Ертеде бір сараң бай болыпты
Сараң байдың құла тұлпары
Ертеде бір сараң бай болыпты. Оның ешкімде жоқ жалғыз құла тұлпары бар екен. Бай сол тұлпардың тұқымын көбейтіп, даңқын асырғысы келеді.
Сөйтіп, құла тұлпардың қасына бір биені қосып, жойқын теңіздің ортасындағы адам аяғы баспайтын иен аралға апарып тастайды. Тұлпар қасқырға да, адамға да алдырмайтын тарпаң болыпты.
Иесіз аралдағы үйір
Арада біраз жыл өтеді. Құла тұлпардың тұқымы көбейіп, үйір-үйір жылқыға айналады. Жылқысының қанша болғанын көргісі келген бай аралға келсе, шақар тұлпар маңына жолатпай қояды.
Бай ұстамақ болғанда, тұлпар теуіп өлтіреді.
Адамның ашкөздігі өзіне қарсы қайырылады.
Ұрылардың ойы және тұлпардың айбаты
Аралда керемет тұлпарлардың тұқымы барын естіген ұрылар құла тұлпарды үйірімен айдап кетпек болып, сол аралға келеді. Әуелден тарпаң, оның үстіне ұзақ жыл бойы адам көрмей тағы болып кеткен құла тұлпар ұрыларды көре сала қарсы шабады.
Алдына келгенін тістеп, артына шыққанын теуіп, ешкімді маңына жолатпайды. Құла тұлпармен алысып әбден қалжыраған ұрылар оның берілмейтініне көздері жеткен соң, садақпен атады. Оқ тұлпардың аяғына тиіп, ақсатып жібереді.
Жараланған ақсақ құла бұрынғыдан бетер құтырып, ұрылар тобына қасқырдай тиіп таптай бастайды.
Ақыры және аңыздың түйіні
Амалы таусылған ұрылар жан сауғалап бір шұңқырға түседі. Мұны көрген ақсақ құла өзінен өрбіген үйір-үйір тұқымды ілестіріп келіп, қарақшыларды таптап өте шығады. Оңай олжа іздеген ұрылар сол жерде жаншылып қалады.
Сөйтіп, құла тұлпар үйірімен мүлде жабайыланып кетеді. Кейін олар жалпақ далаға тарапты. Сол жабайы жылқының тұқымы — құлан екен.