Адамзаттың жаһандық дағдарыстан шығудың жолдарын іздестіруі заңды
Тұрақты даму мақсатындағы коммуникация және медиа: ІV Халықаралық PR Көктемгі мектебі
Талдықорған қаласында әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы облысы Ішкі саясат басқармасы, Алматы облысының өңірлік коммуникациялар қызметі және Ілияс Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университеті бірлесіп «Тұрақты даму мақсатындағы коммуникация және медиа» тақырыбындағы ІV Халықаралық PR Көктемгі мектебін өткізді.
Негізгі бағыт
Көктемгі мектеп қазақстандықтардың сандық жүйені қолданудағы сауаттылығын арттыруға, сондай-ақ білім беру мен медиа-ақпараттық сауаттылық экожүйесін дамытуға арналды.
- ақпаратты қабылдау мәдениетін қалыптастыру;
- жалған ақпаратты ажырату дағдыларын күшейту;
- коммуникация мен PR саласындағы заманауи тәсілдерді тәжірибемен ұштастыру.
Тұрақты даму: дағдарыстан шығудың ортақ жолы
Адамзаттың жаһандық дағдарыстардан шығудың жолдарын іздеуі — заңды құбылыс. Әлемдік қауымдастық мойындаған негізгі бағдар — тұрақты даму. Оның өзегі — ысырапқа жол бермеу, ресурстарды әділетті әрі тең бөлу және қауіпсіздікті қамтамасыз ету.
Бұл үдерістерде дамудың басты факторы ретінде ғылым мен білім беру шешуші рөл атқарады. Тұрақты даму тек экономикалық өсім, инновация және өнімділікпен шектелмей, әлеуметтік даму мен тұрақтылықтың іргелі міндеттерін де қамтиды.
17 мақсат және білімге қатысты 4-мақсат
Тұрақты дамудың 17 мақсаты бар. Соның ішінде 4-мақсат — сапалы білімге қолжетімділік және өмір бойы оқуға (үздіксіз) мүмкіндік беру.
Өңірлік міндет
Аймақтарда тұрақты инфрақұрылым қалыптастыру және тұрақты даму бойынша семинар-тренингтерді жүйелі өткізу қажеттілігі артып отыр.
Оқыту тәсілі
Тұрақты даму теория мен практиканы ұштастыруды, яғни дуалды оқытуды талап етеді.
Университеттердің жаңа рөлі
Қазіргі университеттер тек оқу бағдарламаларымен шектелмей, қала, өңір және ел деңгейіндегі өзекті мәселелерді шешуге белсенді қатыса бастады. Сондықтан жоғары оқу орындарының қызметі өңірлердегі тұрақтылықты нығайтуға бағытталған ұлттық және халықаралық бағдарламалармен тығыз сабақтас болуы тиіс.
Осы тұрғыда әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың БҰҰ-ның Академиялық ықпал бағдарламасы аясындағы Жаһандық хабқа жетекшілік ету мерзімінің 2020 жылға дейін ұзартылуы оқу орнына үлкен жауапкершілік жүктейді. Бүгінде Қазақстанның 25 жоғары оқу орны аталған бағдарламаға қосылған.
Шеберлік сыныптары: медиакеңістік пен PR нарығының өзекті мәселелері
Көктемгі мектеп аясында қазіргі медиакеңістік пен PR нарығындағы маңызды түйткілдер талқыланып, оларды шешудің тәжірибелік жолдары ұсынылды. Шеберлік сыныптарын төмендегі мамандар өткізді:
- «Әділ сөз» сөз бостандығын қорғау халықаралық қорының сарапшысы — Ғ. Әженова
- PR маманы — Қ. Домбай
- «Мінбер» журналистерді қолдау орталығы» ҚҚ президенті — Е. Кәпқызы
- Қазақстан Журналистер одағының мүшесі, ақын — Б. Әшірбаев
- Factcheck редакторы — Д. Смақов
- әл-Фараби атындағы ҚазҰУ телерадиокешенінің директоры — Д. Мұхамеджанов
- әл-Фараби атындағы ҚазҰУ доценті, ф.ғ.к. — А. Рожков
- Medianet Халықаралық журналистика орталығы, Factcheck журналисі — Ж. Тлеухан
1-күн: құндылық, бедел, технология және фактчекинг
Рухани жаңғыру және ұлттық журналистика
Алғашқы шеберлік сыныпты Б. Әшірбаев жүргізді. Ол заманға сай жаңғыру үдерісінде отандық мәдениеттің айрықша орнына тоқталып, Қазақстанның бірегей тарихи-мәдени келбетін айқындау, ұлттық бренд қалыптастыру қажеттілігі және ұлттық журналистикаға жүктелетін міндеттер туралы ой өрбітті. Сондай-ақ «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында ұлттық журналистика көтеретін тақырыптарды саралады.
Абырой-бедел менеджменті: ұзақ мерзімді стратегия
Бедел — материалдық емес болғанымен, адам үшін де, ұжым үшін де аса маңызды актив. Қазіргі кезеңде беделді жүйелі түрде басқаруға болады; бұл ұзақ мерзімді стратегия бедел менеджменті деп аталады.
«Компанияның құнына беделі де кіреді. Беделді компанияның бағасы да жоғары. Олай болса, бедел қаржымен өлшенеді. Көп жағдайда компанияның беделін басшысы емес, қызметкері қалыптастырады».
Шеберлік сынып аудиторияның жоғары қызығушылығын тудырып, көптеген сұрақ-жауап талқылауына ұласты.
Заманауи технология және хабар дайындау тәжірибесі
Д. Мұхамеджанов жаңа технологиялардың медиадағы мүмкіндіктеріне тоқталып, қатысушыларды хабар әзірлеудің қыр-сырымен таныстырды. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ телерадиокешені мысалында студенттік телевидениенің ақпарат таратудағы ерекшеліктері талданды.
Factcheck: жалған ақпаратты анықтау және тексеру
Factcheck редакторы Д. Смақов пен журналист Ж. Тлеухан ақпаратты тексерудің теориялық және практикалық әдістерін көрсетіп, жалған ақпаратты анықтау, дереккөздерді бағалау және фактілермен жұмыс істеу тәсілдерімен бөлісті.
«Әр адамның шындыққа таласы бар. Ақпараттағы нақты фактілерге назар аударып, оның қаншалықты тексерілгенін, қандай дереккөздерге сүйенгенін және әлеуметтік маңызын анықтай білу керек. Әрбір материалды тексеруден қорықпаңыздар. Айтылған пікірді ресми және ашық ресурстар арқылы тексеруге болады».
2-күн: құқықтық-этикалық өлшемдер және жаңа медиа форматтар
Медиамәтіндегі қорлау және жала жабу
Ғ. Әженова медиамәтіндердегі қорлау мен жала жабу мәселелерін талдап, бейнесюжеттерді мысалға ала отырып, қатысушыларға қолданбалы түсіндірмелер берді.
Жасырын камера: қоғамдық мүдде және жауапкершілік
Е. Кәпқызы жасырын камераны қолдану тәжірибесіне қатысты нақты кейстерді ұсынып, мәселені бірнеше қырынан талқылады: ақпаратты ашық дереккөздерден алу, сенімділігін тексеру, заңсыз әрі алдау арқылы ақпарат алмау, қоғам білуі тиіс мәліметті тарату, дереккөзді көрсету қажеттілігі және ақпараттың жеке адамға зиянын тигізбеу қағидаты.
«Жасырын камераға бармас бұрын, ақпараттың қоғамға қаншалықты пайдалы екенін екшеуіміз керек. Яғни, ақпарат алу біздің шындық принципімізбен сәйкесуі тиіс».
Жаңа медиаға арналған коммуникативтік форматтар
А. Рожков жаңа медиаға тән коммуникациялық форматтар туралы баяндады: БАҚ-тың қоғамға ықпал ету тәсілдері, ақпаратты қабылдаудың жаңа формалары, сторителлинг, сондай-ақ PR-дың дәстүрлі және инновациялық құралдары интерактивті талқылау арқылы көрсетілді.
Қорытынды
Интерактивті форматта өткен Көктемгі мектеп мазмұнды дәрістермен қатар практикалық тренингтерімен де құнды болды. Іс-шараның түпкі мақсаты — қоғамды ақпараттың ақ-қарасын ажыратып, оны дұрыс қабылдауға және сұрыптауға дағдыландыру.
Көктемгі мектеп соңында қатысушыларға сертификаттар табысталды.
Әл-Фараби ат. ҚазҰУ филология ғылымдарының докторы
Назгүл Шыңғысова