Кай қайда екенін көрсетші
Жаңа жылға арналған ертеңгілік: «Ертегі әлемі»
«Балдырған» мектепке даярлық тобының 2012 жыл қарсаңындағы жаңа жылдық ертеңгілігі — ән, би, ойын және сахналық ертегіге құрылған әсерлі мереке. Бұл қойылымда балалар «Қар ханшайымы» ертегісінің желісімен Кай мен Герданың оқиғасын сомдап, жақсылықтың жеңетінін көрсетеді.
Тақырып
Ертегі әлемі, жаңа жылдық мереке
Негізгі кейіпкерлер
Фея, Кай, Герда, Қар ханшайымы, Ақшақар, Аяз ата
Құрылымы
Өлеңдер • Әндер • Ойындар • Билер
Басталуы: жаңа жылды бірге қарсы алу
Музыка ойнап, екі бала залға кіріп, жиналған қауымды жаңа жылмен қарсы алады. Шырша жанында достар бас қосып, бәрі өлең, ән, ойынға дайын екенін жариялайды. Осы сәттен-ақ мерекенің басты көңіл-күйі белгіленеді: бірлік, шаттық, ортақ қуаныш.
Сахналық репликалар (үзінді)
1-бала: Армысыңдар, халайық! Бармысыңдар, халайық! Жаңа жылды жұп жазбай, бірге қарсы алайық!
2-бала: Ертегі әлемі қандай өзі әдемі! Жасыл шырша жанында барлық достар жиналды.
Мерекелік ұран
«Өлең де әзір, ән әзір, ойын да әзір — бәрі әзір. Кел, Жаңа жыл, біздерге!»
Шыршаға үндеу
«Сүйікті шырша, жарқыра! Жарқыра!» — деп балалар шыршаның шамын жағып, алғашқы әнді орындайды.
Фея: ертегі есігін ашқан сәт
Музыкамен залға қолында майшамы бар Фея кіріп, балаларға жаңа жылда ертегі күтіп отырғандарын айтып, сүйікті ертегілерінің бірін алып келгенін жеткізеді. Осылайша сахна «Қар ханшайымы» оқиғасына ауысады: Кай мен Герда пайда болады.
Кай мен Герданың диалогы
Герда: Кай, Қар ханшайымы балалардың мерекесіне келе ме?
Кай: Келіп көрсін. Мен оны пешке отырғызамын — сонда еріп кетеді! (күледі)
Музыкалық нөмір
Ән: «Қараңдаршы далаға» (балалар отырады).
Қар ханшайымы: күлкіге қарсы күш
Залға Қар ханшайымы кіріп, Кайды өзімен алып кетеді. Герда шырша алдына келіп, қамығып жылайды. Фея оны жұбатып, алда ұзақ жол күтіп тұрғанын айтып, жылы киіндіреді және жол көрсету үшін Шоқ жұлдызды шақырады.
Феяның қолдауы
«Жылама, Герда! Сен міндетті түрде Кайды табасың. Жылы киініп, жолға шық».
Қар ханшайымының ұстанымы
«Балалардың көңілді болғанын ұнатпаймын. Не ән? Не күлкі?»
Ойын және шиеленіс
Ойын: «Қар атысу». Қар ханшайымы «мұз» көмекшілерін шақырып, бәрін мұз қылып қатырып тастайды. Шыршаның шамы сөнеді, балалар қимылсыз қалады.
Фея шешім табады: аналардың жүрек жылуы ғана мұзды еріте алады. Аналар балалардың атын атап, оларды «оятуға» көмектеседі.
Болжам: сыған қызы Рада
Қар ханшайымы болашақты білгісі келіп, сыған қызы Радаға бал аштырады. Рада картасын жайып: «Бүгін сен Аяз атаның қолынан пеште ериді екенсің» — дейді. Бұл сөз Қар ханшайымын ойландырып, уақытша кетуге мәжбүр етеді.
Герданың сапары: Атаманша, кішкентай қыз және Бяшка
Герда ұзақ жүрістен шаршап, шырша түбінде демалады. Осы кезде сахнаға Атаманша мен кішкентай қыз кіріп, көңілді әрі шым-шытырық көрініс жасайды. Кішкентай қыз Гердадан кім іздеп жүргенін сұрайды. Герда Кайды Қар ханшайымы алып кеткенін айтып, көмек сұрайды.
Бяшка — жолға бастайтын бұғы
Кішкентай қыз: «Мен білмеймін, бірақ менің бұғым Бяшка бәрін біледі» — деп, бұғыны шақырады. Ол Бяшканы Лапландия жеріне жеткізіп салуға жұмсайды. Атаманша Гердаға ескі шәлі байлап, жол тілейді.
Ақшақар және сиқырлы айна
Герда Кайды әлі іздеп жүргенін айтады. Фея оған тек Ақшақар көмектесе алатынын жеткізеді. Балалар Ақшақарды шақырады. Ақшақардың сиқырлы айнасы бар: сол айна арқылы Кайдың қайда екенін көруге болады.
Айна көрсеткен белгі
Айнадан Қар ханшайымының ат шанасы көрінеді — олар жақындап келеді. Кейіпкерлер шыршаның артына тығылады.
Кездесу: Кайдың жүрегін жылытқан сәт
Қар ханшайымы таққа отырып, Кай оның жанында мұз пішіндерімен ойнайды. Ол өзін көңілсіз сезініп, достарын сағынады. Герда шығып, Кайды құшақтап, сүйіп, өткендегі қуанышты еске түсіреді. Сол сәтте Кайдың жүрегі жібіп, ол қайтадан күліп, қуанады.
Негізгі ой
Бұл көрініс мерекелік қойылымның өзегін ашады: мейірім мен достық суықты да, мұзды да жеңеді.
Аяз ата: мерекені сақтап қалған құтқарушы
Қар ханшайымы тағы да мерекені бұзғысы келеді. Фея балаларға Аяз атаны шақыруды ұсынады. Балалар дауыстап шақырғанда, Аяз ата келіп жетеді. Ақшақар жағдайды түсіндіріп, Қар ханшайымын «пешке ерітіп жіберуді» сұрайды.
Сиқырлы сөздер
«Бір, екі, үш! Бері кел, пеш! Бір, екі, үш! Қар ханшайымын ерітіп жібер!»
Қар ханшайымы жеңіліп, мереке қайта жанданады. Балалар шеңбер құрып, шыршаның шамын жағуды сұрайды.
Ән
«Шырша жыры»
Ойын
«Үсітемін»
Тақпақтар бөлімі
Балалар Аяз атаға арнаған тақпақтарын айтады: ақ сақал, ақ мұрт, қызыл шапан, сағыныш, тілектер және сыйлық күту — бәрі жаңа жылдық көңіл күйді күшейтеді.
Би нөмірлері
- «Аяз аталар мен Аққалалар»
- Аяз атаға арналған ән: «Борандатып…»
- Қорытынды би: «Ламбада»
Ойын-әттеген-ай: Аяз атаны «шеңберден шығармау»
Балалар Аяз атаны шеңбер ішінде қалдырып, «жібермейміз» деп ойнайды. Аяз ата түрлі кейіпке еніп шығуға тырысады, соңында: «Не қаласаңдар, соны орындаймын» — деп уәде береді.
Сыйлықтың финалы: «Ұлу жылы»
Фея сыйлық туралы сұрағанда, Аяз ата шыршаның астынан кішкентай ұлуды алып шығып: «Келе жатқан жыл — ұлу жылы ғой» — деп қалжыңдайды. Бірақ Фея мұның тым кішкентай екенін айтып, үлкен сыйлық әкелуді өтінеді.
Сиқыр және соңғы көрініс
Аяз ата таяғымен сиқырлап, залға қоржынында сыйлықтары бар үлкен Ұлуды кіргізеді. Осылайша мереке көтеріңкі көңіл күймен аяқталады.
Қорытынды
Бұл ертеңгілік — балалардың өнерін танытатын, көрерменге жылулық сыйлайтын және жаңа жылдық үмітті күшейтетін қойылым. Ән мен би, ойын мен әзіл, ертегі мен мейірім — бәрі бірігіп «Ертегі әлемін» шынайы мерекеге айналдырады.
Қойылымға арналған қысқа тізім (ыңғайлы жоспар)
Көріністер
- Шырша жанындағы қарсы алу
- Фея және ертегінің басталуы
- Қар ханшайымының кедергісі
- Герданың сапары және көмекшілер
- Кайдың оралуы, Аяз атаның жеңісі
- Сыйлықтар және финал
Нөмірлер
- Әндер: «Келді бізге Жаңа жыл», «Қараңдаршы далаға», «Шырша жыры», «Аяз ата»
- Ойындар: «Қар атысу», «Үсітемін»
- Билер: «Мұздар», «Сығанша», «Аяз аталар мен Аққалалар», «Ламбада»