Ертеде сауысқан мен көкек бір орманды мекендепті
Ормандағы екі құс
Ертеде сауысқан мен көкек бір орманды мекендепті. Екеуінің де өз ұясы болмай, ағаш бұтақтарын паналап күнелтіпті. Көкек күн сайын ерте тұрып алып, «ұя керек, ұя керек» деп көршілерінің мазасын кетіреді екен.
Негізгі ой
Құр талап ету мен жауапкершіліктен қашу — нәтижесіздікке әкеледі, ал еңбек пен табандылық — тұрақты тірекке айналады.
Біріккен еңбекке шақыру
Бір күні сауысқан көршісіне: «Екеуміз бірігіп ұя істейік. Әуелі саған, содан кейін маған салармыз» — дейді.
Бірақ көкек келіспейді:
«Менің ұя салатын қуатым да, қаруым да жоқ. “Керек, керек” деп қақсай берсем, құстың бәрі ағайыным — көп болып көмектесіп, ұя салып берер» — деп, жалтарады.
Сауысқанның шеберлігі
Сауысқан көкектің көмегін күтпей-ақ, ұя салуға кіріседі. Ұяның қабырғаларын жас бұтақтармен тасалап, берік етіп өреді. Оны шыммен, өсімдік тамырларымен мықтап байлайды. Іші-сыртын саз балшықпен сылап, жылылығын арттырады. Кішкене бұтақтардан құрастырып, шағын қақпалы есік жасайды. Ұяның астына мамықтан төсек төсейді.
Материал
Жас бұтақ, шым, өсімдік тамыры, саз балшық, мамық
Нәтиже
Берік, жылы, ықтасын әрі жайлы ұя
«Керек» сөзі қалай өзгерді?
Ал көкек болса «керек, керек» деп қақсай-қақсай даусы қарлығып, тілі сақау болып қалады. Кейінгі жылдары «керек» дегендегі «р» дыбысын айта алмай, «керек» деудің орнына «келек, келек» дейтін болыпты. Сондықтан жұрт оны келемеждеп көкек деп атап кеткен деседі.
Сабақ: ұясыз қалған өмір
- Сол көкектің күні бүгінге дейін «өзімдікі» деген ұясы да, отбасы да жоқ.
- Жұмыртқасын кез келген ұяға тастайды, оны басқа құстар басып, балапан шығарады.
- Шібилер жетім өседі.
Бұл әңгіме еңбектің қадірін еске салады: қолыңнан келмесе де, әрекетке ниет пен ынта керек. Ал құр сөз бен үміт арту — өз тірегіңді өзіңнен алыстатады.