Студент мұғалімдік тәжірибеден өтуге келген сыныпта сыныпқа орыс тілі мен әдебиетінен сабақ беріп, өздері де мұғалімдік тәжірибеден өтіп жүрген екі студент қыз бар еді
Ашық тәрбие сағаты алдындағы қобалжу
Студент мұғалімдік тәжірибеден өтуге келген сыныпта орыс тілі мен әдебиетінен сабақ беріп жүрген екі студент қыз да бар еді. Үшеуіне ортақ міндет — осы сыныпта ашық тәрбие сағатын өткізу. Қыздар алдын ала сыныптың дайындығын ұйымдастырып, көрнекі құралдарды да әзірлеп қойған. Болашақ ашық тәрбие сағатының тақырыбы — ана туралы.
Бірақ дайындықтан бұрын, қаладағы осы мектепте тәжірибеден өтіп жүрген студенттердің бәрін алаңдатқан бір әңгіме тарады: ашық сабақтарды көруге, бағалауға келетін педагог маман туралы. Бұл маманды ондағы студенттердің ешқайсысы танымайтын болып шықты. Өзге ұлт өкілі екені айтылды, алайда мәселе онда емес еді. Әңгіме оның талапшылдығында болатын: болашақ мұғалімнен жоғары баға күту үшін қатаң талаптың үдесінен шығу керек, ал өзі сауатты, кәсіби педагог деген сөз кең тараған.
Қорқынышты нақтылаған бір оқиға
Көп ұзамай студенттерді абыржытқан ойды нақтылай түскен жағдай болды: осы мектепте тәжірибеден өтіп жүрген бір топ студенттің ашық тәрбие сағаты «3»-ке бағаланып қалды. Бұл өзгелерге де қатты әсер етті. Өйткені әлгі топ «5»-ке басты үміткер саналған: дайындығы мықты, көрнекіліктің барлық түрі қамтылған.
Есте қалған тұжырым:
Сыртқы дайындық жеткілікті сияқты көрінсе де, педагог маман сабақ қорытындысында «орташа» деп бағалапты.
Осыны көрген студенттің жанындағы болашақ орыс тілі пәні мұғалималары: «Бізге “5” керек емес, тек “3” алып қалмасақ болды», — деп күңкілдесті.
Межелі күн: жауапкершіліктің ауысуы
Күткен күн де келіп жетті. Сол күні екі студент қыздың бірі сабаққа келе алмай қалды: құрбысының айтуынша, ол тұрмыс құрған, кішкентай сәбиі ауырып қалыпты. Ал екінші қыз осы ашық тәрбие сағатын жүргізуді бастапқыда өз мойнына алған еді.
Кенет ол студентке келіп: «Ашық тәрбие сағатын сен жүргізесің бе? Мен қатты абыржып тұрмын», — деді. Студент жеме-жемге келгенде жауапкершілік өзіне ауып кетер деп ойламаған. Бірақ әріптесінің түрінен шынымен де қатты қобалжып тұрғаны байқалды.
Сценарий, көрнекілік және уақыттың тарлығы
Студент сценариймен толық танысып үлгермеген еді, көрнекіліктердің мазмұнын да тиянақтап алуы керек болатын. Ол сценарийге қайта көз жүгіртті. Бірақ сабақ бәрібір оның өз сөзімен, өз ырғағымен өтуі тиіс.
Көрнекіліктеріне бұрылғанда бір нәрсе анық көрінді: құралдар аз әрі қарапайымдау еді. Мұны «5» күтіп тұрып «3»-ке түскен әлгі сабақтың көрнекіліктерімен салыстыруға да келмейтін.
Сол сәттегі ең үлкен қысым:
- Уақыттың тығыздығы — қоңырау жақындап қалды.
- Сценарийді жедел меңгеру қажеттігі.
- Көрнекіліктің аздығы және «қатал бағалаушы» туралы қауесет.
Педагог маманның келуі
Сол мезетте мектеп қоңырауы соғылды. Баспалдақпен жоғары қарай асығыс жүгірген оқушылардың аяқ дыбысы, сынып есіктерінің сарт-сұрт ашылып-жабылғаны естілді. Сәлден кейін бәрі тынши бергенде, сынып есігі ашылып, әлгі педагог ұстаз кіріп келді.
Еуропалық бикелердей талғаммен киінген әйел адам ешкімге назар аудармастан сыныптың арт жағына өтіп отырды. Артынша ашық қалған есіктен болашақ ағылшын тілі пәні мұғалимасы болуға дайындалып жүрген бір топ студент қыз кіріп, олар да ұстаздың соңынан сыныптың артқы бөлігіне жайғасты.
Осылайша сабақ басталып кетті.
Талдау: сын мен күтпеген баға
Сабақ соңында оқушылар қонақтарға құрмет білдіріп орындарынан тұрды. Педагог ұстаз сыныпқа қалай кірсе, дәл солай — ешкімге назар аудармаған күйі — сыныптан шығып кетті. Артынша ағылшын тілінің болашақ мұғалималары да ілесе шықты. Ашық тәрбие сағатына жауапты екі студент әлгі топтың соңынан ерді.
Бір бөлмеге жиналған топтың шағын жиынын педагог ұстаз бір ауыз сөзбен бастады да, ағылшын тілінің болашақ мұғалималарына иек қақты: «Сөйлеңдер, талдаңдар, баға беріңдер».
Ағылшын тілінің болашақ мұғалималары бірінен соң бірі жаңа ғана өткен ашық тәрбие сағатының көрнекіліктерін сынай бастады. Алайда түйінді мәселені соңында көрнекілік шешпеді.
Шешуші өлшем — ішкі мазмұн
Педагог маман қорытынды сөзінде сабақты «5»-ке бағалады.
«Ең басты мәселе сабақтың ішкі мазмұнында», — деді ол. — Бұл сабақта ананың өмірдегі орны шәкірттерге жан-жақты ашылды. Ананың қоғамдағы және отбасындағы рөлі қатар көрсетілді. Көрнекілік аз болды, бірақ сол аз құралдың өзімен жұмыс жасалды. Сабақ бастапқы тақырыбы бойынша мақсатына толық жетті. Сондықтан ол “5” деп бағалануы тиіс».
Жеңілдік пен қуаныш
Сол сәтте болашақ орыс тілі пәні мұғалимасы көз жасына ерік берді. Ол сыныпқа кіре бере де жылап тұрды: «Мен “5” туралы мүлде ойламаған едім», — деді.
7 «Ә» сыныбының қыз шәкірттері апайларын қоршап алып, құттықтап жатты. Қатаң бағадан қорыққан көңіл күйдің орнын енді жеңілдік пен сенім басқандай болды: ең маңыздысы — жылтырақ емес, мазмұн; көп көрнекілік емес, мақсатқа жеткен ой.