Бұрынғы уақытта дәулеті асқан, судай тасқан, көңілі жай, төрт түлікке сай бір бай болыпты
Татулық туралы әңгіме
Бұрынғы заманда дәулеті асқан, көңілі тоқ, төрт түлігі түгел бір бай болыпты. Сол байдың Төрткөз бен Мойнақ деген екі төбеті бар екен.
Күншуақтағы әңгіме
Бір күні түс мезгілінде екі төбет қарны тоқ, күншуақта үйдің есігінің алдында бір-біріне қарама-қарсы жатып, өзара әңгімеге кірісіпті. Әуелі жақсылық пен жамандықты сөз етіп, артынша жомарттық пен сараңдыққа ауысып, ойлары бытыраңқылап, ақыры өзара ырылдасуға дейін барады. Сөйтіп, әңгіме арнасы араздық пен татулыққа келіп тіреледі.
Мойнақтың ойы
«Достым, Төрткөз, дүниеде татулықтан артық нәрсе бар ма? Біз неге жоқ нәрсеге ырылдасып, жоқ нәрсеге таласамыз? Бір-бірімізге жылы қабақ танытпаймыз, бір ойнап-күлмейміз. Күнде талас, күнде төбелес — күніміз осылай өтіп барады.
Кейде таласқанымыздан екеуіміз де тамақтан айырылып, оны Құтпан тартып әкетеді. Бізден басқа Жолдыаяқ, Құтпан, Бөрібасар — бәрі де ынтымақшыл: бірінің аузынан бірі жырып жейді. Біз де солар сияқты ынтымақтасып, әр нәрсеге таласпай, бөлісіп жеп, шын достыққа көңіл бөлсек қайтеді? Бір-біріміздің қабағымызға қарап, күннің қалай өткенін аңғармай қалсақ қайтеді? Осыған не дейсің?» дейді.
Төрткөздің жауабы
Төрткөз аяқтарын созып, құйрығын бұлғаңдатып, қабағын жазып, Мойнақтың сөзін құптайды:
«Достым, Мойнақ, бұл — әбден құптарлық сөз. Мұны мен де ойлайтынмын. Екеуімізге не жетпейді: тамағымыз тоқ, қайғы дегенді білмейміз. Сөйтіп жүріп, түкке тұрмайтын нәрсеге таласып, жұлысып жатамыз. Расында, осы қылығымызды қояйық», — дейді.
Серт пен сынақ
Мойнақ та маңызданып, көзін тігіп, құйрығын қысып тұрады. «Ендеше, дос болайық» деген сөз көмейіне бір келіп, бір қайтып тұрған шақта, Төрткөз: «Дос болғанның белгісі, міне» деп, Мойнақты мойнынан құшақтай алады.
Екеуі құшақтасып, аймаласып, беттерін түйістіріп: «Достығымызды ешкім айыра алмас. Тау күйіп, тас жанса да, аштан өлсек те тамаққа таласпаспыз» деп серттеседі.
Бұрылыс сәті
Достық құшағын әлі айыра алмай тұрған кезде ас үйден лақтырылған майлы омыртқа екеуінің дәл қасына топ ете қалады.
Майлы омыртқаға талас
Майлы сүйекті көргенде екеуінің де көзі жайнап, естері шығып кетеді: құшақтары жазылып, алға ұмтылысады. Тырнақтарымен сүйекті басып, бірінен-бірі қызғанып, ырылдай-ырылдай жұлқыласып, таласа бастайды.
Бірін-бірі тістеп, тартыстың қызуымен жүндері дода-дода болып аспанға ұшады. Дауыстарын естіген Жолдыаяқ, Құтпан, Бөрібасарлар жетіп келіп, таласқан омыртқаны Бөрібасар алып қашып кетеді.
Шуылдан қой үркіп, қойдың шетінде жатқан қойшылар келіп, иттерді сойылдап жүріп әрең айырады.
Бұл әңгіме татулық туралы көп айтқанмен, оны іс жүзінде сақтау ең қиын сынақ екенін аңғартады: ниет бар жерде дағдыны жеңу керек.