Бірде гуманитарлық колледждің қазақ тілі мен әдебиеті мамандығында оқып жүрген студент қызға Тынышбай Рахымның өлеңін оқығанда, әлгі студент қыз
Жалғыз кітаптан басталған жақындық
«Өнербаян» — Тынышбай Рахымның кітабының атауы. Мектептің жоғары сыныбында оқып жүргенде, үйдегі кітап сөресінде кітап аз болмаса да, өзіне тиесілі бір ғана кітап бар еді. «Тиесілі» дейтіні — бұл кітапты сыныптағы қыздар 23 ақпанға орай сынып ұлдарына сыйлаған болатын.
Ол — сырты сары түсті, жылтыр мұқабалы кітап. Мұқабасында Тынышбай Рахимовтың атымен бірге «Бесігіміз — бейбіт күн» деген жазу тұрған.
Теледидардан естілген дауыс
Мектепті бітірген жылдардың бірінде теледидардан осы ақынның өлең оқығанын көрді. Сол сәтте оқылған өлең де, оны оқыған дауыс мәнері де қатты ұнады. Кейін білді: Тынышбай Рахым — ән шығаратын, ән салатын ақын екен.
Есте қалғаны
Іздеген өлең сол сары кітаптың ішінен шықпады. Бірақ дәл сол ізденіс ақынның өзге жинақтарына жол ашты.
Содан кейін кітапханадан ақынның «Жиырма бес — жыр дәурен», «Тоғыз перне — тоқсан күй», «Көкірегім — күйсандық» атты кітаптарын тауып оқыды. Кейін бұл қатарға «Бесігіміз — бейбіт күнмен» бірге «Көне мақам — жаңа саз», одан соң «Өнербаян» қосылды.
Баяғыда-ақ айтылып жүрген ән сөздері
Сөйтсе, Тынышбайдың өлеңдерін балалар мектепте-ақ гитараға қосылып айтып жүреді екен. Солардың бірі — «Бар ма менің жазығым?» әнінің өлеңі. Бұған қоса «Бақытым — сен» де жиі айтылатын.
«Естелік» және жоғалған шумақтар
Теледидардан тыңдаған өлең «Естелік» еді. Бір күні ол «Қазақ әдебиеті» газетіне басылып шыққанда, өлең ішіндегі кей шумақтардың жоқ екенін аңғарды. Бір рет тыңдап қалған нұсқасында:
Жадта қалған жолдар
«Мұқағали көшеде: “Тұмаш! Тұмаш!” деп еді...»
«...Әттең, сонда Тұмағам бесінші боп ермеді»
Сол кезде ақынның газетте жарияланған «Шегі үзілген домбыра» өлеңін де жаттап алды. Сонымен қатар «Жалын» журналында «Аймаңдайлы аруға арналды жыр» деген атпен шыққан өлеңдері де ерекше ұнады.
Студенттік шақтағы мәнерлеп оқу
Студент кезінде ақынның өлеңдерін, әсіресе «Шегі үзілген домбыраны», мәнерлеп оқу сабағында да оқып жүрді. Бұл сабақ болашақ әдебиет пәні мұғалімін мәтінді дұрыс оқуға дағдыландыратын: өлеңді қалай оқу керек, қарасөзді қалай оқу керек, драмалық шығарманы қалай оқу керек — соған бағыттайтын.
Кейде топ өзге сабақтан да жалығып, 80 минут үзіліссіз отырудан шаршағанда, қыздар оқытушыдан «Өлең оқиықшы, апай» деп сұрап алатын да, кейін «Өлең оқышы» деп өтінетін. Өлең десе елеңдеп отыратын апайлар мұнда да аз емес еді. Сондай сәттерде Тұманбай ақынның «Қарындасым Несіпкүлі» жиі оқылатын — ұзақ өлең, «Арай» журналынан оқылып, жатталып қалған.
Ал Тынышбайдың «Естелігімен» бірге «Ғашықтық ғазелі», «Махаббат көктемі» де оқылды.
Шығармашылық кеш және табылған сөздер
Бірде теледидардан Тынышбай Рахымның шығармашылық кеші берілгенде, оның әрі сазгер, әрі әнші екенін анық білді. Сол кеште орындалған төрт әннің әуені құлағында қалып қойды. Ән сөздерін іздегенде, «Қымбаттым» және «Махаббат көктемі» әндерінің мәтіні кітаптан табылды, ал қалған екеуін таба алмады.
Құлақта қалған жол
«Өтіп, әттең, барасың ба, дариға-ай, қайран менің, сайран менің жас күнім!»
Құлақта қалған жол
«Аралым! Аралым! Қайда сенің ерке толқының?!»
«Қымбаттым» әнін әнші Ермек Әбілдаев орындаса, «Махаббат көктемін» ақынның өзі күйсандықта орындаған еді.
Өнербаянның өзегі
«Асылы, менің өмірдегі өнербаяным — “Сәулем-айлардан”, “Дәурен-айлардан” тұрады», — деп жырлаған ақынның кейін халыққа кең таралған әні де шықты.
Бұл әнді алғаш рет халыққа белгілі, атақты әнші қыздың қос ішекті домбырамен теледидарда орындауынан тыңдаған.
Қаралы хабар және бір ауыз баға
Оқуын бітіріп, мұғалім болып жүргенінде, бір күні үстел үстінде жатқан газеттен ақынның дүниеден өткенін оқыды. «Жас Алаш» газеті: «Махаббатты жырламайтын ақын жоқ. Бірақ Тынышбайдың махаббаты шекара асып кетіп еді», — деп жазды.
Кітапханадағы қысқа диалог
Бірде гуманитарлық колледждің қазақ тілі мен әдебиеті мамандығында оқитын студент қызға Тынышбай Рахымның өлеңін оқып бергенде, ол: «Бұл ақынның кітабын қайдан алуға болады?» — деп сұрады. «Кітапханадан сұрап көр», — деді.
Кейін студент кітапханадан сұрапты. Сонда кітапханашы апай кітапты ұсынып жатып: «Өте жақсы ақын. Бірақ оқырманнан аз сұралады», — деген екен.
70 жылдық межe
Биыл ақын әрі сазгер Тынышбай Рахымның туғанына 70 жыл толды.