Ішінде әрдайым өзіне оқып беретін ертегі кітаптары мен көне заттар толы
Ескі үйге оралған таң
Грейс, Клара және кішкентай Софидің әкесі бір таңертең балалық шағы өткен ескі үйіне жол тартады. Үйге кіре сала, жастық шақтағы еркеліктері мен ұмыт қалған естеліктері лезде ойына оралады.
Өңі кеткен, ескірген бөлмелерді асықпай аралап жүріп, ол күтпеген жерден әжесінің жерасты қоймасына тап болады. Таңданысы қойнына сыймайды: осы үйде қанша жыл тұрса да, бұл қойманы бұрын-соңды көрмеген екен.
Қоймадағы кітаптар мен үнсіз сыр
Қойма іші әжесі үнемі оқып беретін ертегі кітаптары мен көне заттарға толы болып шығады. Ол әр нәрсені қолына алып көріп, бала кезінен таныс ертегілерді қайта парақтайды. Сол сәтте қалың, ауыр бір кітап көзіне түседі.
Кітаптың ішінде әжесінің өзі жазған хикаялары бар екен: беймәлім мекендер, тосын ормандар, құпиялы тіршілік иелері. Таңғаларлығы — әжесі немересіне қанша ертегі айтса да, мұндай ертегі оған мүлде таныс емес.
Ертегінің әсері
Әр сөйлем қиялды жетелеп, барған сайын қызықтыра түседі. Оқиға соншалықты шынайы сезіледі — адам өзін кітап ішіндегі өмірдің дәл ортасында жүргендей күй кешеді. Уақыттың қалай өткенін де аңғармай қалады.
Үзіліп қалған хикая және бос беттер
Кенет хикая үзіліп қалады — дәл аспандағы бұлттардың арасынан жерге құлап түскендей сезім. Әрі қарайғы беттер бос. Ол кітапты қайта-қайта парақтап, бір жерден жалғасқан мәтінді тауып алады.
Бірақ бұл жолғы жалғасы мүлде басқа: қисынсыз әрі қайғылы. Мекеннің құрып кетуі, тұрғындарының тасқа айналуы жазылған. Оқудың өзі үрейлі болған соң, ол кітапты тарс еткізіп жауып тастайды. Әжесі мұны неге сонша аянышты әрі қорқынышты етіп жазғанын түсінбей дал болады.
Іштегі сұрақ
«Уақыт қалай тез өтіп кетті? Таңертең келген сияқты едім ғой…»
Шешім
Ол кітапты өзімен бірге алып кетеді. Үйіне жеткенше іштей өкініп келеді: «Әттеген-ай, сол ертегінің жалғасын неге оқыдым екен…»
Үйдегі жылылық және ескерту
Үйіне кіре сала үш қызы — Грейс, Клара және Софи — қуана қарсы алады. Қолындағы ескі кітап көздеріне оттай басылып, үшеуі жарыса сұрайды: «Бұл кітап не? Беріңізші, әкетай!»
Қыздардың ішіндегі ең естісі — үлкені Грейс. Әкесі оған сыбырлап: «Мына жерінен артық оқудың қажеті жоқ», — дейді де, маңдайынан сипап қояды. Грейс себебін толық түсінбесе де, келіседі.
Үш дауыстың бір ертегіге айналуы
Кешке үш қыз қонақ бөлмеде кітапты ашып, Грейстің нәзік даусымен оқи бастайды. Сөз сайын тамсанып, осы қызықты ертегі ешқашан бітпесе екен деп іштей тілейді.
Түн ортасындағы құпия
Уақыт өте ата-аналары ұйықтап қалады. Грейс оқып отырып бір жерге келгенде тоқтайды: «Бітті… әрі қарай жалғасы жоқ!»
Клара орнынан атып тұрып: «Біткені несі? Әрі қарай оқышы!» — деп жалынады. Бірақ Грейс кітаптың қалған беттері бос екенін көрсетеді.
Қыздар бөлмелеріне кіріп, төсектерін дайындайды. Айнала жым-жырт. Тек сағаттың тықылы естіледі. Дәл түнгі он екі соққанда, қараңғы бөлмеде әлсіз жарық білініп, ескі кітап жарқырап жоғары көтеріледі де, соңғы жазылған беті өздігінен ашылады.
Кітаптың шақыруы
Қыздар қорыққанынан шулап кетеді. Келесі сәтте өздері де әлдебір күшпен жоғары көтеріліп, кітаптың ішіне кіріп жоғалады.
Тұманды орман: тасқа айналған мекен
Біраз уақыттан соң Грейс, Клара және Софи есін жиып, өздерін кітапта суреттелген орманның ішінде көреді. Бірақ бұл орман сұсты: тұман басқан, ағаштары қураған, айналада бірде-бір үн жоқ.
Себебі бұл елдің тұрғындары тасқа айналған екен. Кенже қыз Софи шыдай алмай жылап жібереді: «Грейс әпке, мені бұл жерден алып кетші! Біз қайдамыз? Жол көрсетші, сен бізден ақылдысың ғой!»
Грейс сасқалақтап, бір сәт ойланып тұрып қалады да: «Қайда жүргенімізді енді түсінгендеймін. Бірақ мен оқыған ертегіде мұндай әлем жоқ еді. Не болғанын кім білсін? Жүріңдер, бәлкім бір тірі жанды табармыз. Бұл жерде жылап тұра бергеннен ештеңе шықпайды», — дейді.
Үңгірдегі жазу және ертегінің таңдауы
Үшеуі үнсіз орманды кезіп жүреді. Тірі жанды кездестіру мүмкін еместей. Софи кейде Клараға да, Грейске де ренжіп, ашуын білдіріп қояды. Ақыры шыдамы таусылып: «Неге сол кітапты алдық? Мен білемін, біз бұл жерден енді шықпаймыз», — деп тізерлей отырып қайта жылайды.
Грейс оны арқасына мінгізіп алып жүре береді. Шаршаған Софи бірден ұйықтап кетеді. Клара да мазасызданып, әбден титықтайды. Екеуі бір жерде аялдап, ентігін басқанда, алдарынан үңгір көрінеді.
Үңгірдің ішіне кіргенде, қабырғада қашалып жазылған сөздер көзге түседі. Грейс мұқият оқи бастайды.
Үңгірдегі басты ой
Бұл ертегі — дүниежүзіндегі ертегілердің арасындағы ең бақыттысы да, ең бақытсызы да. Оның бақытты не бақытсыз болуы — авторына байланысты.
Сиқырға толы бұл ертегінің құпиясы көп. Әр ертегінің өз оқырманының жүрегіне жол тартатын сәті болады. Ендеше ойлап көрейік: бізге қандай ертегі ұнайды?
Жақсылық пен қамқорлыққа толы бақытты ертегі ме, әлде жауыздық пен қорқынышқа толысы ма? Бұл — оқырманның таңдауына байланысты.
Бұл сөздер қалың кітаптың соңғы бетінде жазылған екен. Әкесі де бұған дейін оқымаған: өйткені адам көбіне бақытсыздық пен зұлымдыққа толы жалғасты көргісі келмейді.
Жақсылықты таңдаған сәт
Грейс үңгірдегі қашалған жазуды саусағымен сипап тұрып: «Әрине, бәріміз мағыналы да мейірімге толы ертегіні қалаймыз ғой», — дейді.
Әлемнің қайта оянуы
Сол сәтте әлем жарқырап шыға келеді: тасқа айналған тұрғындар қайта тіріліп, айнала думанға толады. Қыздардың алдында есік пайда болады — бұл есік өз үйлеріне апаратын жол еді.
Олар есікті ашып, жарыққа қадам басады да, өз бөлмелеріне қайта оралады. Дәл сол мезетте Софи оянып кетеді. Грейс оның қолынан ұстап: «Көрдің бе, ертегі қандай құдіретті!» — дейді.
Шынында да, ертегі — адамның ойынан туатын ғажайыптың айнасы. Қай жолды таңдасақ, сол әлемді өзіміз жасаймыз.