Ата - ана балаға сыншы

Бала тәрбиесі ата-ана үшін күрделі де жауапты міндет. Баланы өмірге бейімдеуде мектептің, ұстаздың және ата-ананың орны ерекше. Мектептегі тәрбие жұмысының нәтижелілігі ата-аналармен, қоғамдастықпен мектептің бірлескен әрекетіне тікелей байланысты екені күмәнсіз. Бала тәрбиесі мен дамуында басты рөл атқарушы — отбасы.

Тәрбие алдын ала жасалған арнайы жоспар бойынша мақсатқа бағытталып, жүйелі түрде ұйымдастырыла жүргізіледі. Баланың өмірінің басым бөлігі отбасында өтеді. Отбасы — адамзат бесігін тербеткен ұя болса, баланың алғашқы ұстазы — ата-ана. Ата-ананың үйдегі іс-әрекеті баланың көз алдында өтетіндіктен, мектеп табалдырығын аттағанға дейінгі ең ықпалды тәрбие көзі де — отбасы.

Мектеп пен отбасының ынтымақтастығын жүзеге асыруда сынып жетекші негізгі рөл атқарады. Жалпы білім беретін мектептегі сынып жетекшісі — сыныптан тыс тәрбие жұмысын ұйымдастырып, үйлестіріп және өткізетін педагог. Ол сынып ұжымындағы тәрбиенің алуан түрі арқылы мектеп пен бала арасындағы қарым-қатынасты реттеп, әр оқушының жеке ерекшелігін ашуына жағдай жасайды.

Отбасындағы тәрбие әрбір мүшенің өзін-өзі сақтау, ұрпақты жалғастыру, өзін-өзі сыйлау қажеттігінен туындайды. Дәл отбасында адамның жеке бас қасиеттері қалыптасады. Баланы дұрыс тәрбиелеуге ең алдымен жанұя жағдайы, моральдық-психологиялық ахуал, татулық пен өзара түсіністік, сүйіспеншілік пен сыйластық, ауызбіршілік және отбасы мүшелерінің бір-біріне деген құрметі тікелей ықпал етеді.

Отбасы ғасырлар бойы адам тәрбиесінің ең ықпалды құралы болып келеді. Ол — дәстүрлердің, жағымды өнегенің, рухани мұраның сақтаушысы. Бала ең алғаш рет өмір жолымен танысып, моральдық нормаларды отбасында игереді. Сондықтан отбасылық өмір — жеке тұлғаның азамат болып қалыптасуының берік негізі.

«Әкеге қарап ұл өсер, шешеге қарап қыз өсер», «Әке көрген оқ жонар, шеше көрген тон пішер» деген нақылдар ұл бала тәрбиесінде әкенің, қыз бала тәрбиесінде ананың орны ерекше екенін айқындайды. «Қызың өссе — қызы жақсымен ауылдас бол, ұлың өссе — ұлы жақсымен ауылдас бол», «Ұл туса — елдің қорғаны, қыз туса — елдің көркі» деген сөздердің түп мәні де ата-ана ұстанымына, отбасындағы ортаға барып тіреледі.

Ата-бабамыз отбасы тәрбиесінде еңбекке ерекше мән берген. «Өзің үшін еңбек қылсаң — өзі үшін оттаған айуанның бірі боласың. Адамзаттың қамы үшін еңбек қылсаң — Алланың сүйген құлы боласың» деген сөздер баланы жастайынан еңбекке баулудың маңызын көрсетеді. Еңбек — тәртіптің, төзімнің және мақсатқа ұмтылудың практикалық мектебі.

Ата-ананың тәрбиесі — бала мінезінің іргетасы. «Тәрбие — табалдырықтан басталады» деген нақыл өмір шындығынан алынған. Бала тәрбиесі нәзік те күрделі және қоғамдық жауапкершілікке жатады. Бала — өмірдің гүлі, қоғамның болашағы. Баланы тәрбиелі әрі саналы азамат етіп өсіру үшін ең алдымен ата-ананың өзі таза, мәдениетті, тәрбиелі болуы маңызды.

Отбасы — адам баласының өсіп-өнер алтын ұясы. Адам өміріндегі ең қуанышты, қызықты дәурен де осы отбасында өтеді. Бала өмірінің алғашқы күнінен бастап ата-ана негізгі борышы — тәрбие жұмысын атқаруға кіріседі.

Ата-аналардың бала алдындағы міндеттері олардың денсаулығының дұрыс жетіліп өсуін қамтамасыз ету, тәрбие беру, білім беру, өмірге бейімдеп, өз жолын табуына жағдай жасау сияқты жауапкершіліктермен өлшенеді. Ал баланың ата-ана алдындағы міндеті — қамқорлық танытып, сүйеніш болуы. Бұл міндеттер өзара сабақтасып жатады.

Отбасы салыстырмалы түрде тәрбиенің тұйық институты. Ата-аналардың тәрбиелік күш-қуаты мен мүмкіндіктері әртүрлі деңгейде болатынын ескеру қажет. Сондықтан ата-аналармен жұмыста мектеп түрлі амалдар мен әдістерді жағдайға қарай саралап қолдануы тиіс.