Қазақша рефераттар

Булықпа жөтел кезінде

Көкжөтел (коклюш)

Көкжөтел — тыныс жолдарының және орталық жүйке жүйесінің зақымдануымен, ұстама тәрізді булықпа жөтелмен сипатталатын жұқпалы ауру. Қоздырғышы — Bordetella pertussis, оны 1896 жылы француз зерттеушілері Борде және Жангу сипаттаған. Микроб сыртқы ортаға төзімсіз: жоғары температура, күн сәулесі және дезинфекциялаушы ерітінділер оны тез жояды.

Таралу жолы

Ауа-тамшы (ауа–сілекей) жолы.

Ауру көзі

Ауру адам.

Сезімталдық

Көбіне 0–10 жас аралығы.

Маусымдылық және иммунитет

Күз–қыс мезгілі жиірек. Аурудан кейін иммунитет тұрақты.

Клиникалық кезеңдері

1) Жасырын (инкубациялық) кезең

3 күннен 15 күнге дейін, орта есеппен 5–8 күн.

2) Катаральды кезең

Әдетте 1–2 аптаға созылады. Ауру біртіндеп басталады: құрғақ жөтел пайда болып, түнге қарай үдейді; дене қызуы аздап көтерілуі мүмкін; мұрын бітеді; ұйқы бұзылады; тәбет төмендейді.

3) Булықпа жөтел кезеңі

Кенеттен басталады: бала терең дем алғаннан кейін бірінен кейін бірі бірнеше жөтел қимылдарын жасайды, бұл қимылдар ішке алған ауа таусылғанша жалғасады. Одан кейін бала көгеріп барып, ысқырып дем алады. Булықпа жөтелден кейінгі осы ысқырықты дем алу реприз деп аталады.

Ұстама кезінде байқалуы мүмкін белгілер

  • Тілдің сыртқа шығып кетуі және тістерге тиіп жарақаттануы.
  • Беттің қызаруы, мойын тамырларының ісінуі.
  • Көзден жас ағуы, теріге немесе көздің шырышты қабығына қан құйылуы.

Бұл кезеңде дене қызуы көбіне қалыпты болады. Ұстамалар арасындағы уақытта баланың жалпы жағдайы салыстырмалы түрде қанағаттанарлық болуы мүмкін.

Жеңіл түрі

Тәулігіне 5–15 ұстама, қысқа.

Орташа түрі

Тәулігіне 15–20 ұстама, ұзағырақ.

Ауыр түрі

Тәулігіне 25–30 ұстама; жөтел 10–15 минутқа дейін созылуы мүмкін. Бала әлсірейді, құсу болуы ықтимал, тәбет төмендейді.

Булықпа жөтел кезеңі шамамен 2–8 аптаға созылады.

Жасқа дейінгі балалардағы ерекшеліктер

Жасырын және катаральды кезеңдері қысқа болады (3–5 күн). Булықпа жөтел кезінде реприз байқалмауы мүмкін; алайда беттің қызарып, кейін көгеруі және кейде тыныстың уақытша тоқтап қалуы (апноэ) болуы ықтимал.

4) Айығу (реконвалесценция) кезеңі

2–4 апта ішінде аурудың белгілері біртіндеп басылып, жойылады.

Диагноз қою

Негізгі дереккөздер

  • Эпидемиологиялық анамнез.
  • Клиникалық белгілер.
  • Зертханалық зерттеулер.

Зертханалық көрсеткіштер

  • Қанның жалпы талдауы: лейкоцитоз, лимфоцитоз.
  • Бактериологиялық зерттеу: жұтқыншақтан жағынды алып, қоректік ортаға (Петри табақшасына) егу.

Асқынулары

  • Өкпе қабынуы (пневмония).
  • Парездер, параличтер.
  • Энцефалит.

Емдеу

Оқшаулау және госпитализация

Ауру анықталған күннен бастап балалар 30 күнге дейін үйде оқшауланады. Ауыр түрінде және асқыну қаупі болғанда, әсіресе 2 жасқа дейінгі балаларда немесе отбасында одан да кіші, бұрын көкжөтелмен ауырмаған бала болса, стационарға жатқызу ұсынылады.

Негізгі бағыттар

  • Режим: еркін, таза ауада жиі серуендеу.
  • Тамақтану: жасына сай, құнарлы.
  • Антибактериалды терапия: эритромицин, тетрациклин, ампициллин, левомицетин — жасына сай дозада 7–10 күн.
  • Витаминдер кешені.
  • Симптоматикалық ем.