Тақырып Тоқу өнері
Құрметті мұғалім!
Бұл тапсырмалар жинағы — мұғалімдердің ұжымдық жұмысының нәтижесі. Ол қалыптастырушы бағалауды ұйымдастыруға, оқу мақсаттарына сәйкестікті нақтылауға және сабақта тиімді кері байланыс беруге арналған практикалық үлгі ретінде ұсынылады.
Жемісті жұмыс пен шығармашылық табыс тілейміз!
Кімдерге арналған
Жинақ негізгі мектеп мұғалімдеріне, әдіскерлерге, критериалды бағалау бойынша өңірлік және мектеп үйлестірушілеріне, сондай-ақ өзге де мүдделі тұлғаларға арналған.
Мазмұны
1-тоқсан
Бөлім: Визуалды өнер
2-тоқсан
Бөлім: Сәндік-қолданбалы өнер
3-тоқсан
Бөлім: Дизайн және технология
4-тоқсан
Бөлім: Тамақтану мәдениеті және үй мәдениеті
1-тоқсан тапсырмалары (Визуалды өнер)
Төменде 6-сыныпқа арналған қалыптастырушы бағалау тапсырмаларының үлгілері берілген. Әр тапсырмада оқу мақсаты, бағалау критерийі, тапсырма және дескриптор көрсетілген.
Қазақстандық суретшілер шығармашылығындағы портрет
Тақырып: Ә.Қастеевтің Шоқан Уәлиханов портреті
Оқу мақсаты
6.1.2.1 Әлем және қазақ ұлттық мәдениетіндегі өнер, қолөнер мен дизайн туындыларының ерекшеліктері туралы білімі мен түсінігін көрсету.
Бағалау критерийі
Өнер, қолөнер, дизайн туындыларының әлемдік және ұлттық ерекшеліктерін анықтайды.
Тапсырма
- Сурет қандай жанрда орындалған?
- Суретте кім бейнеленген?
- Автордың түпкі ойы қандай?
- Сюжеттік ерекшелігі неде?
- Кейіпкер мінезі жеткізілген бе? Қалай анықтадыңыз?
Дескриптор
Суреттің жанрын анықтайды; кейіпкерді сипаттайды; автор ойына түсінік береді; сюжеттік ерекшелігін көрсетеді; суретшінің кейіпкер мінезін жеткізу тәсілін негіздейді.
Портреттегі түс
Графикалық материалдармен тәжірибе
Оқу мақсаты
6.1.6.4 Материалдардың қасиеттері туралы білімін және тәжірибелік жұмыс істеу дағдыларын көрсете отырып, техникалар мен көркемдік материалдарды қолдану және эксперимент жасау.
Бағалау критерийі
Тәжірибелік жұмыс барысында көркемдік материалдарды қолданады.
Тапсырма
Альбом парағын 4 бөлікке бөліп (A6 форматында), әр бөлікке әртүрлі графикалық материалдарды қолданып, бет бөліктерін салыңыз.
Мысал
- Көз — түсті қарындаш
- Мұрын — жай қарындаш
- Ерін — пастель
- Құлақ — қалам
Дескриптор
Графикалық материалдарды орынды қолданады; көзді түсті қарындашпен, мұрынды жай қарындашпен, ерінді пастельмен, құлақты қаламмен салады.
Сызықтық портрет: графика және орындалу техникасы
Талдау, материал таңдау және бейнелеу тәсілдері
Оқу мақсаты
6.2.1.1 Өз идеялары мен сезімдерін беру үшін қоршаған ортаның визуалды элементтері мен өнердің көркем тәсілдерін анықтау, таңдау және қолдану.
Бағалау критерийі
Визуалды элементтер мен көркем тәсілдерді таңдау арқылы идея мен сезімді көрсетеді.
Тапсырма
- Портреттер қандай техникада орындалған?
- Қандай материалдар қолданылған?
- Кейіпкер мінезі қалай жеткізілген?
Дескриптор
Техникасын анықтайды; қолданылған материалдарды көрсетеді; кейіпкерлерге мінездеме береді.
Заманауи портрет: дәстүрлі емес материалдар
Сымнан сызықтық портрет жасау
Оқу мақсаты
6.1.6.2 Заманауи және дәстүрлі емес материалдарды білу, оларды өңдеу мен пайдаланудың тиімді жолдарын анықтау.
Бағалау критерийі
- Заманауи және дәстүрлі емес материалдарды ажыратады.
- Оларды қолдану жолдарын анықтайды.
Тапсырма
Досыңыздың натурасына сүйеніп, анфас позицияда сызықтық портрет эскизін салыңыз. Эскиз негізінде контур сызығы бойынша сымтемірді майыстырып, сымнан сызықтық портрет жасаңыз.
Дескриптор
Натураға сүйеніп эскиз салады; сымтемірді қолданады; сымнан сызықтық портретті орындайды.
Заманауи портрет: фотоөнер
Кескіндеме мен фотосуретті салыстыру
Оқу мақсаты
6.3.2.1 Пәндік терминологияны қолдана отырып, өзінің және өзгелердің жұмыстарындағы идеялар мен тақырыптарды салыстыру.
Бағалау критерийі
- Терминологияны қолданады.
- Идея мен тақырыптарды ажыратады.
Тапсырма
- Фотосуретті портрет ретінде қарастыруға бола ма? Неліктен?
- Кескіндемелі портрет пен фотосурет арасындағы айырмашылық қандай?
- Кескіндемелі портрет пен фотосурет арасындағы ұқсастық қандай?
Дескриптор
Фотосуретті кескіндемелі портреттен ажыратады; айырмашылығы мен ұқсастығын анықтайды.
Анимация: сценарий дайындау
Ермексаздан стоп-кадрлық түсірілім
Оқу мақсаты
6.1.4.1 Уақыт пен басқа факторларды ескере отырып, іс-әрекеттің реттілігін анықтау және жоспарлау.
Бағалау критерийі
Әрекет реттілігін жоспарлау кезінде уақытты және өзге факторларды ескереді.
Тапсырма
Ұсынылған жанрлардың бірін таңдап, ермексаздан анимация жасаңыз. Ұзақтығы: 30 секунд–2 минут.
Ұсынылатын жанрлар
Материалдар
Ермексаз, түрлі-түсті қағаз, картон, түрлі-түсті бояулар, мақта, табиғи материалдар және т.б.
Анимацияны жасау қадамдары
- Сценарий жазыңыз.
- Кейіпкерлердің образдық мүсінін ермексаздан жасаңыз.
- Декорация мен реквизиттерді таңдап, әсерлі безендіріңіз.
- Сценарий желісімен стоп-кадрлық түсірілім жасаңыз (фотоаппарат/ұялы телефон).
- Дыбыстық сүйемелдеуді таңдап, біріктіріңіз.
Дескриптор
Сценарийді жоспарлайды; кейіпкерлер мүсінін жасайды; декорацияны безендіреді; стоп-кадрлық түсірілім орындайды; монтажда ұзақтығын 30 секунд–2 минутқа сәйкестендіреді; сценарийге сай дыбысты дәл таңдайды.
Жұмысты қорғау
Сынып алдында таныстыру (көрме)
Оқу мақсаты
6.3.1.1 Мектеп аудиториясы алдында өзінің дайын жұмыстарын таныстыру (көрме).
Бағалау критерийі
Сынып алдында шығармашылық жұмысын таныстырады.
Тапсырма
Өткен сабақта жасаған ермексаз анимацияңызды төмендегі сұрақтарға сүйеніп таныстырыңыз:
- Бастапқы идеяңыз қандай болды?
- Оны жүзеге асыра алдыңыз ба?
- Қандай кезеңдер мен әрекеттерді орындадыңыз?
- Жұмысыңыздың мықты тұстары қандай?
- Қандай қиындықтар кездесті?
- Жақсартуға қатысты қандай ұсыныстарыңыз бар?
Дескриптор
Бастапқы идеясын түсіндіреді; орындау кезеңдерін жүйелі баяндайды; мықты тұстары мен қиындықтарын талдайды; жақсарту жолдарын ұсынады.
2-тоқсан тапсырмалары (Сәндік-қолданбалы өнер)
Бұл бөлімде сәндік-қолданбалы өнер түрлері, тоқу техникасы, материалдар мен құрал-жабдықтарды таңдау, сондай-ақ қауіпсіздік ережелерін сақтау дағдылары қамтылады.
Тоқу өнері: ілмекпен тоқу
Ұлттық және әлемдік мәдениет контексті
Оқу мақсаты
6.1.2.1 Әлем және қазақ ұлттық мәдениетіндегі өнер, қолөнер мен дизайн туындыларының ерекшеліктері туралы білімі мен түсінігін көрсету.
Бағалау критерийі
Өнер, қолөнер, дизайн туындыларының әлемдік және ұлттық ерекшеліктерін анықтайды.
Тапсырма
- Сәндік-қолданбалы өнердің қандай түрлерін білесіз?
- Қандай материалдар қолданылады?
- Қандай техникаларды атай аласыз?
- Тоқу өнерінің түрлері қандай?
- Материалдар мен құрал-жабдықтар қандай?
Дескриптор
Сәндік-қолданбалы өнер түрлері мен тәсілдерін ажыратады; тоқу өнеріне қажет материалдар мен құрал-жабдықтарды атайды; негізгі техникалар мен түрлерді көрсетеді.
Әртүрлі бұйымдарды ілмекпен тоқу
Шартты белгілер және ойыншық тоқу
Оқу мақсаты
6.1.6.4 Материалдардың қасиеттері туралы білімін және тәжірибелік жұмыс дағдыларын көрсете отырып, техникалар мен көркемдік материалдарды қолдану және эксперимент жасау.
Бағалау критерийі
Тәжірибелік жұмыс барысында көркемдік материалдарды қолданады.
Тапсырма
- Ілмекпен тоқуға арналған материалдарды анықтаңыз (иірімжіп, білтегеш және т.б.).
- Ілмек бізбен тоқудың шартты белгілерін жазыңыз. Сол белгілерді қолданып, кез келген ойыншықты тоқыңыз.
Дескриптор
Материалдарды анықтайды; иірімжіп түрлерін ажыратады; ілмек (шалма) біз түрлерін атайды; шартты белгілерді қолдана отырып схема бойынша тоқиды; түстерді үйлесімді таңдап, ойыншықты аяқтайды.
Ілмекпен тоқу: қауіпсіздік ережелері
Сілтеме бойынша майлық тоқу
Оқу мақсаты
6.2.6.1 Техника қауіпсіздігін қадағалап, оның маңыздылығын сезіне және демонстрациялай отырып, материалдар мен құралдарды қолдану.
Бағалау критерийі
- Қауіпсіздік ережелерінің маңыздылығын түсіндіреді.
- Құралдарды ережеге сай қолданады.
Тапсырма
Қауіпсіздік ережелерін сақтай отырып, интернеттегі бейнематериалға сүйеніп майлық (салфетка) тоқыңыз.
Сілтеме
https://www.youtube.com/watch?v=TOUuTEf2RDc
Қауіпсіздік ережелері
- Жұмыс орны жақсы жарықтандырылған болуы тиіс.
- Арқасы бар орындықта тік отырып, арқаны тіреу қажет.
- Тоқу кезінде басты сәл еңкейтіп, көзге түсетін жүктемені азайтыңыз.
- Ілмекбіздің ұшы қауіпсіз, шектелген болуы керек.
- Жұмысты бастарда және аяқтағанда қолды жуу ұсынылады.
- Жұмыс соңында құрал-жабдықтарды жинап, жәшікке орналастырыңыз.
- Ілмек бізді қаптамасымен (қорабымен) алып жүрген дұрыс.
Дескриптор
Қауіпсіздік ережелерін сақтайды; ілмекпен тоқу техникасын қолданады; нұсқаулық бойынша майлықты орындайды.
Шалма бізбен тоқу: түрлері және тәжірибе
Сұрақтарға жауап және шарф тоқу
Оқу мақсаты
6.1.6.4 Материалдардың қасиеттері туралы білімін және тәжірибелік жұмыс дағдыларын көрсете отырып, техникалар мен көркемдік материалдарды қолдану және эксперимент жасау.
Бағалау критерийі
Тәжірибелік жұмыс барысында көркемдік материалдарды қолданады.
Тапсырма
- Шалма біз түрлерін, жасалу материалдарын және тоқу түрлерін сипаттаңыз.
- Шалма бізбен мойынорағыш (шарф) тоқыңыз.
Дескриптор
Шалма біз түрлерін атайды; қандай материалдан жасалатынын көрсетеді; тоқу түрлерін анықтайды; шарф тоқиды.
Шалма бізбен тоқу: қауіпсіздік және қолдану
Ережелерді толықтыру және телефон қабын тоқу
Оқу мақсаты
6.2.6.1 Техника қауіпсіздігін қадағалап, оның маңыздылығын сезіне және демонстрациялай отырып, материалдар мен құралдарды қолдану.
Бағалау критерийі
- Қауіпсіздік ережелерінің маңыздылығын түсіндіреді.
- Құралдарды ережеге сай қолданады.
Тапсырма
- Шалма бізбен тоқу техникасының қауіпсіздік ережелерін жазыңыз (мысалы: «Шалма бізді ауызға салуға болмайды»).
- Шалма бізбен ұялы телефон қабын тоқыңыз.
Дескриптор
Қауіпсіздік ережелерін құрастырып жазады; ұялы телефон қабын тоқып көрсетеді.
Ұлттық өрнекпен безендіру
Шалма біз техникасында бұйым жасап, ою қолдану
Оқу мақсаты
6.2.3.3 Шығармашылық жұмыстар мен бұйымдар жасау барысында қазақ ұлттық мәдениет элементтерін пайдалану.
Бағалау критерийі
Шығармашылық бұйымдар жасауда ұлттық мәдениет элементтерін қолданады.
Тапсырма
Ұялы телефон қабын және бас киімді шалма біз техникасында тоқып, қазақ ұлттық оюларымен безендіріңіз.
Дескриптор
Шалма біз техникасын қолданады; таңдаған бұйымды тоқиды; дайын бұйымды ұлттық оюлармен безендіреді.
Жұмысты қорғау: көрме ұйымдастыру
Дайын бұйымды сынып алдында таныстыру
Оқу мақсаты
6.3.1.1 Мектеп аудиториясы алдында өзінің дайын жұмыстарын таныстыру (көрме).
Бағалау критерийі
Сынып алдында шығармашылық жұмысын таныстырады.
Тапсырма
Өткен сабақта тоқыған бұйымыңызды төмендегі сұрақтарға сүйеніп таныстырыңыз:
- Бастапқы идеяңыз қандай болды?
- Оны жүзеге асыра алдыңыз ба?
- Қандай кезеңдер мен әрекеттерді орындадыңыз?
- Жұмысыңыздың мықты тұстары қандай?
- Қандай қиындықтар кездесті?
- Жақсартуға қатысты қандай ұсыныстарыңыз бар?
Дескриптор
Идеясын таныстырады; кезеңдерді жүйелейді; нәтижені талдайды; жетілдіру жолдарын ұсынады.
3-тоқсан тапсырмалары (Дизайн және технология)
Бұл бөлім тоқыма материалдарының қасиеттерін зерттеуге, материалды салыстыруға және тігін машинасымен базалық операцияларды орындауға бағытталған.
Тоқыма материалдарын зерттеу
Түрлері, қасиеттері, фактурасы
Оқу мақсаты
6.1.6.3 Тоқыма материалдары мен бұйымдарының қасиеттері мен фактурасын анықтау және зерделеу.
Бағалау критерийі
Тоқыма материалдарының қасиеттері мен фактурасын анықтайды және зерттейді.
Тапсырма
Матаның шығу тарихын, түрлерін, қасиеттерін, фактурасын, сондай-ақ пайдасы мен ықтимал зиянын зерттеңіз.
Дескриптор
Матаның шығу тарихын сипаттайды; түрлерін анықтайды; қасиеті мен фактурасын талдайды; пайдасы мен ықтимал зиянын көрсетеді.
Мақта мата мен синтетикалық матаны салыстыру
Венн диаграммасы арқылы талдау
Оқу мақсаты
6.1.6.2 Заманауи және дәстүрлі емес материалдарды білу, оларды өңдеу мен пайдаланудың тиімді жолдарын анықтау.
Бағалау критерийі
- Материалдарды ажыратады.
- Қолдану жолдарын негіздейді.
Тапсырма
Мақта мата мен синтетикалық матаны таңдап, төмендегі сұрақтар бойынша салыстырып, Венн диаграммасын толтырыңыз:
- Сыртқы көрінісі қандай?
- Қолмен ұстағанда қандай ерекшелік байқалады?
- Адамға пайдасы мен ықтимал зияны қандай?
Дескриптор
Мақта мен синтетиканы ажыратады; сыртқы көрінісін сипаттайды; тактильдік ерекшеліктерін талдайды; пайдасы мен зиянын көрсетеді; ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтайды.
Тігін машинасымен жұмыс
Жіпті орау, жіпті өткізу және тігіс түрлері
Оқу мақсаты
6.2.2.1 Тігін машинасын қалыпты күйге келтіруді білу және орындау.
Бағалау критерийі
Тігін машинасын қалыпты күйге келтіріп, тапсырмаларды орындайды.
Тапсырма
- Жіпті шпулькаға ораңыз.
- Үстіңгі және астыңғы жіпті өткізіңіз.
- Матаға түзу машина тігісін жүргізіңіз.
- Матаға зигзаг тігісін жүргізіңіз.
- Тігіс ұзындығы мен жіп тартылуын реттеңіз.
Дескриптор
Машинаны дайындайды; жіпті шпулькаға орайды; жіптерді дұрыс өткізеді; түзу және зигзаг тігістерін ұқыпты жүргізеді; тігіс параметрлерін реттейді.
Тоқыма материалдарынан бұйым дайындау
Авторлық қуыршақ / дамытатын ойыншық: идея және нобай
Оқу мақсаты
6.1.5.2 Шығармашылық идеяларды іске асыру үшін нобайлар, техникалық суреттер мен сызбалар орындау.
Бағалау критерийі
Нобайлар мен сызбаларды шығармашылық жұмыста қолданады.
Тапсырма
Өз қиялыңыздан 3 жасқа дейінгі балаларға арналған дамытатын ойыншық немесе кітап ойлап тауып, нобайын салыңыз.
Дескриптор
Дамытатын бұйым идеясын ұсынады; таңдаған бұйымның нобайын орындайды.
Идеяны дамыту және материалдарды дайындау
Дамытатын ойыншық/кітап дизайны
Оқу мақсаты
6.1.5.1 Өз тәжірибесі мен біліміне сүйеніп, композиция заңдылықтарын сақтай отырып, нысандар дизайны бойынша тапсырмалар орындау.
Тапсырма
Өткен сабақтағы нобайға сүйеніп, дамытатын ойыншықтың креативті дизайнын ойластырыңыз және материалдар мен құралдарды дайындаңыз.
Қажетті құралдар
- Тігін машинасы, тігін және мулине жіптері, инелер
- Әртүрлі түсті мата қиындылары
- Синтепон (толтырма үшін)
- Безендіру: лента, моншақ, түйме, қоңырау, құлып және т.б.
Дескриптор
Креативті дизайн ұсынады; материалдар мен құралдарды орынды таңдайды; безендіру материалдарын мақсатқа сай қолданады.
Бұйым дайындау: пішу, өңдеу және біріктіру
Бөлшектерді үтіктеу, қол тігісімен біріктіру, безендіру
Оқу мақсаты
6.2.3.1 Тігін машинасы және қол құралдарымен қайып тігу, сырып тігу тігістерін қолдана отырып, тоқыма материалдарын пішу және өңдеу.
6.2.3.2 Әртүрлі конструкциялар мен материалдарды (тоқыма, табиғи және жасанды) қолдана отырып, бір өнім орындау.
Тапсырма
Дайын үлгілерді матаға орналастырып, бөлшектерін қиыңыз. Қиылған бөліктерді үтікпен өңдеп, қол тігісімен біріктіріңіз. Лента, түйме және т.б. материалдармен безендіріңіз.
Дескриптор
Үлгіні матаға дұрыс орналастырып пішеді; бөліктерді біріктіріп қол тігісімен тігеді; безендіру элементтерін үйлесімді қолданады.
Ескерту
Берілген мәтін үзінді түрінде ұсынылды; бастапқы құжаттағы келесі тақырыптар осы құрылыммен жалғастырыла алады (4-тоқсан тапсырмалары және өзге бөлімдер).