Іштік парасимпатикалық орталық (внутренностный парасимпатисеский центр)
Іштік парасимпатикалық орталық және кезеген жүйке
Іштік парасимпатикалық орталық (внутренностный парасимпатикалық орталық; лат. nucleus parasympathicus splanchnicus) сопақша мида орналасады. Осы орталықтың сұрзатындағы нейроциттердің аксондарынан түйіналды (преганглионды) миелинді жүйке талшықтары түзіледі. Олар сомалық жүйке талшықтарымен бірігіп, кезеген жүйкені (nervus vagus) құрайды.
Мойын және көкірек аймағындағы өту жолы
Кезеген жүйке сопақша мидан шыққаннан кейін мойын аймағында симпатикалық бағанның мойын бөлігімен қосылып, кезеген-симпатикалық бағанды (truncus vago-sympathicus) түзеді. Көкірек қуысына кіреберісте ол симпатикалық бағаннан ажырап, көмей мен жұтқыншақты жүйкелендіретін сомалық қайтарма жүйкені бөліп береді де, әрі қарай төмен түсіп, құрсақ қуысына бағытталады.
-
Кеуде қуысында
Жүрек, өкпе және басқа кеуде қуысы ағзаларына жүйкелік тармақтар береді.
-
Құрсақ қуысына өткен соң
Жартыайшықты ганглийге (ganglion semilunare) бағытталып, әрі қарай ішкі ағзаларға таралатын байланыстарға қатысады.
“Күндік өрім” және ішкі ағзалардағы синапстық аяқталу
Жартыайшықты ганглий аймағында кезеген жүйкенің талшықтары симпатикалық жүйке талшықтарымен бірге құрсақ қуысының ішкі мүшелеріне күн сәулелері тәрізді жан-жаққа таралып, “күндік өрімді” құрайды.
Кезеген жүйкенің түйіналды (преганглионды) миелинді талшықтары ішкі мүшелер қабырғаларында орналасқан, микроскоппен ғана көрінетін ұсақ жүйке тораптарының нейроциттерінде синапспен аяқталады. Ал осы торап нейроциттерінің қысқа аксондарынан түзілетін түйінсоңы (постганглионды) миелинсіз талшықтар кеуде және құрсақ қуысы ағзаларының өз қабырғасындағы етті қабықтарын, қабаттарын және бездерін жүйкелендіреді.