Кәсіпорынның инновациялық қызметін ұйымдастыру

Өндіріс — қоғамның өмір сүруі мен дамуына қажетті материалдық игіліктерді өндіретін процесс. Өндірістің дамуы еңбек құралдары, еңбек заттары және белгілі бір мақсатқа бағытталған жұмыс процесінен тұратын еңбек ету жағдайларымен айқындалады.

Қазіргі өндірісте ғылыми-техникалық прогрестің нәтижелері кеңінен қолданылады. Өндіріс белсендіру, инновациялау және автоматтандыру арқылы дамып, кәсіпорындардың құрылымы мен басқару тәсілдерін жаңаша ұйымдастыруды талап етеді.

Негізгі ұғымдар

Өндіріс құрылымы: Кәсіпорын, әдетте, цехтардан, учаскелерден, қосалқы шаруашылықтардан және басқару бөлімшелерінен тұрады.
Инновация: Инновация — жаңарту, жаңалық енгізу. Оның нәтижесі экономикалық, әлеуметтік, ғылыми-техникалық және экологиялық әсерлер арқылы бағаланады.

Өндірістік инновацияның мәні және ерекшелігі

Инновацияны жүзеге асыру үшін қолданбалы зерттеулер енгізіліп, нақты мақсатқа бағытталған жаңалық әзірленеді немесе сырттан сатып алынып бейімделеді. Әр саладағы кәсіпорынның өндірістік құрылымы негізгі өндіріс жағдайларына байланысты өзіндік ерекшеліктерімен айқындалады, ал көмекші шаруашылықтар көп кәсіпорында ұқсас келеді.

Инновацияның ықпалы

Экономикалық: өнімділік, шығын, пайда, тиімділік.
Әлеуметтік: еңбек жағдайы, кадр дамуы, қауіпсіздік.
Ғылыми-техникалық: технологиялық деңгей, сапа, жаңғырту.
Экологиялық: қалдықты азайту, ресурс үнемдеу.

Инновациялардың түрлері

Инновациялар кәсіпорынның өнімінен бастап басқаруына дейінгі барлық деңгейге әсер етеді. Төменде өндірісте жиі кездесетін инновация бағыттары берілген.

1 Жетілдірілген жаңа тауарды әзірлеу.
2 Шығарылатын өнімді кешенді жетілдіру.
3 Жаңа технологияны ойлап табу және енгізу.
4 Өндірісті ұйымдастыруды толық жетілдіру.
5 Еңбек ұйымын жетілдіру.

6 Менеджмент жүйесін тиімді құру.
7 Практикалық маркетинг функцияларын жетілдіру.
8 Тұтынушыларға сервисті күшейту.
9 Бәсекеге қабілетті өнімнің жаңа қасиеттері мен нарықтарын игеру.

Жаңалықтарды жіктеу принциптері

Жаңалық кәсіпорынның өз ішінде әзірленуі де, сырттан сатып алынып белгілі мақсатқа бейімделуі де мүмкін. Жаңалықтарды келесі принциптер бойынша топтастыруға болады:

Қолданылу саласы бойынша

Өнім инновациясы
Процесс инновациясы
Басқару технологияларының инновациясы

Ұсынылу нысаны бойынша

Өнім жасауға қатысты инновациялар

Өндірістік құрылымға әсер ететін факторлар

Өндірістік құрылым кәсіпорынның салалық тиістілігіне, өнім ерекшеліктеріне және технологиялық ұйымдастырылуына тәуелді. Негізгі факторлар:

1) Салалық тиістілік

Кәсіпорынның халық шаруашылығының қай саласына жататыны.
2) Өнім номенклатурасы

Шығарылатын өнім түрлерінің құрамы мен ауқымы.
3) Конструкциялық ерекшеліктер

Өнім конструкциясының күрделілігі мен стандартталуы.
4) Материалдар мен шикізат

Пайдаланылатын материалдар мен шикізаттың сипаты.
5) Технологиялық талаптар

Қарапайымдылық, технологиялық төзімділік және сапаға қойылатын талаптар.
6) Мамандану және кооперация

Өндірістің мамандандырылу деңгейі және серіктестік байланыстар.
7) Құрал-жабдық базасы

Технологиялық жабдықтар мен өндірістік инфрақұрылым мүмкіндіктері.
8) Цехтардың өзара ерекшелігі

Негізгі, көмекші және қосалқы цехтардың құрамы мен функциялары.

Өндірістік құрылымды дамыту жолдары

Өндірістік құрылымды жетілдіру кәсіпорынның технологиялық деңгейін көтеріп, ресурстарды тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Тиімді бағыттар:

1

Кәсіпорын мен цехтарды ірілендіру

Жоғары өнімді техниканы кең көлемде енгізуге жағдай жасайды.
2

Цехтар арасындағы тиімді байланысты сақтау

Негізгі, көмекші және қосалқы бөлімшелердің үйлесімді жұмысын қамтамасыз етеді.
3

Жаппай дамытудың тиімділігін арттыру

Өндірістік өсуді басқарылатын әрі нәтижелі етуге бағытталады.
4

Ғылыми өндірісті ұйымдастыруды күшейту

Өндірісті ірілендіру арқылы қуатты ғылыми-өндірістік базаны қалыптастырады.
5

Технология мен техниканы тұрақты дамыту

Ең жоғары деңгейдегі техникалық шешімдерді жүйелі енгізуге негіз болады.
6

Өндіріс тиімділігін арттыру

Шығындарды төмендетіп, сапаны көтеріп, жалпы нәтижелілікті күшейтеді.

Кәсіпорын мен цехтарды ірілендіру жаңа, жоғары өнімді техниканы кеңінен енгізуге мүмкіндік беріп, техника мен өндірісті дамытуды жеделдетеді.