Ақпаратты жалпылау кезеңі

Жаңашылдық және зерттеушілік мәдениет

Қазіргі таңда мұғалімдер арасында жаңашыл іс-әрекеттер кең өріс алуда. Соның бірі — оқушылар мен студенттерді зерттеу іс-әрекетіне баулу. Білімге қызығушылық, бақылауға ұмтылу, тәжірибе жасауға дайын болу, әлем туралы жан-жақты мәлімет жинауға талпыныс — бүгінгі жастарға тән табиғи қасиеттер.

Баланың қоршаған ортадағы құбылыстардың мәнін білгісі келетіні белгілі: ол әр нәрсенің қалай жұмыс істейтінін, неден жасалғанын байқап, қолымен ұстап көріп, тәжірибе арқылы тануға тырысады. Демек, зерттеушілік пен ізденушілік — бала табиғатына тән құбылыс; бұл белсенділік оның жеке тұлға ретінде дамуына ықпал етеді. Есейе келе қызығушылық бір арнаға тоғысып, оқушы өзін қызықтырған нақты бір бағытты тереңірек зерттеуге көшеді.

Зерттеу ұғымы және оқушының танымдық әрекеті

Үлкен энциклопедияда зерттеу жаңа білімді өңдеу процесі және таным қызметінің бір түрі ретінде түсіндіріледі. Зерттеу — әртүрлі әдіс-тәсілдерді қолдана отырып, белгілі бір объект туралы білім қалыптастыруға бағытталған жүйелі және мақсатты әрекет.

Танымдық әрекет оқушы үшін тек еске түсірумен шектелмей, өзгерту мен жаңалық ашуға бағытталуы мүмкін. Осындай өзгертушілік танымдық әрекет көбіне зерттеу тәсілі арқылы жүзеге асады. Интеллектуалдық және шығармашылық әлеуеті жоғары балалардың өз бетімен білім алу мүмкіндігі болуы тиіс: бұл үдерісті оқушының өзі анықтап, өзі басқарып, өзі іске асырады.

Шығармашылық пен дамыта оқыту контексі

Оқушылардың шығармашылық жұмыстары ғылыми-педагогикалық мәселе ретінде едәуір зерттелген. Мәселен, оқушылардың шығармашылық мүмкіндіктері В.В. Давыдов пен В.В. Репкин еңбектерінде қарастырылған. Жасөспірімдік кезеңде оқушы оқу әрекетінің жеке дара субъектісі ретінде дами бастайды. В.В. Давыдов бұл үрдісті шығармашылық тұлғаның қалыптасуының маңызды белгісі ретінде көрсетеді және оны «Дамыта оқыту теориясында» негіздеген.

Жобалық оқыту: мәні және мүмкіндігі

Оқыту технологияларының кең тараған түрлерінің бірі — жобалық оқыту және оқушылардың жоба қорғауы. Жобалық технология оқушының іс-әрекетін түрлендіріп, кеңейтеді. Жобалау жұмысы көбіне бір тақырып аясында ұжымдық жұмысты ұйымдастырып, зерттеудің әртүрлі бағыттарын біріктіруге мүмкіндік береді.

Ғылыми жобалардың құндылығы — оқушының аз көлемде болса да зерттеу жүргізіп, әдіс-тәсілдерді тәжірибеде қолдана алуында. Бұл үдеріс жауапкершілікті күшейтіп, ақпаратпен жұмыс істеу мәдениетін қалыптастырады.

Жобамен жұмысты бастау: мұғалімге қажет қадамдар

• Жобаға қатысты оқу мақсаттарын анықтап, әдістемелік және дидактикалық қамтамасыз етуді ойластыру.

• Жобаға қатысушылар санын белгілеу.

• Жобаның бір пән аясында ма, әлде бірнеше пәнді кіріктіре ме — соны нақтылау.

• Жобаны бір мұғалім бе, әлде мұғалімдер тобы ма жүзеге асыратынын шешу.

• Орындалу уақыты мен мерзімін белгілеу.

• Ақпарат көздерін анықтау (кітаптар, дәріс-кеңес, анкеталар, бақылау, теледидар, арнайы әдебиет, білім беру ұйымдары және т.б.).

Жобамен жұмыстың 4 кезеңі

Мұғалімнің бағыт-бағдарына қойылатын талаптар

• Ғылыми жұмыспен айналысатын оқушымен жұмыстың әлеуметтік қажеттілігін сезіну.

• Оқушымен тұрақты әрі сенімді қарым-қатынас орнату.

• Нәтижелі әдіс-тәсілдерді үздіксіз іздеп, тиімді қолдану.

• Ғылыми жобаға қатысатын оқушының ата-анасымен тығыз байланыста болу.

Мұғалімнің біліміне қойылатын талаптар

• Пәнін мемлекеттік стандарт деңгейінен жоғары деңгейде меңгеруі.

• Педагогикалық үдерісті және қызмет нысанын терең түсінуі.

• Жеке тұлға теориясын және оны қалыптастыру әдістерін білуі.

• Заман талабына сай жаңа технологияларды меңгеруі.

• Оқушының тек оқу жетістігіне емес, өзге де көрсеткіштеріне назар аударуы.

• Шығармашылық тапсырмалар дайындап, оларды оқу үдерісіне енгізе білуі.

Шығармашылық, талант, данышпандық

Қорытынды ой: ХХІ ғасыр — білімділер ғасыры

Қазіргі кезде оқушының алған білімі мен іс-әрекет түрлерін тәжірибеде қолдана алатындай деңгейге жеткізудің маңызы зор. Ол үшін өз бетімен орындалатын шығармашылық жұмысты әртүрлі деңгейде ұйымдастыру қажет. Дарынды баланың бойынан табылатын өмірге құштарлық пен биік ізгіліктің кілті — білім.

Сондықтан білім сапасын арттыру, оқушылардың дарындылығын айқындау, олардың білімі мен ойлау қабілетіне сай деңгейлеп оқыту, ғылыми ізденіс дағдыларын жүйелі қалыптастыру — бүгінгі ұстаздың басты міндеттерінің бірі. Ендеше, ой-өрісі жоғары дамыған, зерделі ұрпақ тәрбиелеу қажеттігін естен шығармауымыз керек.