Қазақша рефераттар

Желілік құрылғының жағдайын тексеретін, дестенің мазмұнына анализ жасайтын тәсіл

Талдағыштар (анализаторлар) ұғымы

Талдағыштар немесе анализаторлар (көне грекше: ἀνάλυσις — «жіктелу, талдау») — шеткі қабылдағыш бөлімдерден басталып, ми орталықтарында аяқталатын күрделі жүйке механизмі. Ол ағзаның сыртқы және ішкі ортасын орталық жүйке жүйесімен байланыстыратын рефлекторлық доғаның сезімтал бөлігі болып саналады.

Негізгі рөлі

Сезімдік ақпаратты қабылдау, жеткізу және ми деңгейінде өңдеу арқылы ағзаның ортаға бейімделуін қамтамасыз етеді.

Байланыс арнасы

Адам мен жануар ағзасы мен қоршаған орта арасындағы тұрақты ақпарат алмасуды қалыптастырады.

ОЖЖ-ні хабардар ету

Зат алмасу, қанмен жабдықталу және жүйелер қызметінің үйлесімді реттелуі жөніндегі сигналдарды орталық жүйке жүйесіне жеткізеді.

Талдағыштардың құрылымы

Талдағыштар үш негізгі бөлімнен тұрады. Әр бөлім өз қызметін атқара отырып, біртұтас жүйе ретінде жұмыс істейді.

  1. 1) Шеткі қабылдағыш бөлім (рецепторлар)

    Тітіркеністі қабылдайды және оны жүйкелік импульске айналдырады. Бұл бөлім талдағыш жұмысының бастапқы нүктесі болып табылады.

  2. 2) Аралық бөлім (өткізгіш жолдар)

    Жүйкелік қозуды шеткі бөлімнен ми орталықтарына дейін жеткізеді. Ақпараттың дәл әрі үздіксіз берілуін қамтамасыз етеді.

  3. 3) Орталық бөлім (мидағы сезімтал орталықтар)

    Қабылданған сезімге талдау жасалады: ми қыртысындағы және қыртысасты құрылымдарындағы орталықтар ақпаратты өңдеп, мағына береді.

Нәтижесі

Осы үш бөлімнің үйлесімді жұмысы ағзаның сыртқы әсерлерге жауап қайтаруын, ішкі күйінің тұрақтылығын сақтауды және тіршілік әрекетінің реттелуін қолдайды.

«Анализатор» сөзінің басқа қолданыстары

«Анализатор» ұғымы тек физиологияда ғана емес, техника мен ақпараттық технология салаларында да қолданылады. Мағынасы контекстке қарай өзгеруі мүмкін.

Информатика және желілік орта

Analyzer — берілген алгоритм бойынша объектінің негізгі элементтеріне сипаттама беретін талдау құрылғысы немесе бағдарламасы. Сондай-ақ желілік құрылғының күйін тексеретін және дерек дестесінің (пакеттің) мазмұнына талдау жасайтын құрал ретінде түсіндіріледі.

Өлшеу аспаптары (химия, радио, электротехника)

  • Қоспада белгілі бір заттың бар-жоғын анықтайтын аспап.
  • Радио және электротехникада әртүрлі үдерістерді зерттеуге арналған аспап.