Биыл құрылған кооператив саны
Маңғыстаудың агросекторы: қатаң табиғат жағдайындағы жаңа мүмкіндік
Маңғыстау өңірі – Қазақстанда жер үсті су көздері жоқ, табиғаты қатал, шөл және шөлейт белдеуде орналасқан аймақ. Облыс экономикасының негізгі тірегі мұнай-газ өндірісі болғандықтан, Маңғыстауды дәстүрлі аграрлық өңір ретінде қарастырудың мүмкіндігі шектеулі.
Дегенмен аграрлық секторды өңір экономикасының маңызды драйверіне айналдыру мақсатымен ата кәсіп – мал шаруашылығын қарқынды дамытуға басымдық беріліп, сонымен қатар егін шаруашылығын өрістету бағытында жүйелі жұмыс жүргізіліп келеді. Бұл туралы Маңғыстау облысы ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Серік Берішбаев мәлімдеді.
Мал шаруашылығы: асыл тұқым, өнімділік және сапа
Агроөнеркәсіптік кешенді дамытудың 2017–2021 жылдарға арналған бағдарламасын іске асыру жоспары аясында мал шаруашылығында тауарлар, жұмыстар және көрсетілетін қызметтердің экономикалық қолжетімділігін арттыру екі негізгі бағыт ретінде айқындалған.
Қаржыландыру және институционалдық база
- 2017 жылы асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуға, өнімділік пен сапаны арттыруға жергілікті бюджеттен 80 300,0 мың теңге бөлінді.
- Асыл тұқымды мал шаруашылығы – өнім көлемін ұлғайтып қана қоймай, малдың өміршеңдігін, өнімділігін және өнім сапасын көтерудің негізгі тетігі.
- Қазіргі таңда облыс бойынша 36 асыл тұқымды мал шаруашылығы субъектісі тіркелген.
Мал басы динамикасы (2017 жылғы 1 шілдеге дейін)
| Түрі | Көрсеткіш | Өзгеріс |
|---|---|---|
| Ірі қара | 19 656 бас | +22,1% (2016 ж.: 16 101) |
| Қой | 398 279 бас | +3,4% |
| Ешкі | 114 747 бас | +8,1% (2016 ж.: 106 154) |
| Жылқы | 83 348 бас | +10,4% (2016 ж.: 75 518) |
| Түйе | 62 597 бас | +8,0% (2016 ж.: 57 987) |
| Құс | 28 949 бас | +2,1% |
Егін шаруашылығы: алқап ұлғаюы және жылыжайлар
Өңір үшін өзекті бағыттың бірі – егін шаруашылығы. 2017 жылы егін алқабы 1 100 гектарға жетті, ал 2016 жылы 941 гектар болған.
Жылыжай инфрақұрылымы
- 2014–2015 жылдары өңірде 15 жылыжай кешені болды.
- 2016 жылдан бері 27 жылыжай кешені жұмыс істейді.
- Оның ішінде: өнеркәсіптік жылыжай – 5, фермерлік жылыжай – 2; жылыжай кешендеріндегі егіс алқабы – 20,0 гектар.
- КаспийАгроКомпани ЖШС ірі жылыжай кешені жұмыс істейді. Сондай-ақ Green house E.C.O. АҚ-ның 3 гектар жылыжай кешені іске қосылып, биыл көкөніс пен құлпынай егілді.
Қолдау шаралары
Қаражатты игеру мақсатында тиісті жұмыстар жүргізілуде.
Агроөнеркәсіп субъектілері шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеуге бағытталған.
Су мәселесі және құдық қазу жоспары
2017 жылы 30 құдық қазу жоспарланған. Осыған байланысты 6 инвестордан (шаруа қожалықтарынан) өтінім түсті. Құжаттар қаралып, көз жеткізу актілері жасалып, операторлық қорытынды дайындалды. Қазіргі таңда қазылған құдықтарға кеткен шығынды субсидиялау мүмкіндігін анықтау үшін материалдар комиссияның қарауына ұсынылды.
Кооперация: ұсақ шаруашылықтан ірі өндіріс моделіне
Өткен жылы өңірде 5 ауыл шаруашылығы кооперативі құрылды: Болашақ, Несібе-Жан, Атамекен-Маңғыстау, Ботакөз ұжымы, Бейнеу. Биыл тағы 6 кооператив құрылды: Олжа, Берген Бек, Бас Үстірт, Асар, Елтай, Қызылөзен.
Бұл кооперативтер ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру, жинау және өткізу бағытында жұмыс істейді. Ұсақ шаруашылықтарды біріктіріп, ірі кооперативтер құру арқылы өндірісті ірілендіру мақсатында, әсіресе мал шаруашылығы дамыған Бейнеу және Маңғыстау аудандарында жүйелі шаралар атқарылуда.
Бейнеу ауданындағы жоспар (2017–2020)
Бейнеу ауданында келесі 6 кооперативті ашу жоспарланған: Бейнеу селосында Мусира, Боранқұл ауылында Қарақұм, Есет ауылында Есет, Сам ауылында Сам құмы, Сарға ауылында Сарға және Төлеп ауылында Төлеп.
Жастар кәсіпкерлігі: «Бастау Бизнес» нәтижелері
Жастардың кәсіп ашуға ынтасының жоғары болуы – өңір үшін маңызды позитивті көрсеткіш. Өткен жылы Атамекен кәсіпкерлер палатасының бастамасымен «Бастау Бизнес» жобасы іске аса бастады. Соның нәтижесінде кәсіпке бейім жастар саны артып келеді.
Жаңаөзен қаласы
- 240 жас оқытылды.
- 12 бизнес жоба мақұлданды (45 млн теңге).
- Жылдың 2-тоқсанында 75 адамға арналған жұмыс орны ашылды.
Мұнайлы ауданы
- 48 жас оқытылды.
- 12 бизнес жоба мақұлданды (30 млн теңге).
- Қосымша 15 жұмыс орны ашылды.
Қайта өңдеу: өңірлік өндіріс картасы және қуаттарды жаңарту
Серік Берішбаевтың айтуынша, қайта өңдеу саласы бойынша да нақты қадамдар бар. ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі сүт, ет, тері, жүн, майлы дақылдар, астық, жеміс-көкөніс, қант қызылшасы және картоп өңдеу бойынша 9 бағыт аясында қайта өңдеу кәсіпорындарының картасын әзірлеген.
Картаға енгізілген кәсіпорындар
Ақтау сүт, Ақ-нек, Бейнеу сүт зауыты, Жаңаөзен сүт зауыты, Millina Food Production Company Ltd ЖШС.
Бұл кәсіпорындар негізінен Ресей және Беларусь елдерінен тасымалданатын құрғақ сүт негізінде жұмыс істейді.
Картаға енгізілген кәсіпорындар: Қарағантүбек және Сенек ЖШС.
Ұн өндірісі: Бейнеу астық терминалы
Өңірдегі негізгі ұн тарту кәсіпорны – Бейнеу астық терминалы. Терминал 2015 жылы 30 462 тонна, 2016 жылы 28 185,7 тонна, ал 2017 жылдың алғашқы жартыжылдығында 5 500 тонна ұн өндірді.
Алдағы жобалар және әлеуметтік-экономикалық әсер
Жыл соңына дейін іске асырылатын жобалар қатарында бекіре тұқымды балық өсіру кешені, құс фабрикасы, құтыға құйылатын қымыз өндірісі, тәулігіне 8 000 литр түйе сүтін құтыға құю зауыты, тәулігіне 4 000 литр түйе сүтін өндіретін цех, жылыжайлар, сыйымдылығы 15 000 тонна түйіршікті жем өндіретін зауыт, сондай-ақ сыйымдылығы 1 321, 5 000 және 8 500 тонна көкөніс сақтайтын қоймалар құрылысы бар.
Бұл жаңа жобалар негізінен Ақтау қаласы мен Қарақия, Түпқараған, Мұнайлы аудандарында жүзеге асырылмақ. Нәтижесінде 300-ден астам адамды жаңа жұмыс орындарымен қамту күтіледі.
Қорытынды
Мал шаруашылығын дамытуға арналған іс-шаралар жоспарын іске асыру Маңғыстау облысының әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсартуға және өңірде шаруа қожалықтарын өрістетуге маңызды серпін береді.
Дайындаған: Нұрбол Оқуов, ҚР Журналистер Одағының мүшесі (Маңғыстау облысы, Ақтау қаласы)