Отан соғысы
Сырбай Мәуленов туралы
Сырбай Мәуленов (17.09.1922, Қостанай облысы, Жанкелдин ауданы, Торғай кенті — 1993) — қазақтың көрнекті ақыны, журналист, редактор. Ұлы Отан соғысына қатысқан.
Білімі мен еңбек жолы
1973 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетін тәмамдаған. Мәуленовтің қызмет жолы өңірлік радиодан республикалық әдеби басылымдарға дейінгі кең ауқымды қамтиды.
Редакциялық қызметтері (ірі кезеңдер)
- 1943–1950: Қостанай облыстық радиокомитетінде редактор; «Большевиктік жол» (қазіргі «Коммунизм таңы») газетінде бөлім меңгерушісі, редактордың орынбасары.
- 1951–1955: Қазақ мемлекеттік көркем әдебиет баспасында редакция меңгерушісі.
- 1957–1961: Қазақстан Жазушылар одағында әдеби кеңесші.
Әдеби басылымдардағы жетекшілік
- «Қазақ әдебиеті» газетінде бас редактордың орынбасары.
- 1964–1971: «Жұлдыз» журналының бас редакторы.
- 1955–1957, 1971–1977: «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы.
Шығармашылық бастауы және поэзиядағы орны
Ақынның тұңғыш өлеңі 1937 жылы Жамбыл облысындағы «Колхозшы» газетінде жарияланды. Алғашқы жинағы — «Өлеңдері» (1948).
Сырбай Мәуленов қырыққа жуық жыр жинақтарының авторы. Оның өлеңдері қазақ поэзиясындағы лирика жанрының дамуына елеулі үлес қосты. Шығармаларында туған жер, замандас бейнесі және жасампаз еңбек тақырыптары айқын, жарқын сипатта жырланады.
Негізгі жыр жинақтары (іріктеме)
Ақын кітаптары сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Таңдамалылары: «Таңдаулы өлеңдер» (1958), «Шаңқай түс» (1966), «Таңдамалылары» (2 томдық, 1972).
Көптомдықтары
- 1981–1984: «Таңдамалы шығармалары» жарық көрді.
- 1-том: «Алтын тасқын» (1981).
- 2-том: «Өлеңдері» (1983).
- 3-том: «Өлеңдері» (1984).
Орыс тіліндегі басылымдары
Мәуленовтің бірқатар өлең жинақтары Мәскеуде орыс тілінде жарияланды. Олардың қатарында: «Жаңа көктем» (1956), «Дала таңы» (1957), «Көгілдір таулар» (1964), «Таңдамалы лирикалары» (1967), «Жер нәрі» (1970), «Апрель жапырақтары» (1972), «Таңдамала лирикалары» (1972), «Жапырақтар жанады» (1972).
Публицистикасы мен әдеби портреттері
Белгілі журналист ретінде ол мерзімді баспасөзге белсене араласып, көптеген публицистикалық мақалалар мен очерктер жазды.
«Жер нәрі» (1966)
Әдеби портреттер мен очерктерден құралған бұл жинақта республика еңбекшілерінің халық шаруашылығын өркендетудегі еңбегі және туысқан республикаларға сапарлардан туған әсерлері суреттеледі.
«Ал Үркер төбеде тұр» (1971)
Естеліктер мен портрет-этюдтерден тұратын кітап. Мұнда Абай, Ыбырай, Сәкен, Ілияс, Бейімбет, Қасым Аманжолов, Н. С. Тихонов, М. Тұрсын-Заде және басқа да тұлғалардың өмір жолы қысқа да көркем бейнеленеді.
«Шындықтың шұғыласы» (1972)
Мақалалар мен очерктер жинағы. Онда Отанымыздың 50 жыл ішіндегі қол жеткізген табыстары сөз болады.
Балалар әдебиеті
Ақын балаларға арналған өлеңдер мен әңгімелер де жазды. Белгілі туындылары: «Барлаушы бала» (1961), «Құлыншақ» (1963), «Бала жолбарыс» (1963), Амангелді Имановтың балалық шағына арналған «Қорқақ торпақ» (1968) және басқа шығармалар.
Аудармашылық еңбегі
Мәуленов орыс және туысқан халықтар әдебиетінің классиктерін қазақ тіліне аударды. Аударған авторларының қатарында А. С. Пушкин, М. Ю. Лермонтов, Н. А. Некрасов, Т. Г. Шевченко, В. В. Маяковский, А. А. Блок, С. А. Есенин, Н. С. Тихонов, М. А. Шолохов, Ә. Науаи және басқалар бар.
Марапаттары мен атақтары
Мемлекеттік мойындау
- Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1970).
Әскери және қоғамдық марапаттар
- І дәрежелі Отан соғысы ордені.
- «Қызыл Ту», «Халықтар достығы», «Құрмет белгісі» ордендері және медальдары.
Қорытынды
Сырбай Мәуленов — поэзия, журналистика және редакторлық қызметті қатар өрістеткен қаламгер. Оның лирикалық мұрасы туған жерге сүйіспеншілік пен дәуір тынысын ұштастырып, қазақ әдебиетінің рухани кеңістігін байытты.