Бәлкім Жер жайында жасаған болжамы оның бар ғұмырындағы соңғы болжамы шығар
«Жер о дүниелік болыпты» деген қаралы хабар бір сәтте он сегіз мың ғаламға тарап үлгерді. Маған да жетті. Күллі әлем күңіреніп, ащы өксікке толы өкінішпен тіл қатқанымен, менің бірқалыпты өмірім өзгерген жоқ. Жерді ойлап, жанарымнан жас та шығармадым.
Күнді өз өсінен тоқтамастан үш жүз алпыс бес күн айналатын Жердің әйтеуір бір күні тоқтайтыны мен үшін ақиқат еді. Сол сәт бүгін орындалып отыр. Негізгі қисын — осы. Біз соның куәсіміз, бірақ кінәлі емес едік. Кінәлі де шығармыз, бірақ менің қатысым шамалы.
Қылмыскерді іздеу
Әлем болса қылмыскерді іздестіріп жатты. Ұзақ іздеу салатын шығар деп ойлағанмын, қателесіппін: олардың топшылауындағы «қылмыскер» сол күні кешке қарай-ақ қамауға алынды.
Бір Көріпкел ұсталыпты. Ол жайында сырттай талай сырға қанық болғаныммен, түр-түсін көрмеппін. Ал оған тағылған айыпты естігенімде, шыдай алмай күліп жібердім. Сонда жұрттың бәрі маған жек көріне қарады. Көңіліме алмадым. Дегенмен айыптың өзі ойландырмай қоймады.
Айыптың мәні: жұлдыздармен сырласу
Бар әңгімені бүкпей айтсам, Көріпкел Жер қаза табатын түні аспандағы жұлдыздармен ұзақ сырласқан екен-мыс. Біреулер тыңдап қалса керек. Әсіресе Жетіқарақшымен өткізген әңгімесі тіпті қызық — жұмбаққа толы.
Жетіқарақшымен болған сөз
Аспанға қос қолын жайып, ұзақ қараған Көріпкел: «Мен сендерге мекенімді мәңгілікке аманат етемін» — депті.
Олар болса: «Мақұл» — деп жауап қайтарыпты.
Бұл әңгімені жеткізген адамды да анықтадым: жердің асты-үстіндегі сөздің бәрін қалт жібермей тыңдап отыратын Саққұлақ екен. Із кесушілер осы «айғақтарға» сүйеніп, Көріпкелді жердің өліміне тікелей қатысы бар жан ретінде көрсетті.
Көріпкелдің үнсіздігі
Ең таңғалдырғаны — Көріпкел ешқандай қарсылық көрсетпепті. «Жазықтымын» немесе «жазықты емеспін» деген сөз де айтпапты. Тек: «Кесімдерің осы болса, маған берілетін жазаны күтемін» — депті.
Өзін асқақ, паң қалыпта ұстаған. Мұндай мінезді одан күтсем де, оның кінәлі екендігіне толық көз жеткізе алмадым. Ол өз болжам-жорамалдары арқылы құрбандыққа шалынып тұрғандай көрінді.
Мыңжылдық болжамдардың салмағы
Расында, оның айтқан болжамдары ешқашан мүлт кеткен емес. Сан мың жылдықтардың құрдасы саналатын Көріпкелдің талай сөзі дәл келіп, өзі соның талай мәрте куәсі атанған.
Оның қашан дүниеге келгені өзіне ғана аян. Өзін Адам ата мен Хауа ананың құрдасымын деп санайтын, бұл сөзінен ешқашан жаңылған емес. «Мен сендердің түп-тамырларың — Адам ата мен Хауа ананың жер бетіне түсетінін білген едім» дегенді мен талай мәрте естідім.
Біз ол заманның куәсі болмағандықтан, мұндай сөздерге онша мән бермейтінбіз. Бірақ мен ес білгелі бұл әлемде болған түрлі табиғи катаклизмдер мен апаттар, әлемдік саяси-әлеуметтік оқиғалар, қақтығыстар туралы оның айтқандары айна-қатесіз қайталанып отыратын. Сондықтан жұрттың бәрі Көріпкелден қорқатын.
Бәлкім, Жер туралы айтқан болжамы оның ғұмырындағы соңғы болжам шығар. Себебі осы әрекеті үшін ол өлім жазасына кесілді.
Жаза және «салт»
Үкім қатал болды: Көріпкелдің денесі жеті бөлшекке бөлініп, Жермен бірге қабірге кірсін делінді.
Жұма күні Жерді ақтық сапарға шығарып салатыны туралы төрткүл дүниеге жар салынды. Сол күні мен ерте тұрып, жуынып-шайынып, сақал-мұртымды қырып, үстіме тек ақ матадан тігілген киім кидім.
Жетіге бөлу рәсімі
- Әуелі Көріпкелдің басы шабылады.
- Кейін екі қолы мен екі аяғы кесіледі.
- Соңында денесі екіге бөлінеді.
- Жеті бөлшек қара кебінге оралып, Жермен бірге көміледі.
Күллі әлем жиналды. Жұрт бұл «қызықтан» құр қалғысы келмегендей алға ұмтылды. Мен де алдыңғы қатарға барып жайғастым.
Жаназаға талас
Алдыңғы қатарға жеткенім сол еді — қатты шу шықты. Әуелі жиналған жұрт бір-бірімен керісіп жатқандай көрінді. Артынша мән-жайды ұқтым: Жердің жаназасын біз шығарамыз деп мұсылмандар мен христиан өкілдері қырықпышақ болып қалыпты.
Әрқайсысының уәжі де орынды секілді. Бірақ шу басылмады. Ақырында төбелеске ұласты. Қан төгілді. Атқылаған қаннан Жерді ораған кебін қызылға бояла берді. Ақ матадан өткен қан Жердің бойына сіңе берді.
Айқай-шу да, қырғын да тоқтамады. Қан төгіле берді.
Көріпкелдің сұрағы
Сол сәтте ышқына шыққан Көріпкелдің үрейлі даусы бәрін сілтідей тындырды:
— Әй, немеге арамтер болып қырқысасыңдар?
— Жердің жаназасын біз шығаруымыз керек. Оны мұсылмандар атқаруы тиіс.
— Жоқ, бұл әдет-ғұрып христиандарға тән. Жерді біз өз қолымызбен ақтық сапарға шығарып саламыз.
— Қайсыларыңның сөзі дұрыс екенін біле алмадым, әрі жаназаны қайсыларың шығарсаңдар да маған бәрібір. Бірақ Жерді қайда арулап көму керегін ойладыңдар ма?
Әлгінде ғана кісендеулі тұрған Көріпкелдің қолы босап кетіпті — көкке жайылып тұр. Күбір-күбір көбейді. Біз шынында да Жердің мәңгілік мекені қайда екенін білмейтінбіз. Бәріміз бас шайқадық.
— Міне, ең қасіреттісі осы емес пе?..
Нұрға сіңген Жер
Көріпкелге қарсы ешкім жауап қатпады. Ол көкке қадала қарап, әлденелерді күбірлеп айтып, жалбарынды. Сол сәтте көктен ерекше нұр құйылды.
Нұр Көріпкел мен Жерді біртіндеп ерекше шуаққа бөлеп бара жатты. Шыдамағандықтан, бәріміз теріс қарадық. Санаулы секундтың ішінде екеуі де нұрға сіңіп, ғайып болды.
Біз мекен-жайсыз кеңістікте қаңғырып, ұлардай шулап қалдық. Түпсіз тұңғиыққа шашырап кеттік. Бәріміздің санамызда бір ғана сұрақ тұрды: «Енді қайтеміз?»
Сол күні Жердің жаназасы шығарылмай қалды.
Көріпкелді содан бері көрген жоқпыз.