80-90 жылдардағы Қазақстан ауылдары.

1980–1990 жылдардағы Қазақстан ауылдарының ахуалы

1980 жылдан бастап ауыл халқы бала туу көрсеткішінің артуына байланысты 325,9 мың адамға (4,8%) көбейіп, 1991 жылы 7 млн 124,6 мың адамға жетті. Алайда халық саны өссе де, ауыл тұрғындарының әлеуметтік жағдайы едәуір артта қалды.

Негізгі түйін

Демографиялық өсім ауылдағы инфрақұрылым мен әлеуметтік қызметтердің сапасына сәйкес келмеді: тұрғын үй, тұрмыстық қызмет, білім беру және медицина жүйелерінде тұрақты тапшылық күшейді.

Тұрғын үй және инфрақұрылым: XII бесжылдықтағы құлдырау

XII бесжылдық кезеңінде тұрғын үймен қамтамасыз ету көрсеткіші үздіксіз төмендеді. Бұл үрдіске бірнеше фактор әсер етті.

  • 1 Материалдық-техникалық базаның нашарлауы.
  • 2 Құрылыс материалдарының қымбаттауы.
  • 3 Қаржының жеткіліксіз бөлінуі.

«Болашағы жоқ» ауылдар саясаты және әлеуметтік нысандардың қысқаруы

1970-жылдары басталған «болашағы жоқ» шағын ауылдарды жою саясаты салдарынан мектептер, сауда орындары және дәрігерлік мекемелер қысқартылды. Бұл ауылдық аумақтардағы өмір сапасын одан әрі төмендетті.

Әлеуметтік инфрақұрылым

Совхоздар мен колхоздардың шамамен үштен бірінде типтік жоба бойынша салынған мектептер мен клубтар болмады.

Су мәселесі

400-ден астам шаруашылық тасымал сумен күн көрді.

Тұтыну тауарлары

Күнделікті тауарлар мен балалар бұйымдарының жетіспеушілігі айқын байқалды.

Тұрмыстық қызмет көрсету: көрсеткіштердің төмендеуі

Ауылдағы тұрмыс қажетін өтейтін мекемелердің жұмысы әлсіреді. Бірқатар қызмет түрлері бойынша нақты қысқарулар тіркелді.

Қызмет көрсететін көлік

979 → 189

Қызмет көрсету ауқымы күрт тарылды.

Монша

4202 → 3482

Тұрмыстық санитарлық жағдайға әсер етті.

Телерадио бөлшектері

334 → 226

Техникаға қызмет көрсету қиындады.

Ең төмен көрсеткіштер байқалған өңірлер

Маңғыстау, Атырау, Жезқазған, Қызылорда облыстары.

Ауыл шаруашылығындағы реформалардың салдары

Ауыл шаруашылығында жүргізілген реформалар бірқатар жүйелі проблемаларды күшейтті. Экономикалық қысым әлеуметтік саланың әлсіреуімен қатар жүрді.

  • Өнім өткізудегі қиындық

    Нарыққа шығу мүмкіндіктері шектеулі болды.

  • Жоғары салықтар

    Шаруашылықтардың қаржылық тұрақтылығын әлсіретті.

  • Қарыз төлемдерінің артуы

    Берешек жүктемесі ұлғайды.

  • Мемлекеттік қолдаудың жеткіліксіздігі

    Қолдау тетіктері әлсіз немесе тұрақсыз болды.

  • Әлеуметтік қорғаудың төмендеуі

    Ауруханалар, мектептер, мәдениет үйлері жабылып, көлік қызметі қысқарды.

1998 жылдан кейінгі ахуал: көші-қон және қаңырау

1998 жылдан бастап ауылдағы жағдай бұрынғыдан да ауырлай түсті. Ауылдан қалаға көшу жиілеп, көптеген елді мекендер қаңырап бос қалды.

Нәтиже

Ауылдың әлеуметтік-экономикалық әлеуеті әлсіреп, инфрақұрылымға түсетін жүктеме мен тапшылық қатар тереңдеді.

Ұзақ мерзімді әсер

Демографиялық теңгерім өзгеріп, жұмыс күші мен қызмет көрсету жүйелері қалаға ығыса түсті.