдық, коммерциялық емес, кәсіби, өзін-өзі басқаратын және өзін-өзі қаржыландыратын ұйым болып табылады.
Палата аудиторларды және аудиторлық ұйымдарды ерікті негізде біріктіреді. Қаржыландыру көздері — мүшелік жарналар және Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым салынбаған өзге де көздер.
Аудиторлық ұйымдарға қойылатын негізгі талаптар
Ең төменгі кадрлық талап
Аудиторлық ұйым құрамындағы аудиторлардың саны кемінде екі адам болуы тиіс.
Меншік құрылымына талап
Жарғылық капиталдағы аудиторларға және (немесе) аудиторлық ұйымдарға тиесілі үлес кемінде 51% болуы қажет (11, 5-б.).
Палаталардың рөлі мен функциялары
Республикалық және аумақтық аудиторлар палаталары аудит рәсімдерін біріздендіруге (унификациялауға), жетілдіруге және дамытуға үлес қосуы тиіс.
- Аудит, бухгалтерлік есеп және экономикалық талдау салаларындағы стандарттар мен ұсынымдарды сараптау.
- Аудиторлық фирмалар мен аудиторлардың қызметін үйлестіру.
- Қоғамдық-этикалық нормаларды айқындау.
- Аудиторлардың біліктілігін арттыру және нарықты зерделеу.
- Нормативтік құжаттармен қамтамасыз ету және аудиторлық істі ұйымдастыру бойынша кеңестік-әдістемелік көмек көрсету.
Нарықтық экономика жағдайындағы маңызы
Нарықтық экономикаға көшу кезеңінде аудиторлық қызметтердің құрылу қарқынын жеделдету және олардың жұмыс әдістерін жетілдіру ерекше маңызды. Бұл өндіріс пен шаруашылық жүргізуші субъектілер қызметін басқарудың әртүрлі салаларында экономикалық проблемаларды шешудегі дәрменсіздіктерді жедел еңсеруге мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасында аудиттің пайда болуы мен қалыптасуы
Қазақстанда аудиттің пайда болуы мен қалыптасуы 1989 жылдан басталады. Сол жылы Қаржы министрлігінің Бақылау-тексеру басқармасы (БТБ) жанынан шаруашылық есептегі тексеруші топ ұйымдастырылды.
Негізгі кезеңдер
Қаржы министрлігінің БТБ жанынан шаруашылық есептегі тексеруші топ құрылды.
15 ақпанда ҚазССР Министрлер Кеңесінің №60 қаулысына сәйкес Қаржы министрлігіне қарасты аумақтық бөлімдері бар «Қазақстанаудит» шаруашылық есептегі аудиторлық орталығы құрылды.
Бұл ұйым жеке меншіктің барлық нысандарындағы ұйымдарға аудиторлық қызмет көрсететін ірі дербес акционерлік компанияға айналды.
18 қазанда Жоғарғы Кеңес «Қазақстан Республикасындағы аудиторлық қызмет туралы» алғашқы заңды қабылдады.
6 мамырда еліміздегі аудиторлардың І съезінде Аудиторлар палатасының Жарғысы тіркеуден өтті.
Қазіргі жағдай және кадрлық сұраныс
Қазіргі уақытта елімізде 100-ден астам аудиторлық фирма және 3000-нан астам маман жұмыс істейтін тәуелсіз жеке кәсіпорындар қызмет етеді. Алдағы уақытта аудиторлық іс мамандарына деген қажеттілік арта түседі.
Бағалау
Аудиторлардың Республикалық палатасының есебі бойынша, елімізде аудиторлық қызметпен айналысатын қызметкерлер саны шамамен 30 мың адам деңгейіне жетуі керек.
Дамудың алғышарттары
Нарықтық өзара қарым-қатынасқа сай келетін нормативтік-құқықтық актілерді әзірлеу және қабылдау аудиторлық істің келешектегі дамуын дұрыс айқындауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар бұл Қазақстанға ірі халықаралық аудиторлық компаниялардың көбірек келуіне ықпал етеді.