Қазақша рефераттар

Тағамнық мембраналық ыдыратылуының бұзылыстары

Тағамның мембраналық ыдыратылуының бұзылыстары

Тағамның мембраналық (жиекаралық) ыдыратылуы аш ішектің шырышты қабығы эпителий жасушаларының жиектеріне бекітілген ферменттердің көмегімен жүреді. Бұл қызметтің бұзылыстары көбіне ішек бүрлерінің атрофиясы кезінде байқалады.

Негізгі себептері

  1. 1) Қуыстық (люминалдық) ыдыратылудың жеткіліксіздігі. Алғашқы кезеңдегі қорыту толық болмаса, мембраналық ыдыратылу да тиімді жүрмейді.

  2. 2) Аш ішек эпителийінің ультрақұрылымы мен бүрлерінің құрылысы бұзылғанда.

    • Тез дамитын дизентерия кезінде ішек бүрлерінің биіктігі төмендейді.
    • Сәулелік ауруда ішек бүрлерінің атрофиясы болуы мүмкін.
    • Кейбір антибиотиктерді (мысалы, неомицин) қолданғанда бүрлердің атрофиясы дамуы ықтимал.

  3. 3) Мембраналық ыдыратуға қажет ферменттердің жеткіліксіз түзілуі немесе белсенділігінің төмендеуі.

    • Антибиотиктерді (хлортетрациклин, неомицин және т.б.) ұзақ уақыт қабылдағанда ферменттердің белсенділігі төмендеуі мүмкін.
    • Гипохолия немесе ахолия кезінде ішек жасушаларының химус құрамынан ферменттерді «сорып алу» (адсорбциялау) мүмкіндігі төмендейді.

  4. 4) Ішектің қимылдық әрекеттері бұзылғанда. Мұндайда ішек қуысындағы қорытылатын заттардың эпителий жасушаларының бетіне жеткізілуі қиындайды.

Салдары және клиникалық маңызы

Мембраналық ыдыратылу бұзылғанда ауыр дәрежедегі ас қорыту жеткіліксіздігі дамуы мүмкін. Бұл кезде сіңірілу үдерісі айқын бұзылады, өйткені ферменттердің жеткіліксіздігінен тағамдық заттар толық ыдырамайды және ішек бүрлерінің қызметі әлсірейді.

Толық ыдырамау

Нәруыздар, майлар және көмірсулар жеткілікті деңгейде ажырамай қалады.

Төменгі бөлімдерге өту

Ыдырамаған қоректік заттар ішектің төменгі бөлімдеріне көп мөлшерде өтеді.

Бактериялық ыдырау

Бактериялар әсерінен шырышты қабықты зақымдайтын улы өнімдер түзіледі.

Нәтижесінде іш өту, уыттану, дегидратация пайда болуы мүмкін, ал балаларда — гипотрофияға дейін әкелуі ықтимал.

Сонымен қатар, ішектің бағаналы (камбиальды) жасушаларында ферменттердің түзілуі бұзылса, бұл өз алдына-ақ тағамның мембраналық ыдыратылуын одан әрі нашарлатады.