Қазақша рефераттар

Ірі өзендері

Непал (Непал патшалығы) — Оңтүстік Азиядағы Гималай тауларының орталық бөлігінде орналасқан мемлекет. Жер аумағы — 147,2 мың км². Халқы — 21,4 млн (2001). Негізгі тұрғындары — непалдықтар. Ресми тілі — непали.

Қысқаша мәлімет

Астанасы
Катманду
Әкімшілік бөлінісі
14 аймақ
Мемлекет басшысы
Король (конституция бойынша)
Заң шығарушы орган
Екі палаталы парламент
Ұлттық мереке
28 желтоқсан — корольдің туған күні (1945)
Ақша бірлігі
Непал рупиясы

Дін және қоғам

Халықтың 86%-ы индуизмді ұстанады, қалған бөлігі будда және ислам діндеріне жатады.

Географиялық мәліметтер

Негізгі нүкте

Джомолунгма (Эверест) — әлемдегі ең биік шың: 8848 м.

Непал жері негізінен таулы. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай екі қатар тау жотасы созылып жатыр, олардың арасында үлкен аңғарлар мен қазаншұңқырлар орналасқан. Елдің солтүстік және шығыс шекараларында әлемдегі ең биік шыңдар — Джомолунгма (Эверест, 8848 м) және Канченджанга (8585 м) бар.

Климат

Жалпы сипат

Климаты негізінен субэкваторлық, муссондық; биіктік белдеулерде — таулық.

Жауын-шашын

Жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 2000 мм, ал қазаншұңқырларда 1500 мм шамасында.

Температуралық режим

  • Оңтүстікте шілдедегі орташа температура шамамен 30°C.
  • Таулы аймақтарда жазда температура 0–20°C аралығында.
  • Қаңтарда оңтүстікте шамамен 15°C, ал таулы өңірлерде 0–10°C-қа дейін төмендейді.

Өзендер және табиғат

Өзендері (Ганг алабы) көбіне қатты ағынды, су құламалары көп. Ірі өзендері: Карнали, Гандак, Коси, Багхмати.

Гималай етектері мен тау беткейлерінде муссондық қалың ормандар өседі. Ылғалды жерлерде батпақты өңірлер мен джунглилер кездеседі. Тау беткейлерінде мәңгі жасыл жалпақ жапырақты ормандар, ал одан жоғары белдеулерде қылқан жапырақты ормандар қалыптасқан.

Тарихы

Ежелгі заманда Үнді-Ганг жазығына іргелес ну ормандарды видех, шакья, малла, личхав тайпалары мекендеді. Біздің заманымыздың бас кезінде Непал алқабында (Катманду алқабы) Невар мемлекеті пайда болды, ал VIII ғасырда ол ұсақ ұлыстарға бөлінді.

XIII ғасырда Малл әулеті елді қайта біріктірді. XV ғасырда бұл мемлекет те бөлшектеніп, Карнали өзені алабында 22 князьдік (Джумла, Джаджаркот және т.б.), ал Гандок өзені алабында 24 князьдік (Палпа, Танахун және т.б.) өмір сүрді.

Бірігу және саяси өзгерістер

  • 1769 жылы Притхви Нараян Шах бытыраңқы князьдіктерді қайта біріктірді.
  • 1814–1815 жылдары ағылшындармен соғыста Непал бірқатар жерінен айырылды.
  • 1846 жылы ағылшындардың қолдауына сүйенген Рана әулеті билікке келді.
  • 1951 жылғы төңкерістен кейін Рана әулеті билікті бұрынғы король әулетіне беруге мәжбүр болды.
  • 1960–1980 жылдары король әулетінің шексіз билігі орнады.
  • 1990 жылы сыртқы ықпал мен ішкі бұқаралық қозғалыстар қысымымен саяси реформалар жүргізіліп, жаңа конституция қабылданды.

Шаруашылығы

Непал — аграрлы ел. Негізгі ауыл шаруашылығы дақылдары: күріш, бидай, жүгері, картоп, шай, темекі, мақта. Мал шаруашылығы елдің солтүстік бөлігінде басым дамыған.

Өнеркәсіп және қызмет көрсету

Өнеркәсіпте ауыл шаруашылығы шикізатын қайта өңдеу жетекші орын алады. Туризм мен альпинизм де жақсы дамыған.

Сауда

Экспортқа кілемдер, қарақұмық, қағаз-мата бұйымдары, майлы дақылдар және тері шикізаты шығарылады. Импортқа мұнай өнімдері, машиналар, құрал-жабдықтар және тұтыну тауарлары әкелінеді.

Негізгі сауда серіктестері

Тайланд Үндістан Германия Қытай

Пайдаланған әдебиет

  1. 1 Department of Economic and Social Affairs, Population Division (2009). World Population Prospects, Table A.1 (PDF). Тексерілді: 2009-03-12.
  2. 2 Nepal. International Monetary Fund. Басты дереккөзінен мұрағатталған: 22 тамыз 2011. Тексерілді: 1 қазан 2009.
  3. 3 Елде непал уақыты қолданылады.
  4. 4 Қазақ энциклопедиясы, 7 том, 2 бөлім.

Негізгі сандар

  • Аумағы 147,2 мың км²
  • Халық (2001) 21,4 млн
  • Эверест 8848 м
  • Канченджанга 8585 м

Мемлекеттік басқару

Жоғары заң шығарушы орган — екі палаталы парламент: Өкілдер палатасы және Ұлттық ассамблея.