Баланы үлгерушілердің қатарына қоса алмағансыз
Мұғалімнің алғашқы сабағы: «Екілік» дауы және үлкен сабақ
Мұғалима өз өміріндегі бір оқиғаны еске алады: мектепке алғаш келген жылдары. Ұстаздықты сүйіп таңдаған, жастыққа тән қызуы бар, пәніне деген ықыласы жоғары кезең. Мектепте өзі үздік оқыған, енді жоғары білімді маман ретінде армандаған жұмысына кірісіп, бар күшін салған уақыт.
Бір оқушы және «екілік» баға
Бір күні мұғалиманың алдында сабақ үлгерімі өте төмен оқушы болады. Ол баламен жұмыс істеп көреді, бірақ күткен нәтижеге жете алмайды. Ақыры тоқсан соңында оқушыны «екілік» бағаға шығарады. Дәл осы тұста дау туындайды.
Директордың қатаң сөзі
Артынша мұғалима мектеп директорына шақырылады. Директордың сұрағы қысқа: «Не себепті баланы “екілік” бағаға қорытасыз?» Мұғалима да өз уәжін айтады: «Өйткені бала оқымайды».
Директордың жауабы мұғалиманың есінде мәңгі қалады:
«Оқымайтын бала болмайды, оқыта алмайтын педагог болады. Сіз баламен жұмыс істей алмағансыз, педагогиканың жаңа тәсілдерін қолданбағансыз, ескі сүрлеуде жүрсіз, баланың қызығушылығын оята алмағансыз».
Мұғалима өзіне сенімділігін де, жастық қызбалығын да жасырмай: «Егер мені нашар ұстаз десеңіз, тәжірибелі әріптестерім сабағыма қатыссын. Мен кез келгеннің алдында сабақ беруге әзірмін» дейді. Бірақ директор: әңгіме дәл қазір «екілік» туралы екенін, бұл мәселе жабық қалмайтынын ескертеді.
Білім бөлімінде: талап күшейген сәт
Көп ұзамай мұғалима білім бөлімінің басшысының алдында тұрады. Сұрақ тағы да сол: «Не себепті баланы “екілікке” қорытасыз?» Жауап өзгермейді: «Бала оқымайды».
«Бұдан артық дәлел керек пе?»
Білім бөлімінің басшысы да сол ұстанымды қайталайды: оқымайтын бала жоқ, жұмыс істей алмайтын педагог бар. Оның пікірінше, «екілік» — мұғалімнің педагогикалық деңгейіне тікелей белгі: күтілген нәтижеге жете алмаған, баланы үлгерушілер қатарына қоса алмаған.
Мұғалима ол кезде қызбалы мінезбен: «Сабағыма өзіңіз қатысыңыз» деп те айтып қалады. Бірақ бұл сөз еленбей қалады.
Жылдар өткен соң: реніш емес, нәтиже
Содан бері қаншама жылдар өтеді. Зейнет те жақындайды. Мұғалима өз жолына қарап, еңбегінің зая кетпегенін айтады: үлкен тәжірибе жинады, кәсіби тұрғыдан өсті, әріптестері арасында бірнеше рет озып, талай үздік шәкірт тәрбиеледі. Ашық сабақтар көрсетті, тәжірибесін ортаға салды.
Ең маңыздысы — дәл сондай «екілік» дауы оның тәжірибесінде қайта қайталанбайды.
Өмір үйреткен екі сабақ
1) Талап — өсуге себеп
Мұғалима директорға да, білім бөлімінің басшысына да ешқашан ренжімегенін айтады. Олардың сөзі — сол кездегі талаптың, кәсіби жауапкершіліктің көрінісі еді. Бұл оқиға оған нақты сабақ болды.
2) Басшылармен тіл табысу — кәсіби мәдениет
Өмір мұғалимаға тағы бір қырын үйретті: басшылармен тіл табысып, ортақ мақсатқа қызмет ете білу. Тым қарсы тұра беру кейде маңдай термен келген еңбектің бағаланбай қалуына, марапаттың қолдан сусып кетуіне де әкелуі мүмкін.
Мұғалиманың ойынша, егер еңбектің сыртқы бағалануы әлсіресе, ертең зейнетке шыққанда да жұрт: «Осынша жыл мұғалім болып істеп, марапат неге аз? Мүмкін, сіз әлсіз педагог болған шығарсыз» деп сұрауы ықтимал.