Оны біз әлі біле жатармыз
Нағыз ханшаны іздеген ханзада
Ерте, ерте, ертеде бір ханзада болыпты. Оның асыл арманы — қалай да нағыз ханшаға үйлену екен. Сол себепті ол дүниенің төрт бұрышын аралап, талай елді кезеді, талай адаммен жолығады. Бірақ жүрегі қалағандай, “міне, нағыз ханша!” деп айқын айта алатын жан табылмайды.
Ханша деген көп-ақ, бірақ олардың шынымен текті, бекзат ханша екенін қалай анықтайсың? Күмәні тарқамай, шаршап-шалдығып, ханзада ақыры өз еліне оралады. Ал “нағыз ханша” деген аңсар қол жетпес асылдай болып, оны одан сайын ынтықтыра түседі.
Дауыл түніндегі тосын қонақ
Бір күні іңірде күн райы күрт бұзылып, тау-тасты жаңғыртып күн күркіреді. Найзағай ойнап, жаңбыр шелектеп құйды. Дәл сол сәтте қаланың қақпасы тарсылдап, қайта-қайта қағылды.
Қақпа алдына кәрі корольдің өзі шықты. Ал қақпа алдында бейтаныс қыз тұр екен — өзін ханшамын дейді.
Бірақ оның түрі адам шошырлық: шашы жалбырап, көйлегі малмандай су. Үстінен сорғалаған жаңбыр суы кебісіне құйылып, асып-төгіліп жатыр.
Сонда да ол тайсалмай: “Мен — нағыз ханшамын”, — деп тұрып алады.
Сынақ: бір түйір бұршақ
“Оның рас-өтірігін әлі-ақ білеміз”, — деп ойлаған кәрі ханым ештеңе деместен жатын бөлмеге беттейді.
Кәрі ханымның айласы
- Алдымен төсектегі барлық төсеніш пен көрпе-жастықты алып тастайды.
- Төсектің тақтайын жалаңаштап, оның үстіне бір түйір бұршақ қояды.
- Содан соң бұршақтың үстіне қабаттап жиырма көрпе және жиырма құс төсек салады.
- Бейтаныс қызды сол төсекке жатқызады.
Таңғы жауап — тектіліктің дәлелі
Ертеңіне қыздан: “Қалай ұйықтадың?” — деп сұрайды.
Ол абыржып: “Ах, айта көрмеңіз — өте нашар ұйықтадым!” — дейді.
“Тіпті көз ілмедім десем де болады. Бұл не қылған төсек — бір Құдайдың өзі білсін! Әйтеуір бір қатты заттың үстінде жатып шықтым, бүкіл денем көгеріп қалған шығар. Қырсық деп осыны айт!”
Сол сәтте-ақ ешкімнің күмәні қалмайды: қырық қабат төсеніштің астындағы бір түйір бұршақтың қаттылығын сезу — тек асыл текті, бекзат жандарға ғана тән қасиет.
Үйлену және бұршақтың тағдыры
Нағыз қалыңдықты іздеп шарқ ұрған ханзада сол қызға үйленеді. Енді ол өзінің шынымен-ақ нағыз ханшаға қосылғанына нық сенеді.
Ал бір түйір бұршақты музейге жіберіпті: әлдекім ұрлап кетпесе, ол әлі де сонда жатқан болар.
Ханзаданың үйлену тарихы, міне, осындай!