ХХІ ғасыр - білімділер ғасыры
Қазіргі заман мұғалімінің миссиясы
Қазіргі заман мұғалімі — педагогикалық құралдардың барлық түрін шебер меңгерген, рухани дамыған әрі әлеуметтік тұрғыдан есейген білікті маман. Ол өзін үнемі жетілдіруге ұмтылады және жоғары білімді, шығармашыл тұлғаны қалыптастыру мен дамытуға жауапты.
Мұғалім еңбегі — бір жағынан, адамзат қоғамы жинақтаған ғылым негіздерін жүйелі оқыту; екінші жағынан, шәкірттің «білсем, үйренсем» деген арманын қолдап, оның тағдырына бағыт-бағдар беретін жауапты қызмет.
ХХІ ғасырдың ерекшелігі — ұлттық бәсеке, ақпараттық сайыс, инновациялық технологиялар және күрделі экономикалық реформалар. Осындай кезеңде халықаралық деңгейге сай білімі бар, ой-өрісі дамыған, дені сау азамат тәрбиелеу — әр ұстаздың міндеті.
«Жаңа формация мұғалімі» бейнесі
Н.Ә. Назарбаев сипаттаған жаңа формация мұғалімі — уақыт пен кеңістіктің байланысын ұстай алған алып; кіршіксіз балалық әлеміндегі күш-қуат пен қабілетті аша білетін Колумб; күрделіні қарапайым тілмен жеткізетін данагөй; жалынды сөзімен жігер беретін шешен; дүниенің жанды сұлулығын көрсететін суретші; жан-дүниені терең түсінетін Адам.
Ұстаздықтың ерекше жауапкершілігі
Көп мамандықтың ішінде жан-жақты білімділікті, икемділікті, шеберлікті, шәкіртжандылықты және мейірімділікті талап ететін — ұстаздық. Ұстаз атын қадірлеу, қастерлеу, абыройын таза ұстау — әр мұғалімнің борышы.
Сүйіспеншілік — кәсіби қуат көзі
Нағыз мұғалім өз кәсібін, өз пәнін, мектебін және барлық шәкіртін шексіз сүйеді. Іске деген қызығушылық пен сүйіспеншілік оны қиындыққа мойымай, батыл қадам жасауға жетелейді.
Педагогикалық шеберлік: туа біткен сый емес, ізденіс нәтижесі
Педагогикалық шеберлік — туа біткен дарын ғана емес, үйрену мен үздіксіз ізденістің нәтижесі. Мұғалімнің шеберлігіне арналған бір ғана әмбебап қағида жоқ, алайда ұстазға тән ең бірінші қасиет — баланы құрметтеу.
Оқушының ар-ожданы мен намысын, тұлғасын жасына қарамай сыйлау — мұғалімнің дүниетанымы мен үлкен жүрегінен бастау алады.
Кәсіби шеберліктің негізгі тіректері
- Өмірге көзқарас пен идеялық наным: мұғалім ұстанымы оның бүкіл іс-әрекетіне бағыт береді.
- Пәнді терең білу және жүйелі дайындық: ойды түсінікті жеткізу, жақсы әдеп пен дағдыны сіңіру, моральдық нормаларды сақтау.
- Оқыту мен тәрбиелеу әдістерін меңгеру: әдіс-тәсілдер — нәтижеге жеткізетін құралдар жиынтығы.
Мұғалімнің жаңа рөлі: бақылаушыдан — жаңашылға
Қазіргі заманғы мұғалім тек информатор, бақылаушы, тексеруші, жазалаушы қызметімен шектелмеуі керек. Керісінше, ол — ізденуші, зерттеуші, технолог, өнертапқыш, шығармашылықпен жұмыс істейтін жанашыл тұлға.
Оқушыны субъект ретінде қарастырып, оның өзін-өзі тануына жол ашу, жеке тұлға бойындағы қабілет пен қасиеттерді дамыту — бүгінгі педагогиканың өзегі. Мұғалімнің өзі жеке тұлға деңгейіне көтерілмей, мұндай биік мақсатқа жету мүмкін емес.
Үздіксіз даму және мектеп ішіндегі қолдау
Мұғалімнің кәсіби білігін шыңдаудың үздіксіздігі — шығармашылық қабілетті дамытудың кепілі әрі жеке педагогикалық тәжірибенің қалыптасуының алғышарты.
Күнделікті іс-тәжірибеде мұғалімнің кәсіби білімін көтеруіне мектеп ішінде нақты жағдай жасалуы тиіс: ғылыми-әдістемелік кеңес, пән бірлестіктері, зертханалар жұмысы жүйелі ұйымдастырылғаны маңызды.
Инфрақұрылым талабы
Бүгінгі өмір талабына сай әр мектепте интернет жүйесі барлық сыныптарға қосылып, тұрақты жұмыс істеуі қажет. Бұл мұғалімнің де, оқушының да білім кеңістігіне шығуын жеделдетеді.
Кәсіби мәдениетті өрістету
Мұғалімнің кәсіптік мәдениетін дамытуға жан-жақты көмек көрсету, көңіл бөлу, қолайлы орта қалыптастыру — сапалы білімнің маңызды шарттарының бірі.
Білімнің мақсаты және ХХІ ғасыр мұғалімі
Жақсы мұғалім — әрқашан кәсіби деңгейі жоғары, интеллектуалдық әрі шығармашылық әлеуеті мол тұлға. Ол оқытудың жаңа технологияларын енгізуге дайын, оқу-тәрбие ісіне шынайы жанашырлық танытатын қоғамның озық бөлігінің бірі.
Ой-тұжырым
Жүсіпбек Аймауытовтың сөзімен айтқанда: мектеп бітірген соң бала бүкіл әлемге саналы ақыл көзімен қарай алса, білім берудің көздейтін мақсаты — осы. Мектеп осы бағытта баланың келешекте жетілуіне берік негіз салуы керек.
Демек, ұстаз алдындағы басты міндет — әлем есігіне еркін енетін, дүниежүзілік мәдениетті танитын, тіл мәдениетін құрметтейтін, рухани дүниесі бай, интеллектуалдық өрісі кең, білімі жоғары, жан-жақты ақпараттанған, заман талабына сай белсенді ұрпақ тәрбиелеу.
ХХІ ғасыр — білімділер ғасыры. Сондықтан ой-өрісі жоғары, зерделі, парасатты ұрпаққа деген сұранысты бір сәт те естен шығармау қажет.
Жаңа тұрпатты мұғалім: құзыреттілік пен технология
Соңғы жылдары педагогика әдебиеттерінде «жаңа типті мұғалім», «мұғалім идеалы», «шебер мұғалім» ұғымдары жиі қолданылғанымен, «жаңа тұрпатты мұғалім» термині әрдайым терең ашыла бермейді.
Жаңа тұрпатты мұғалім — кәсіби білім мазмұнын үздіксіз жетілдіретін, оқу үдерісін басқаруға қабілетті, тұлғалық және кәсіби сапасы жоғары, озық технологияларды меңгеріп, оларды орынды әрі еркін қолдана алатын құзыретті тұлға.
Неге технология маңызды?
Озық технологияларды меңгермейінше, сауатты әрі жан-жақты маман болу қиын. Технология — мазмұнды тиімді ұйымдастырудың және нәтижені арттырудың құралы.
Тұлғалық дамуға әсері
Жаңа технологиялар мұғалімнің интеллектуалдық, кәсіптік, адамгершілік, рухани және азаматтық келбетінің қалыптасуына ықпал етеді.
Практикалық нәтиже
Өзін-өзі дамытуға серпін беріп, оқу-тәрбие үдерісін тиімді жоспарлауға және ұйымдастыруға көмектеседі.
Елбасының халыққа жолдауларында да білім мен білік жағынан шетелдегі замандастарымен бәсекеде жеңілмейтін, рухы кемел қазақстандықтардың жаңа ұрпағын тәрбиелеу қажеттігі атап өтіледі. Демек, бәсекеге қабілетті, рухы биік ұрпақ тәрбиелеу — жаңа формация мұғалімінің айқын міндеті.