Кенелердің сүйікті жерлері - қалын орман тұғырығы бар аралас ормандар
Кене энцефалиті деген не?
Кене энцефалиті (КЭ) — ауыр асқынуларға, тіпті өлім-жітімге дейін әкелуі мүмкін қауіпті вирустық ауру. Ол адамға және жануарларға иксод кенелері шаққан кезде жұғатын вирус арқылы таралады.
2005 жылғы дерек
Облыс бойынша кене шағуына байланысты медициналық көмекке 800 адам жүгінген, соның 9-ы кене энцефалитімен ауырған.
Табиғи ошақтар
Ақсу, Алакөл, Ескелді, Еңбекшіқазақ, Қарасай, Райымбек, Сарқан, Талғар, Ұйғыр аудандары және Талдықорған, Текелі қалалары — КЭ-нің табиғи ошақтары бар аумақтар. Бұл өңірлерде сырқаттанушылық жыл сайын тіркеледі.
Кененің мінез-құлқы
- Сүйікті орны — қалың орман төсенішті аралас ормандар.
- Иіс сезуі жақсы дамыған: адам мен жануардың иісін 3–5 метрден сезеді.
- Көбіне мойынға, кеудеге, қолтық астына, шап қатпарына қадалады.
Белсенді кезеңі
Жыл ішінде кенелердің белсенділігі әдетте мамырдан шілденің ортасына дейін және тамыздан қазанға дейін байқалады. Дегенмен КЭ жұқтыру қаупі жылдың барлық жылы мезгілдерінде сақталады.
Белгілері (симптомдары)
Жасырын кезең
Жасырын кезең 1 күннен 30 күнге дейін созылуы мүмкін.
Аурудың басталуы
- кенеттен қалтырау
- дене қызуының 38–39°C-қа дейін көтерілуі
- қатты бас ауруы, дене сырқырауы
- әлсіздік, ұйқының бұзылуы
- жүрек айну, құсу
Науқастың беті мен көзі қызарады. 3–5 күннен кейін жүйке жүйесінің зақымдану белгілері пайда болуы мүмкін.
Кене шаққаннан қалай қорғануға болады?
КЭ қаупі жоғары аумақтарға (тау, тау бөктері, орманды аймақтар) барған кезде кене шабуылын азайту үшін төмендегі қарапайым ережелерді ұстаныңыз.
Дұрыс киіну
- шалбар балағын етікке немесе бәтіңкенің қонышына кіргізу
- ұзын жеңді, жағалы киім кию
- орманға барғанда қорғаныш комбинезондарын қолдану
Киімді өңдеу
Қорғаныс әсерін күшейту үшін алдын алу мақсатында:
- репелленттер (үркітетін құралдар)
- инсектицидтер (жәндіктер мен кенелерді жоятын препараттар)
Киімді репеллент-инсектицидті препараттармен өңдеу 7–14 тәулік бойы максималды қорғаныс беруге көмектеседі.
Маңызды ереже
Серуен кезінде өзіңізді және жақындарыңызды жиі тексеріңіз: кене ерте байқалса, оны қауіпсіз алып тастау оңайырақ.
Кене шақса не істеу керек?
Есте сақтаңыз
Егер кенені байқасаңыз, ең дұрысы — мүмкіндігінше тез медициналық мекемеге жүгіну.
Медициналық көмек қолжетімсіз болса
Жақын маңда медициналық мекеме болмаса, кенені өзіңіз алып тастауға тура келуі мүмкін. Ол үшін:
- 1 кененің денесіне өсімдік майын жағыңыз;
- 2 кененің бас жағын жіппен байлаңыз;
- 3 жіптің ұштарын жоғары және жан-жаққа тартып, тербелмелі қозғалыстармен абайлап шығарыңыз.
Одан кейін міндетті түрде серопрофилактика пунктіне жүгініңіз.
Иммуноглобулин және мерзімі
Серопрофилактика пунктінде емдеу мақсатында кене энцефалитіне қарсы иммуноглобулин тегін енгізіледі.
Кенеге қарсы иммуноглобулин — кене шағуға дейін және кене шаққаннан кейін КЭ-нің жедел арнайы серопрофилактикасына арналған препарат.
Енгізу үшін ұсынылатын уақыт: кене шаққаннан кейін 96 сағатқа (4 тәулікке) дейін.
Егер 96 сағаттан асып кетсе, бұл препаратты енгізудің қажеті жоқ.
Негізгі алдын алу шарасы — вакцинация
Кене энцефалитінің алдын алудағы ең тиімді шаралардың бірі — КЭ-ге қарсы вакцинация. Қауіпті аймақтарға жиі баратын адамдарға вакцинациялау мәселесін алдын ала медициналық ұйыммен талқылау ұсынылады.