Бағланова Роза Тәжібайқызы 1922 жылдың бірінші қаңтарында Қызылорда облысы, Қазалы қаласында дүниеге келген

Өнер тарихы • Қазақ әншілік мектебі

Роза Бағланова: сахна мен майданда қатар жарқыраған дара тұлға

Роза Тәжібайқызы Бағланова — қазақ әншілік мектебінің көрнекті өкілі, сопрано дауысты әнші. Ол өнері арқылы халқына рух беріп, қазақ ән өнерін әлемге танытқан санаулы саңлақтардың бірі.

Туған жері мен жылы

1922 жыл, 1 қаңтар — Қызылорда облысы, Қазалы қаласы

Дауыс түрі

Сопрано

Өмірі мен шығармашылық жолы

Білім және алғашқы қадамдар

Қызылорда педагогикалық институтында оқыды. 1941 жылы Ташкент филармониясының ән-би ансамблінде әнші болып қызметін бастады.
Театр сахнасы

1947–1949 жылдары Абай атындағы Қазақ опера және балет театрында әнші болды.
Филармония дәуірі

1949–1960 жылдары Жамбыл атындағы республикалық филармонияның солисі ретінде танылды. 1960 жылдан бастап «Қазақконцертте» жетекші сахна шебері, әнші-солис қызметін атқарды.

Репертуары: ұлттық өнер мен әлем әуені

Роза Бағланованың репертуары кең өрісті болды: қазақтың халық әндері, заманауи композиторлардың шығармалары, сондай-ақ әлем халықтарының әндері табиғи үйлесім тапты.

Орындаған ән дәстүрлері

Қазақ
Орыс
Өзбек
Тәжік
Украин
Грузин
Әзербайжан
Қырғыз
Моңғол
Чех
Венгр
Қытай
Корей
Үнді
Швед

Соғыс жылдарындағы ерлігі

Ұлы Отан соғысының отты жылдарында Роза Бағланова алғы шепте жүріп, оқ пен оттың астында да ән шырқады. Ол жауынгерлердің рухын көтеріп, үміт пен жігер сыйлады.

Панфиловшылар алдында

Мәскеу түбіндегі шайқаста панфиловшы жауынгерлерге концерт қойды.

Берлиндегі Жеңіс концерті

1945 жылғы 9 мамырда Берлин қаласындағы Жеңіске арналған концертке қатысты.

Атақтары мен марапаттары

Роза Тәжібайқызының еңбегі мемлекет деңгейінде жоғары бағаланды. Ол ҚазКСР-інің халық әртісі (1955), КСРО халық әртісі (1967) атанды, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Халық Қаһарманы (1996) атағына ие болды.

Негізгі марапаттар

Екі Ленин ордені

Еңбек пен шығармашылық жетістігі үшін
Еңбек Қызыл Ту ордені

Өнерге сіңірген еңбегі үшін
Халықтар достығы ордені

Мәдениеттер байланысын нығайтқаны үшін
Құрмет белгісі, «Отан» ордені

Қоғамдық және кәсіби қызметі үшін
«Жауынгерлік ерлігі үшін» медалі

Майдан шебіндегі концерттері үшін

Ұзақ жылдық еңбегі Тарлан қоғамдық сыйлығымен және «Дәнекер» халықаралық сыйлығымен де аталып өтті. Сондай-ақ мәдениет қайраткерлеріне арналған президенттік стипендия иегерлерінің қатарында болды.

Халықаралық сапарлар мен байқаулар

Гастрольдік сапарлар

1957 жылы гастрольдік сапарлармен Венгрия, Германия, Қытай, Польша, Чехословакия, Ауғанстан, Үндістан, Австрия, Бельгия, Бирма, Швеция, Канада елдерінде болды.

1946 — Мәскеу

Бүкілодақтық эстрада әншілерінің 2-ші конкурсында дипломант атанды.

1949 — Бухарест

Жастар мен студенттердің 2-ші Бүкілдүниежүзілік фестивалінің лауреаты болды.

1985 — Мәскеу

Жастар мен студенттердің 12-ші Бүкілдүниежүзілік фестивалінде лауреат атанып, халық әндерін шебер орындағаны үшін арнайы жүлдеге ие болды.

Сонымен қатар Аягөз қаласының Құрметті азаматы атағы берілді.

Естелік, фильмдер және қайырымдылық

Деректі фильмдер

1989 — «Первая Роза»
2006 — «Ах, Самара, городок»

«Алтын сақа» қоры

1996 жылы «Алтын сақа» атты қайырымдылық шараларын тұрақты өткізу мақсатында қор құрылды. Қор жетім балаларға, мүгедектігі бар жандарға және мұқтаж адамдарға көмек көрсетумен айналысты.

Президенті: Келіні — Марал
Заңгері: Ұлы — Тәжен

Қазалыдағы ізі және есімін ұлықтау

Роза Бағланова Қазалы қаласында №67 (қазіргі №420) мектепте оқыған. Қалада әншіге арналған мұражай бар, есімі берілген көше де бар. Сондай-ақ Алматы қаласында Роза Бағланованың атымен көше атау жоспарланған.

Қайтыс болуы

2011 жылғы 8 ақпанда 89 жасында (90-ға қараған шағында) КСРО және Қазақстанның халық әртісі, Қазақстан Республикасының Халық Қаһарманы, қазақ өнерінің майталман күміс көмей әншісі Роза Тәжібайқызы Бағланова дүниеден өтті.

Жайдары мінезі мен жарасымды күлкісі арқылы ол талай елдің жүрегіне шуақ дарытты. Оның өнер жолы — еңбек пен ерліктің, адам рухын асқақтататын ән құдіретінің айқын үлгісі.

Дереккөз ретінде ұсынылған мәтін редакцияланып, грамматикасы түзетіліп, құрылымы ықшамдалды.