Қазақша рефераттар

Тыныс алу жүйесі ( ағзаларын ) мүшелерін зерттеу әдістері .

Клиникалық тексеру / Тыныс алу жүйесі

Тыныс алу жүйесі мүшелерін зерттеу әдістері

Тыныс алу жүйесін тексеру жүйелі түрде жүргізіледі: алдымен сұрап-тексеру, кейін қарап тексеру, пальпация, перкуссия және аускультация. Әр қадам негізгі шағымдарды нақтылап, олардың пайда болу механизмі мен диагностикалық маңызын бағалауға бағытталады.

1) Сұрап-тексеру (шағымдар және анамнез)

Науқастың шағымдарын нақтылау — диагнозға апаратын ең қысқа жол. Белгілердің басталу уақыты, даму динамикасы және қоздырғыш факторлары міндетті түрде сұралады.

Жөтел

  • Түрі: құрғақ немесе ылғалды.
  • Қарқыны: жеңіл, біртіндеп күшейген, қатты.
  • Сипаты: ұстама тәрізді, әлсін-әлсін немесе тұрақты.
  • Уақыты мен жағдайы: қашан пайда болады және немен күшейеді.
  • Басылуы: жөтелді не тоқтатады, қандай жағдайда бәсеңдейді.

Қақырық

  • Пайда болу уақыты және бөліну жиілігі.
  • Сипаты: кілегейлі, іріңді және т.б.
  • Түсі, иісі, көлемі (тәуліктік мөлшері).
  • Қан араласуы бар-жоғы.
  • Қалпына тәуелділігі: қақырық бөлінуі дене қалпына байланысты ма.

Қан қақыру және өкпелік қан кету

  • Көлемі және қайталану жиілігі.
  • Айырмашылық диагностика: мұрыннан, өңештен немесе асқазаннан болатын қан кетуден ажырату.

Кеуде қуысының ауыруы

  • Сипаты мен күшеюі: шаншу, сыздау, қысу және т.б.
  • Иррадиациясы (берілуі).
  • Байланысы: жөтелмен және тыныс алумен байланысы.

Ентікпе

  • Түрі (инспираторлық, экспираторлық, аралас).
  • Пайда болу уақыты және ұзақтығы.

Жалпы белгілер

  • Қызу көтерілуі, терлеу, қалтырау.
  • Температуралық қисық түрлері.
  • Дауыс өзгерісі: афония, қарлығу.
  • Мұрынмен тыныс алудың бұзылысы және оның диагностикалық маңызы.

2) Қарап тексеру (инспекция)

Науқастың қалпы және тыныс алу ерекшелігі

  • Мәжбүр қалып (ортопноэ және т.б.).
  • Тыныс алу: мұрынмен, ауызбен, еркін немесе қиналып.
  • Орталық (центральды) көгеру және оның патогенезі.

Кеуде қуысының пішіні мен симметриясы

  • Қалыпты түрлері: нормостеникалық, астеникалық, гиперстеникалық.
  • Патологиялық түрлері: эмфизематозды, паралитикалық, рахиттік, воронка тәрізді, ладья тәрізді.
  • Бұғана асты және бұғана үсті шұңқырларының қалпы, бұғананың орналасуы.
  • Симметрия: томпаю, ішке кіріңкі, бір жақтың үлкеюі/кішіруі.

Омыртқа және кеуде қозғалысы

  • Омыртқа қисаюы: лордоз, кифоз, сколиоз, кифосколиоз.
  • Кеуде шеңбері және тыныс экскурсиясы (дем алғанда/дем шығарғанда).
  • Тыныс алу типі: кеуделік, құрсақтық, аралас; қозғалыс симметриясы.

Тыныс жиілігі, тереңдігі және ырғағы

  • Минуттық тыныс жиілігі, тыныстың тереңдігі және ырғақтылығы.
  • Қосымша бұлшықеттердің қатысуы.
  • Тереңдік/ырғақ бұзылыстары: терең Куссмауль, аритмиялық Чейн–Стокс және Биот тынысы.
  • Ентігудің объективті белгілері және диагностикалық маңызы.

3) Пальпация

Әдістемесі

Кеуде қуысы симметриялы аймақтарда салыстыра пальпацияланады.

Негізгі бағалау

  • Ауыру сезімі бар аймақтарды анықтау.
  • Кеуде қуысының серпімділігін (эластикалығын) бағалау.

Дауыс дірілі

Дауыс дірілінің күшеюі немесе әлсіреуі өкпе тінінің тығыздалуы, қуыстар, плевралық сұйықтық сияқты жағдайларда маңызды диагностикалық белгі болуы мүмкін.

4) Перкуссия

Салыстырмалы перкуссия

Симметриялы аймақтарда жүргізіліп, перкуторлық дыбыстың өзгерісі бағаланады.

Перкуторлық дыбыстар

  • Анық өкпелік дыбыс.
  • Тимпаниттік (дабылды) дыбыс.
  • Қораптық дыбыс.
  • Тұйықталған және тұйық дыбыс.
  • Тұйықталған-дабылды дыбыс.

Топографиялық перкуссия

  • Кеуде қуысының топографиялық сызықтарын қолдану.
  • Өкпе ұшының жоғарғы шекарасын анықтау: алдынан, артынан, Кренинг аймағының ені.
  • Өкпенің төменгі шекараларын және төменгі шетінің қозғалғыштығын анықтау.
  • Шекаралардың өзгеру себептерін талдау және диагностикалық маңызын бағалау.

5) Аускультация

Негізгі тыныс шулары

  • Везикулярлы тыныс: әлсіреуі немесе күшеюі.
  • Бронхиалды тыныс және оның түрлері.
  • Шулардың пайда болу механизмі және диагностикалық маңызы.

Қосымша тыныс шулары

  • Сырылдар және олардың механизмі.
  • Құрғақ сырылдар: төмен тембрлі (бас), жоғары тембрлі (дискант).
  • Ылғалды сырылдар: ұсақ, орташа, ірі көпіршікті; ашық және ашық емес.
  • Сырылдардың орналасуы және таралуы.
  • Крепитация.
  • Плевра үйкеліс шуы.
  • Қосымша шулардың диагностикалық маңызы.

Бронхофония

Бронхофонияны анықтау арнайы әдістемемен жүргізіледі және ол тыныс жүйесі патологиясын диагностикалауда маңызды орын алады.