Жас кезінен алдына қалайда ұшқыш болуды мақсат етіп қойған арманшыл жандардың бірі Тоқтар Әубәкіров 1946 жылы 27 шілдеде Қарағанды облысының Бірінші Май ауылында туған
Арманнан басталған жол
Жастайынан қалай да ұшқыш болуды мақсат еткен Тоқтар Әубәкіров 1946 жылы 27 шілдеде Қарағанды облысының Бірінші Май ауылында дүниеге келді. Ата-анасынан ерте айырылған ол апасының қолында тәрбиеленді. Тоқтар үшін балалық шағы өткен аяулы мекенін көк жүзінен көру — жүрегінде сақталған үлкен арман еді.
Алғашқы қадамдар: аэроклуб пен училище
Болашақ ұшқыш бос уақытында аэроклуб үйірмесіне қатысып, парашюттен секіруге әуестенді. Арманын нақты мақсатқа айналдырған ол орта мектепті бітіргеннен кейін Армавирдегі ұшқыштар училищесіне оқуға түсті.
Білім
Армавир ұшқыштар училищесін инженер-ұшқыш атағымен тәмамдады.
Тәжірибе
Қиыр Шығыста қызмет етіп, 1-класты әскери ұшқыш атағын иеленді.
Сынақшы ұшқыштың жауапкершілігі
Өз ісін жетік меңгерген маман ретінде Тоқтар Әубәкіров аса жауапты әрі күрделі тапсырмаларды атқарды: түрлі маркадағы әскери ұшақтарды сынақтан өткізді. Ол 50-ден астам жаңа ұшақты тексеріп, техника мүмкіндігін шегіне дейін сынайтын қауіпті жұмыстарды абыроймен орындады.
Ерлік пен мойындау
Өміріне аса қатерлі сынақтарды жүзеге асырғаны үшін ол Кеңес Одағының Батыры атағына ие болды. Осы кезеңнен бастап қазақ жігітінің Отан алдындағы ерлік әрекеттері әлем жұртшылығы алдында кеңінен танылды.
Тарихи ұшу және әлемдік рекорд
1986 жылы Тоқтар Әубәкіров Тбилиси авиакрейсеріне дыбыстан жылдам МИГ-29К ұшағын қондырып, сол кемеден әлемде алғаш рет трамплин арқылы ұшып шықты. Бұл батылдығы оның есімін Гиннестің рекордтар кітабына енгізді.
Неліктен бұл маңызды?
Мұндай ұшу — дәлдік, есеп, тәуекел және ерекше ұшқыштық шеберлік тоғысатын күрделі сынақ. Бір ғана қателік қайтымсыз салдарға әкелуі мүмкін еді.
Ғарышқа бет алған сәт: халық атынан айтылған сөз
Тоқтар өз өміріндегі ең шуақты сәттердің бірі туралы былай деп еске алады: сол кезде ғарышқа тек өзі ғана емес, бүкіл қазақ баласы ұшып бара жатқандай сезімде болған. Ол уақытында қазақ тілін толық меңгермегенін де жасырмайды: ғұмырының отыз жылы орыс ортасында өткен еді. Соған қарамастан, ойын қазақша жеткізуге тырысып:
«Мен қазақпын! Мен ұшуға дайынмын! Қазақ халқы үшін!»
Ал ғарыш кемесі көтерілер сәтте ғарышкерлер арасында жазылмаған дәстүр бойынша «поехали» деу керек болған. Бұл сөз Юрий Гагариннен қалған. Бірақ Тоқтар осы дәстүрді бұзып, қазақша:
«Халқым, сен үшін отқа да, суға да түсуге дайынмын!»
Бұл сөздер таспаға жазылып қалған.
Тәуелсіз Қазақстанға қызмет
Ресейдегі әскери қызметтен босағаннан кейін Тоқтар Әубәкіров тәуелсіз Қазақстанның ғарыш саласындағы істеріне жетекшілік етті, сондай-ақ Елбасының ғарыш мәселелері жөніндегі кеңесшісі болды.
Ғылыми дәрежелері
- Профессор (1997)
- Техника ғылымдарының докторы (1998)
Әскери және кәсіби атақтары
- Кеңес Одағының еңбек сіңірген ұшқыш-сынақшысы
- Авиация генерал-майоры (1995)
Қоғамдық қызмет және бүгінгі рөлі
Қазіргі таңда Тоқтар Әубәкіров — Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, халық қалаулысы. Ол елде туындап отыратын күнделікті мәселелерге белсене араласып, олардың оңтайлы шешілуіне өз үлесін қосып келеді.