Қазақша рефераттар

Жұқпалы аурулардан сақтандыру

Тума біткен жүрек ақаулары

Жүректің қанды өткізетін жолдары мен қақпақша тетіктерінің зақымдануын жүрек ақауы деп атайды. Мұндай зақымдану жүректің негізгі қызметі — қанды айдау — бұзылуына әкеледі. Жүрек ақаулары тума (іштен) және жүре пайда болған түрлерге бөлінеді (мысалы, ревматизм ұстамаларынан кейін).

Біздің елімізде жыл сайын шамамен 40 000-ға жуық нәресте жүрек ақауымен дүниеге келеді.

Себептері

Тума біткен жүрек ақауларының дамуына ықпал ететін негізгі факторлар:

  • 1

    Жүктіліктің алғашқы 3 айында анасының вирустық жұқпалармен ауыруы (тұмау, қызылша, қызамық және т.б.).

  • 2

    Жүктіліктің бірінші жартысындағы токсикоз.

  • 3

    Алкоголь қолдану және темекі шегу.

  • 4

    Тұқым қуалаушылық.

  • 5

    Жиі түсіктер және аборттар.

Аурудың көріністері

Компенсацияланған ақау

Ақау шағын болғандықтан, жүрек қызметін салыстырмалы түрде толық атқарады. Сырттай қан айналымының бұзылысы байқалмауы мүмкін, бірақ тыңдағанда жүрек шуы анықталады.

Декомпенсацияланған ақау

Ақау ірі немесе бірнешеу болғанда жүрек қанды толық айдай алмайды, қан айналымы бұзылады және декомпенсация белгілері дамиды.

Декомпенсацияның негізгі белгілері

  • Цианоз

    Терінің көкшілденуі.

  • Ентікпе

    Тыныстың жиілеуі, ауа жетпеу сезімі.

  • Тахикардия

    Жүрек соғысының жиілеуі.

  • Айқын жүрек шуы

    Дөрекі шу жауырынға және қолтық астына тарауы мүмкін.

Кеуде аймағындағы өзгерістер

  • Кеудеде веналардың көгеріп, айқын көрінуі.
  • Жүрек тұсында «жүрек дөңесі» тәрізді томпаюдың пайда болуы.

Ұзаққа созылған гипоксия белгілері

  • Тырнақтардың «сағат әйнегі» тәрізді өзгеруі.
  • Саусақтардың «барабан таяқшалары» сияқты жуандауы.

Мұндай балалар көбіне өсу және салмақ қосу жағынан құрдастарынан қалыс қалады, организм төзімділігі төмендеп, жиі ауырады (өкпе қабынуы, әртүрлі жұқпалы аурулар).

Тума жүрек ақауы бар балалар жиі отырып немесе жатып ойнағанды қалайды. Кейде мәжбүрлі қалып қабылдайды: тізелерін құшақтап, алға еңкейіп, жүресінен отырады.

Түрлері

Жүректің зақымдану дәрежесіне қарай тума біткен жүрек ақаулары жай (моноақаулар) және құрастырылған/күрделі болып бөлінеді.

Моноақаулар

  • Боталлов өзегінің бітелмеуі.
  • Құлақшааралық перде ақауы.
  • Қарыншааралық перде ақауы.

Күрделі ақаулар

Мысалы, Фалло ақаулары (триада, тетрада, пентада). Күрделі ақаулар әдетте әрдайым декомпенсацияланған болады.

Фалло тетрадасы құрамына кіреді:

  • Өкпе артериясының стенозы.
  • Қарыншааралық перденің ақауы.
  • Аортаның екі қарыншадан шығуы.
  • Оң жақ қарыншаның қабырғасының қалыңдауы.

Асқынулары

  • Қан айналымы жеткіліксіздігі құрысып-тырысуға және талуға әкелуі мүмкін.
  • Балалар жиі өкпе қабынуымен ауырады.
  • Тыныс жеткіліксіздігі дамуы ықтимал.

Диагностика

  1. Клиникалық белгілер: цианоз, ентікпе, тахикардия, жүрек дөңесі, баланың мәжбүрлі қалпы.

  2. Рентгенологиялық тексеру.

  3. ЭКГ және ФКГ.

  4. Инвазивті әдістер: жүрек қуыстарын зондтау, ангиокардиография.

Емі

Жүрек ақауларының шамамен 90% жағдайында ем оперативті жолмен жүргізіледі.

Радикалды операция

Ақауды толық түзетіп, науқасты мүмкіндігінше толық сауықтыруға бағытталған.

Паллиативті операция

Баланың жағдайын жеңілдетіп, өмір сүру ұзақтығын арттыруға көмектеседі.

Күтімі

Палата және жалпы күтім

  • Палатаның ауасы әрдайым таза әрі жылы болуы тиіс: шамамен 20–22°C.
  • Бала төсекте өзіне ыңғайлы қалыпта жатуы керек; бас жағын сәл жоғары көтерген дұрыс.
  • Кішкентай балаларды қыспай, еркін орау ұсынылады.
  • Тері мен шырышты қабықтарды таза ұстау, жеке бас гигиенасын сақтау.
  • Ойылудың және өкпе қабынуының алдын алу үшін баланың қалпын жиі өзгерту, қолға алып тұру, терісін күтім майымен майлау.
  • Жұқпалы аурулардан қорғау, байланыстарды шектеу және санитарлық тәртіпті сақтау.

Тамақтандыру

Тамақты аз көлемде, бірақ жиі беру ұсынылады.

Құрысып-тырысу кезіндегі жедел көмек

  • Бала басын немесе аяқ-қолын соғып алмауы үшін астына жұмсақ төсек немесе жөргек төсеу.
  • Тілдің тыныс жолдарын жауып қалмауы үшін тілұстағышпен ұстау немесе дәке оралған шпательмен тіл түбін абайлап басып тұру.

Тума жүрек ақауы бар балалар педиатр және кардиолог дәрігердің диспансерлік бақылауында болып, уақытылы лабораториялық және клиникалық тексерулерден өтіп тұруы қажет.

Профилактика

Жүктілік кезіндегі сақтық

Жүкті әйелдердің жұқпалы аурулармен ауырмауын қадағалау, әсіресе жүктіліктің алғашқы айларында.

Зиянды әдеттердің алдын алу

Босанғанға дейінгі патронаж барысында алкоголь мен темекінің зиянын түсіндіріп, олардан толық бас тартуға кеңес беру.