Ғажап киім

Сәнқой король

Бұдан көп жылдар бұрын бір король өмір сүріпті. Оның әдемі киінгенді жақсы көретіні соншалық, бар ақшасын жаңа киім тіктіруге жұмсайтын болған. Салтанатты шеру, театр, қала сыртына серуен — бәрі де оған тек сәнді киімдерін жұртқа көрсету үшін ғана қызық көрінеді.

Оның тәуліктің әр сағатына сай бөлек киімі бар екен. Өзге корольдер жайлы қызметшілер «Король кеңесте» десе, бұл сарайда «Король киініп жатыр» дейтін көрінеді. Астанадағы тіршілік те көңілді: күн сайын дерлік шетелдік қонақтар келіп жатады.

Екі алаяқтың айласы

Бір күні қалаға екі суайт келіп, өздерін тоқымашымыз деп таныстырады. Олар: «Өрнегі мен түсі теңдессіз ғажайып мата тоқимыз; оның бір ерекше қасиеті бар — өз орнына лайық емес немесе барып тұрған ақымақ адамның көзіне көрінбейді», — дейді.

Ол алаяқтарға алдын ала мол ақша беріп, дереу іске кірісуді бұйырады. Қулар екі станок құрып, құлшына жұмыс істеген болады. Шын мәнінде, станоктарында тоқитын түк жоқ. Олар «жұмысқа қажет» деп ең жіңішке жібек пен таза алтын сұратып алып, бәрін қалталарына басады да, таңнан түн ортасына дейін бос станоктың басында отыра береді.

Ақиқатты көре алмау

Король жұмысты барып көргісі келеді. Бірақ матаның «көрінбейтін» қасиетін ойлап, өз-өзінен қуыстанады: көрмей қалса, қалай болады? Сол себепті алдымен біреуді жіберуді жөн көреді. Осы арада «ғажайып мата» туралы қауесет қалаға жайылып, жұрт бір-бірін сынауға құмбыл болады: кім ақымақ, кім орнында емес — соны білгісі келеді.

Әділ министрдің сынағы

Король ең алдымен «әділ әрі ақылды» қарт министрін жібереді. Министр залға кіріп, көзін бақырайта қараса да, бос станоктан басқа ештеңе көрмейді. «Құдайым, кешіре гөр… Мен түк көріп тұрған жоқпын!» — деп іштей сасады.

Алаяқтар оны жақынырақ келуге шақырып, «өрнек» пен «бояуды» мақтайды, бос жерді нұсқайды. Министр болса: «Ақымақ екенімді немесе орнымда отырмағанымды мойындай алмаймын» деп, өтірік мақтауға көшеді. Ол корольге: «Тамаша! Әшекейі қандай, бояуы қандай!» — деп баяндайды.

Екінші төренің жалған мақтауы

Король кейін тағы бір беделді төрені жібереді. Ол да дәл солай — бос станоктан басқа түк көрмейді. Бірақ «ақымақ емеспін» деген намыс оны да үнсіз өтірікке итермелейді. Нәтижесінде сарайға: «Тамаша, тамаша!» деген хабар қайта оралады.

Корольдің өзі келген сәт

Ақыры корольдің өзі де кереметті көрмек болады. Нөкерлерімен, бұрын барып келген төрелермен бірге ол «тоқымашыларға» келеді. Төрелер бос жерді саусақпен түртіп: «Керемет! Қандай сурет, қандай бояу!» — деп жарысады.

Корольдің іші түйіліп кетеді: «Мен түк көріп тұрған жоқпын. Сонда мен ақымақпын ба, әлде король болуға жарамаймын ба?» Бірақ ол да мойындағысы келмейді. «Иә, өте жақсы! Мақұлдауыма әбден тұрарлық!» — деп бас изейді. Нөкерлер де ештеңе көрмесе де: «Өте, өте жақсы!» — деп қостайды.

Жоқ матадан «киім тігу»

Алаяқтар «жұмыс қызды» деген сыңай танытып, түн бойы шырағдан жағып, он алтыдан астам шамды тауысады. Олар «матаны» үлкен қайшымен пішкен болып, жіпсіз инемен тіккенсіп әлек болады. Ақырында: «Дайын!» — деп жариялайды.

Айна алдындағы масқара

Король киіну үшін келеді. Алаяқтар қолдарын жоғары көтеріп: «Міне, шалбар! Міне, қамзол! Міне, шекпен! Өрмекшінің өрмегіндей жеңіл!» — деп бөседі. Сарай маңындағылар да көрмесе де: «Иә, иә!» — деп қостайды.

Король тыр жалаңаш шешінеді. Алдамшылар оны киіндірген болып, иығына, беліне әлденелер ілгенсіп әрекет етеді. Нөкерлері күбірлесіп: «Қандай жарасымды! Өрнегі қандай, бояуы қандай ашық!» — деседі. Король айна алдына барып, өзін «сәнді киіммен» мұқият қарап тұрғандай болады.

Салтанатты шеру және көптің үнсіздігі

Король дала астында қала көшелерімен салтанат құрып жүреді. Қызметшілер «желбегейдің» етегін көтергенсіп, еденнен әлденені іліп алғандай болады да, қолдарын созып соңынан ереді — ешкім шындықты айтуға батпайды.

Халық жиналып: «Корольдің жаңа киімі қандай әдемі! Қалай жарасады! Желбегейі неткен әсем!» — деп шулайды. Бірде-бір адам «ештеңе көріп тұрған жоқпын» демейді: ешкім өзіне «ақымақ» деген таңба жаптырғысы келмейді.

Бала айтқан шындық

Сол сәтте корольдің бойын үрей билейді: халықтың айтқаны дұрыс сияқты. Бірақ салтанатты тоқтатуға болмайды. Ол бұрынғыдан да айбындырақ, маңғазырақ болып керіле басады. Ал сарай қызметшілері жоқ желбегейдің етегін «демеп», соңынан ере береді.