Мәтіннің мазмұнын
Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар
Қазақ тілі (оқыту қазақ тілінде емес), 3-сынып • Жоба
Құжаттың мақсаты мен негізі
Жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және өткізуге арналған әдістемелік бағдар
Бұл әдістемелік ұсыныстар 3-сынып білім алушыларына арналған «Қазақ тілі (оқыту қазақ тілінде емес)» пәні бойынша жиынтық бағалауды тиімді ұйымдастыруға көмектесетін құрал ретінде әзірленді.
Құжат жаңартылған білім беру мазмұны аясындағы бастауыш мектептің (1–4-сыныптар) оқу бағдарламасы мен оқу жоспары негізінде дайындалған.
Негізгі құрамдас бөліктер
- Бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары
- Бағалау критерийлері мен дескрипторлар
- Оқу жетістіктерінің деңгейлері (рубрикалар)
- Тоқсандық жиынтық бағалау спецификациясы және балл қою кестелері
Маңызды ескерту
Тапсырмалар мен рубрикалар ұсыныс ретінде берілген. Ал тоқсандық жиынтық бағалауды өткізу үшін ұсынылған спецификация стандартталған және оны басшылыққа алу міндетті.
Әдістемелік ұсыныстарды әзірлеу барысында ресми интернет-сайттардағы қолжетімді ресурстар (суреттер, фотосуреттер, мәтіндер, аудио және бейнематериалдар) пайдаланылды.
1-тоқсан: бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалау
Мысал тапсырмалар, критерийлер, дескрипторлар және рубрикалар
«Жанды табиғат» ортақ тақырыбы
Сөйлеу әрекетінің түрлері: тыңдалым, айтылым
Оқу мақсаттары
- 3.1.3.1 Тыңдаған материалдың мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру, сюжеттің даму желісі бойынша иллюстрациялар орналастыру, кесте толтыру, мазмұндау.
- 3.2.1.1 Берілген тақырыпқа қатысты сөздерді табу және сөйлеу барысында қолдану.
- 3.2.2.1 Берілген тірек сөздер негізінде сөйлеу (3–4 сөйлем).
Бағалау критерийлері
- Мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап береді.
- Тақырыпқа қатысты сөздерді анықтайды және қолданады.
- Тірек сөздерге сүйеніп әңгімелейді.
1-тапсырма (тыңдалым)
Мәтін:
Қасқыр — күшті жыртқыш аң. Оның аяқтары ұзын. Түсі сұр немесе қара болады. Денесі итке ұқсайды. Иісті жақсы сезеді. Қасқырлар 15–16 жыл өмір сүреді. Қасқырдың баласын бөлтірік деп атайды. Қасқыр — дала санитары, өйткені олар ауру және әлсіз жануарлармен қоректенеді.
Сұрақ:
Қасқырды неліктен «дала санитары» деп атайды?
Кестеге жауап бер (тірек сөздер):
| Қасқыр қандай аң? | Қасқырдың сыртқы сипаты қандай? | Қасқыр қай жануарға ұқсайды? | Қасқырдың баласын қалай атайды? |
|---|---|---|---|
| күшті, жыртқыш | аяғы ұзын, түсі сұр/қара | итке | бөлтірік |
Ескерту: тірек сөздер үлгі ретінде берілді; мұғалім баламалы дұрыс жауаптарды қабылдай алады.
2-тапсырма (айтылым)
Қасқыр туралы 3–4 сөйлемнен тұратын шағын әңгіме құрастыр. Жоғарыдағы кестедегі тірек сөздерді қолдан.
Дескрипторлар және балл қою
| Критерий | Тапсырма № | Дескриптор | Балл |
|---|---|---|---|
| Мәтін мазмұны бойынша сұрақтарға жауап береді | 1 | Сұрақтың дұрыс жауабын анықтайды | 1 |
| Тақырыпқа қатысты сөздерді анықтайды және қолданады | 1 | Кестедегі 4 сұраққа сәйкес тірек сөздерді анықтайды | 4 |
| Тірек сөздерге сүйеніп әңгімелейді | 2 | Тақырыпқа сай мәтін құрап айтады; тірек сөздерді орынды қолданады; тілдік нормаларды сақтайды | 3 |
| Жалпы балл | 8 | ||
Ата-аналарға арналған рубрика (қысқаша)
| Бағалау критерийі | Төмен | Орта | Жоғары |
|---|---|---|---|
| Мәтін мазмұны бойынша сұрақтарға жауап береді және тірек сөздерді анықтайды | Жауап беруде және тірек сөздерді табуда қиналады | Қателіктер жібереді | Дұрыс жауап береді, тірек сөздерді нақты анықтайды |
| Тірек сөздерге сүйеніп әңгімелейді | Мәтін құрауда қиналады | Тілдік нормаларды сақтауда қателіктер жібереді | Тақырыпқа сай, жүйелі мәтін құрайды |
«Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен» ортақ тақырыбы
Сөйлеу әрекетінің түрлері: оқылым, жазылым
1-тапсырма (оқылым)
Мәтін: «Кәрі әже»
Біздің үйдің он алтыншы пәтерінде кәрі әжей тұрады. Бірақ ол үйде жалғыз болмайды. Оған мектеп оқушылары келіп тұрады. Қыздар әжейдің бөлмесін жинайды. Ұлдар дүкеннен азық-түлік әкеледі. Әжей балаларға қызық әңгімелер айтады. Олар қызыға тыңдайды.
Мәтінге сәйкес сөйлемдерді белгіле:
Мәтін түрін анықта:
Негізгі ой:
Автор не айтқысы келді деп ойлайсың? Қысқаша жауап жаз.
2-тапсырма (жазылым)
Мәтіннен көптік мағынадағы 2 сөзді тап. Сол сөздердің біреуін қолданып, бір сөйлем құрастырып жаз.
Тоқсандық жиынтық бағалау: спецификация (1-тоқсан)
Мақсат, құрылым, тапсырма түрлері және өткізу рәсімі
1) Мақсаты
Тоқсандық жиынтық бағалау жаңартылған оқу бағдарламасына сәйкес білім алушылардың оқу мақсаттарына жету деңгейін тексеруге және тоқсан ішінде меңгерген білім, білік және дағдыларын анықтауға бағытталған.
2) Негізге алынатын құжаттар
«Қазақ тілі (оқыту қазақ тілінде емес мектептері үшін)» пәні бойынша бастауыш мектепке арналған оқу бағдарламасы (1–4-сыныптар).
Ұзақтығы
40 минут
Жалпы балл
16 балл
Құрылымы
4 тапсырма: тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылым.
3) Тапсырма түрлері
Көп таңдаулы
Білім алушы ұсынылған жауап нұсқаларынан дұрысын таңдайды.
Қысқа жауап
Жауап сөз немесе қысқа сөйлем түрінде беріледі.
Толық жауап
Ойды жүйелі, түсінікті түрде ауызша/жазбаша жеткізуге бағытталады.
Тапсырмалар бірнеше құрылымдық бөліктен (сұрақтардан) тұруы мүмкін. Ұсынылған нұсқада көп таңдаулы, қысқа және толық жауапты қажет ететін 4 тапсырма берілген.
4) Өткізу ережелері (қысқаша)
- Көмекші көрнекіліктерді (кесте, плакат, карта т.б.) алдын ала жауып қойған дұрыс.
- Бағалау басталар алдында нұсқаулық оқылып, жұмыс уақыты хабарланады.
- Жұмыс кезінде сөйлесуге, көшіруге және бір-біріне көмектесуге болмайды.
- Рұқсат етілмеген қосымша ресурстарды (сөздік, калькулятор т.б.) қолдануға тыйым салынады.
- Қате жауапты өшіргішпен өшірмей, сызып қою ұсынылады.
- Аяқталуына 5 минут қалғанда уақытты ескертіп отыру қажет.
5) Модерация және балл қою
Барлық мұғалімдер балл қою кестесінің бірдей нұсқасын қолданады. Модерация барысында бірыңғай балл қою кестесінен ауытқуды болдырмау үшін жұмыс үлгілері дескрипторларға сәйкес тексеріледі.
2-тоқсан: мысал (үзінді)
«Уақыт» ортақ тақырыбы бойынша жиынтық бағалау
Тыңдалым мәтіні (үлгі)
Менің атым — Айдар. Жасым сегізде. Мен үшінші сыныпта оқимын. Уақытты дұрыс пайдалану үшін күн тәртібі кестесін жасадым. Таңертең сағат 7-де тұрамын. Төсегімді жинаймын. Беті-қолымды жуып, таңғы ас ішемін. Киініп, мектепке барамын. Мен бірінші ауысымда оқимын. Сағат 8-де сабақ басталады. Үйге келіп, түскі ас ішемін. Біраз демаламын. Далаға шығып серуендеймін. Үй тапсырмасын орындаймын. Бос уақытымда теледидар көремін. Ұйықтар алдында кітап оқимын. Сағат 10-да ұйықтаймын.
Тапсырма
Мәтінге сәйкес екі сөйлемді белгіле:
Қысқа жауап
Айтылым
Уақыт кестесін құрудың қандай пайдасы бар? Тірек сөздерді пайдаланып, 3–4 сөйлеммен әңгімеле.
Тірек сөздер:
күн тәртібін сақтау, бос уақыт, уақытты дұрыс пайдалану, уақытты дұрыс бөлу, жұмыс пен демалысты реттеу, уақытты босқа өткізбеу
Қорытынды құрылым
Тапсырмалар
Бөлім/ортақ тақырып бойынша оқу мақсаттарына жету деңгейін анықтауға бағытталған.
Критерий/дескриптор
Бағалауды айқын, бірізді және әділ жүргізуге мүмкіндік береді.
Рубрика/спецификация
Нәтижені түсіндіру мен тоқсандық бағалауды стандарттау үшін қолданылады.